I PR 389/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Krzyżanowski. Sędziowie: K. Zieliński, T. Kasiński (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Tadeusza O. przeciwko Przedsiębiorstwu Usług Reklamowych "Reklama" w P. o sprostowanie opinii i o zapłatę, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 13 września 1971 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód, składając w dniu 5 lutego 1971 r. wniosek do Zakładowej Komisji Rozjemczej przy pozwanym Przedsiębiorstwie, zgłosił żądanie wypłaty nagrody z funduszu zakładowego za 1969 r. oraz pełnej premii za II kwartał 1969 r.Komisja Rozjemcza po przywróceniu terminu do dochodzenia roszczeń zgłoszonych w spóźnionym czasie oddaliła wniosek, stwierdzając, że pozbawienie powoda przez stronę pozwaną 50% premii za II kwartał 1969 r. oraz nagrody z funduszu zakładowego było słuszne ze względu na niewłaściwe prowadzenie przez powoda kartoteki ilościowej i ewidencji magazynowej oraz nieprzygotowanie magazynu do inwentaryzacji.Po uchyleniu na skutek odwołania powoda tego orzeczenia przez Zarząd Główny Związku Zawodowego z "przyczyn formalnych i merytorycznych" i przekazaniu sprawy do Sądu Powiatowego powód rozszerzył powództwo, żądając ponadto dalszych należności z tytułu pracy u strony pozwanej w 1969 r. oraz zgłaszając dodatkowe roszczenie o zmianę opinii wydanej mu przez pozwany zakład pracy. W związku z tym ostatnim żądaniem sprawa przekazana została według właściwości Sądowi Wojewódzkiemu.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo w całości - zarówno co do roszczeń pieniężnych, jak i co do żądania zmiany opinii pracowniczej. Sąd ten ustalił, że powód zatrudniony był u pozwanego w charakterze kierownika magazynu w okresie od 26 stycznia 1968 r. do 30 czerwca 1969 r. oraz że za niewłaściwe wykonywanie obowiązków magazyniera ukarany został dyscyplinarnie pozbawieniem go 50% premii kwartalnej i nagrody indywidualnej z funduszu zakładowego za 1969 r., przy czym, opierając się na materiale sprawy VIII C 2071/69 oraz treści akt osobowych powoda, stwierdził, iż praca powoda nie była należyta, gdyż magazyn nie został przygotowany do inwentury zdawczo-odbiorczej, a poza tym powód nie prowadził ewidencji materiałowej na bieżąco i dopuszczał się innych uchybień w zakresie prowadzenia dokumentacji magazynowej. Zaniedbania powoda stwierdziła zakładowa komisja inwentaryzacyjna już w październiku 1968 r. i wniosła o udzielenie mu nagany za niestaranne przygotowanie magazynu do inwentury. Wymienione uchybienia w pracy powoda, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, w pełni uzasadniały zastosowanie kary dyscyplinarnej w postaci ograniczenia do połowy premii kwartalnej i nieprzyznania nagrody z funduszu zakładowego, jak bowiem wynika z pkt V regulaminu w sprawie podziału funduszu zakładowego, podstawą przyznania pracownikowi nagrody jest ocena jego indywidualnych wyników pracy, która z podanych przyczyn musiała dla powoda wypaść negatywnie.Sąd Wojewódzki uznał za bezzasadne również roszczenie powoda o zapłatę dodatku za "odpowiedzialność materialną" i o wynagrodzenie za czas zużyty na wyjaśnienie różnic inwentaryzacyjnych, mając na względzie upływ terminu prekluzyjnego z art. 473 k.z., roszczenie to bowiem zgłoszone zostało po upływie roku od rozwiązania stosunku pracy. Ponadto sąd uznał to roszczenie za nieuzasadnione merytorycznie, gdyż umówione wynagrodzenie za pracę, wynoszące początkowo 2.000 zł, a później 2.200 zł miesięcznie, powód otrzymał w całości. Sąd I instancji ustalił, że strona pozwana nie zlecała powodowi wykonywania jakichkolwiek czynności poza godzinami pracy w czasie zatrudniania go jako kierownika magazynu ani nie korzystała z jego usług po rozwiązaniu stosunku pracy, wobec czego bezzasadne jest żądanie z tego tytułu jakichkolwiek kwot.Żądanie zmiany opinii Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadnione ze względu na to, że wystawiona powodowi opinia pozytywnie oceniała jego pracę i nie zawierała żadnych tego rodzaju informacji, które by mogły utrudnić powodowi znalezienie nowej pracy. Ostatecznie sformułowana opinia z dnia 3 lipca 1969 r. zawierała wszystkie niezbędne elementy, tj. określenie rodzaju pracy, ocenę pracownika i sposób rozwiązania z nim umowy o pracę. Opinia ta nie może również stanowić naruszenia dóbr osobistych powoda i dlatego roszczenie o jej sprostowanie nieuzasadnione jest również w świetle art. 24 § 1 k.c.Wyrok ten powód zaskarżył rewizją, w której podtrzymuje wszystkie zgłoszone żądania i wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając nienależyte wyjaśnienie sprawy.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie zawiera uzasadnionych podstaw rewizyjnych, wywody jej bowiem sprowadzają się głównie do przytaczania twierdzeń faktycznych nie podnoszonych w postępowaniu przed sądem I instancji. Tego rodzaju twierdzeniem powód usprawiedliwia okoliczność nieprzygotowania magazynu do inwentury, podnosi szereg zarzutów przeciwko innym pracownikom, w szczególności zarzuca powołanie niewłaściwych pracowników w skład komisji inwentaryzacyjnej oraz obciąża inne osoby winą za niedociągnięcia w prowadzeniu dokumentacji magazynowej. Treść rewizji nie może uzasadniać żadnej z podstaw rewizyjnych, nie nawiązuje bowiem do materiału sprawy zebranego w postępowaniu przed sądem I instancji - w sensie wykazania ewentualnej wadliwości dokonanych przez Sąd Wojewódzki ustaleń. Nie wynika też z wywodów rewizji, aby postępowanie przed tym sądem dotknięte było uchybieniami mogącymi mieć wpływ na wynik sprawy, a więc nie wchodzą w grę podstawy rewizyjne z art. 368 pkt 4 i 5 k.p.c. Nie można również przyjąć podstawy rewizyjnej z pkt 6 tegoż artykułu, skoro nie było przeszkód, by powód wystąpił z twierdzeniami powołanymi dopiero w rewizji już w postępowaniu I instancji. Nadmienić należy, że tym twierdzeniom powoda przeczą wyniki specjalnej kontroli, ujęte w sprawozdaniu z dnia 31 stycznia 1970 r., przeprowadzonej w związku z doniesieniami powoda o nienależytej pracy innych pracowników. W reasumpcji bowiem sprawozdania ustalone zostało, że "nie stwierdzono nadużyć gospodarczych, a przeciwnie - powód dopuszczał się zaniedbań w swej pracy, które starał się przerzucić na innych".Z tych względów rewizja, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, podlegała zgodnie z art. 387 k.p.c. oddaleniu.Ubocznie nadmienić należy, że pogląd Sądu I instancji o objęciu prekluzją z art. 473 k.z. zgłoszonych w Sądzie Powiatowym dodatkowych roszczeń powoda w zakresie dalszych należności z okresu pracy powoda u strony pozwanej w 1969 r. (które to rozszerzenie powództwa dopuszczalne było w świetle dyspozycji art. 465 k.p.c.) nie może być uznany za trafny. W myśl uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1961 r. I CO 18/61 (OSN 1963, poz. 11) - niedopuszczalne jest oddalenie przez sąd powództwa na podstawie art. 473 k.c. w razie uwzględnienia przez komisję rozjemczą spóźnienia wniosku o rozpoznanie sporu (co w niniejszej sprawie nastąpiło decyzją zakładowej komisji rozjemczej z dnia 19 lutego 1971 r. w odniesieniu do zgłaszanych do komisji roszczeń o premię). Przesłanką uchwały było uznanie art. 6 dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych za normę szczególną, samodzielnie regulującą wszystkie zagadnienia związane z prekluzją roszczeń, co nie daje podstaw do pomocniczego stosowania art. 473 k.z., który w tej sytuacji jest bezprzedmiotowy. Decyzja zakładowej komisji rozjemczej o uwzględnieniu spóźnienia wniosku jest wiążąca dla sądu, który przeto nie bada prawidłowości tej decyzji.W orzeczeniu natomiast z dnia 3 grudnia 1962 r. III PRN 13/62 (OSPiKA 1963, z. 7-8, poz. 193) Sąd Najwyższy wskazał, że również w wypadku braku odrębnej decyzji zakładowej komisji rozjemczej o uwzględnieniu spóźnienia wniosku przyjąć należy, iż uwzględnienie to nastąpiło, gdy zakładowa komisja rozjemcza przystąpiła do merytorycznego rozpoznania sporu. Sąd zatem w sprawie przekazanej mu przez zakładową komisję rozjemczą nie może stosować prekluzji z art. 473 k.c. Nie zmienia sytuacji okoliczność, że w postępowaniu przed sądem powództwo zostało rozszerzone (w granicach dopuszczalnych przez art. 465 k.p.c.). Założeniem przepisu art. 465 k.p.c. są względy ekonomii procesowej - umożliwienie dochodzenia pracownikowi roszczeń w jednym procesie bez odsyłania go z częścią roszczeń, o które również w myśl ogólnych przepisów kodeksu postępowania cywilnego o zmianie przedmiotowej powództwa mógłby rozszerzyć pierwotne żądanie pozwu, ponownie do komisji rozjemczej, gdzie w myśl zasad art. 6 ust. 2 dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych doszłoby do uwzględnienia spóźnionego wniosku, co jak już wspomniano, byłoby wiążące dla sądu. Przekazanie z mocy prawa sądowi uprawnienia do rozpoznania dodatkowych roszczeń, zgłoszonych po skierowaniu do sądu sprawy przez zakładową komisję rozjemczą, logicznie prowadzi do wniosku o uprawnieniu tegoż sądu również do uwzględnienia - w zastępczym wypełnieniu uprawnień komisji rozjemczej - spóźnienia zgłoszonych dodatkowych roszczeń, co jak już wspomniano, może nastąpić przez fakt przystąpienia do ich merytorycznego rozpoznania (które zaszło w niniejszej sprawie).Wspomniany w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 27 grudnia 1961 r. 1 CO 18/61 (OSN 1963, poz. 1) szczególny charakter normy art. 6 dekretu o zakładowych komisjach rozjemczych i jego konsekwencje w kwestii stosowania art. 473 k.z. powodują także nieaktualność w omawianym zakresie uchwały z dnia 24 maja 1960 r. 1 CO 5/60 (OSN 1961, z. 1, poz. 3) w tej części, w której wysnuwa ona z wykładni art. 329 d. k.p.c. tezę o nastąpieniu przerwy przedawnienia roszczeń nie ujawnionych w żądaniu pozwu dopiero z chwilą uzupełnienia przez powoda twierdzeń faktycznych usprawiedliwiających roszczenie. Uchwała ta nie obejmuje swoistości postępowania w sprawach pracowniczych związanej z przepisami umożliwiającymi pracownikowi dochodzenie - w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami - swoich roszczeń mimo upływu terminów prekluzyjnych oraz "odformalizującymi" i maksymalnie usprawniającymi to postępowanie. Trudno byłoby przy tych założeniach ustawodawcy przyjąć odmienną wykładnię art. 465 k.p.c. w zakresie łączącego się z tym przepisem zagadnienia prekluzji, idącą w tym kierunku, że przepis ten, wprowadzając udogodnienie w postaci dania pracownikowi możności dochodzenia przysługujących mu roszczeń w jednym postępowaniu, ubocznie pozbawia tegoż pracownika wspomnianego uprawnienia co do możności dochodzenia roszczeń po upływie terminów prekluzyjnych.