I PR 52/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN Z. Zaziemski. Sędziowie SN: J. Knap (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Kazimierza B. przeciwko Zakładom Energetycznym w Bydgoszczy o wypłatę nagrody jubileuszowej na skutek odwołania wnioskodawcy od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu z dnia 9 kwietnia 1981 r. sygn. akt P 182/81oddalił odwołanie.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca Kazimierz B. jest wieloletnim pracownikiem PP Zakłady Energetyczne Okręgu Północnego Zakład Energetyczny - Bydgoszcz. W piśmie z dnia 16.VI.1979 r. skierowanym do zakładu pracy prosił on o zaliczenie do okresu pracy uprawniającego do nagrody jubileuszowej czasu jego pracy podczas okupacji niemieckiej od dnia 15.XI.1939 r. do dnia 20.I.1945 r. w Inowrocławiu. Wobec odmowy zgłosił w tym przedmiocie wniosek do Zakładowej Komisji Rozjemczej przy pozwanym Zakładzie.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, któremu przedstawiono sprawę z powołaniem się na przepis art. 263 k.p., przyjął ją do rozpoznania i wyrokiem z dnia 9.IV.1981 r. oddalił wniosek.Według ustaleń Sądu nawiązujących do wyjaśnień wnioskodawcy pracownik ten w latach 1937-1939 uczył się zawodu elektromontera w zakładzie prywatnym Bolesława G. w Inowrocławiu. Po powrocie z wojny wrócił do tego samego zakładu, który został przejęty przez Niemca Kurta H. W zakładzie w czasie okupacji pracował od dnia 15.XI.1939 r. do dnia 20.I.1945 r., tj. przez 5 lat i 2 miesiące. Praca w tym zakładzie nie miała charakteru pracy przymusowej, gdyż wnioskodawca zatrudnił się w tym zakładzie w sposób dobrowolny, pracując tam w charakterze elektromontera. Zakład ten po wojnie uległ likwidacji.Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 3 uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej (M.P. Nr 35, poz. 132) do okresu pracy uprawniającego do nagrody wlicza się - bez względu na przerwy w zatrudnieniu - okresy zatrudnienia w prywatnych zakładach pracy, które zostały upaństwowione lub przejęte przez uspołecznione zakłady pracy na warunkach określonych w pkt 1 i 2 tego paragrafu. Zakład prywatny, w którym wnioskodawca pracował w czasie okupacji, według jego oświadczenia został po wojnie zlikwidowany.Ponadto stosownie do § 5 ust. 1 pkt 2 lit. g wymienionej ustawy do okresu uprawniającego do nagrody wlicza się także okres robót przymusowych.Jednakże - jak wynika z wyjaśnień wnioskodawcy - jego praca w zakładzie prywatnym Niemca Hübnera nie miała charakteru przymusowego. Z tego względu okres ten, stosownie do przepisów uchwały nr 138 Rady Ministrów, nie może być zaliczony do okresu zatrudnienia, od którego zależy uprawnienie wnioskodawcy do nagrody jubileuszowej za 40 lat pracy.W odwołaniu od wyroku z dnia 9.IV.1981 r. skarżący wniósł o zmianę tego orzeczenia i uczynienie zadość roszczeniu o zaliczenie spornego okresu zatrudnienia lub o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Odwołanie wnioskodawcy jest nieuzasadnione. Zgodnie z dyspozycją § 5 ust. 1 pkt 2 lit. g uchwały nr 138 Rady Ministrów z dnia 22 września 1978 r. w sprawie ustalania okresów pracy i innych okresów uprawniających do nagrody jubileuszowej oraz zasad jej obliczania i wypłacania (M.P. Nr 35, poz. 132) - do okresu uprawniającego do nagrody (gratyfikacji) jubileuszowej wlicza się z czasu II wojny światowej okresu niewykonywania pracy wskutek represji stosowanej przez hitlerowskiego okupanta, w tym m.in. okres robót przymusowych. W przytoczonym ujęciu uchwały czas robót przymusowych oznacza nie zaliczalny do stażu pracy okres zatrudnienia, lecz przerwę w pracy powstałą w istniejącym do tego momentu stosunku pracy, spowodowaną działaniami represyjnymi niemieckiego okupanta przez skierowanie pracownika z dotychczasowego jego miejsca pracy np. do obozu pracy lub robót przymusowych, choćby były one wykonywane w miejscu stałego zamieszkania pracownika. W owym nacechowanym gwałtem oderwaniu pracownika od pracy, którą świadczył w ramach stosunku pracy i poddaniu go reżimowi pracy niewolniczej w obozie pracy lub przy robotach przymusowych przejawia się właśnie charakter represji, o jakiej mowa w rozważanym przepisie.W sytuacji faktycznej, stanowiącej podłoże spornego stosunku, nie chodzi o stan rzeczy objęty normą przepisu § 5 ust. 1 pkt 2 lit. g uchwały nr 138 Rady Ministrów. Wnoszący odwołanie pełnił pracę podczas okupacji w niemieckiej firmie w dotychczasowym miejscu i nie był represjonowany w sposób określony w tym przepisie. Toteż upatrywanie przezeń uzasadnienia prawnego dla dochodzonego roszczenia w powołanym przepisie § 5 uchwały jest chybione, niezależnie od stopnia osobistej podległości, jaką niemieccy pracodawcy uzurpowali sobie w stosunku do obywateli polskich przez nich zatrudnionych.Gdy zaś - jak przekonywająco wywiódł Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - nie ma też podstaw do uznania interesującego w sprawie okresu pracy za zaliczalny okres zatrudnienia, na gruncie przepisów § 2 ust. 1 uchwały nr 138 Rady Ministrów, odwołanie wnioskodawcy podlegało oddaleniu jako nieuzasadnione.Tak tedy orzekł Sąd Najwyższy z mocy art. 61 w związku z art. 74 § 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 39, poz. 231 z późn. zm.).