I PR 85/66

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zdzisława L. przeciwko Wielobranżowej Usługowej Spółdzielni Pracy w P. o uchylenie uchwały walnego zgromadzenia, na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 3 grudnia 1965 r. rewizję tę oddalił.Uzasadnienie faktyczneZaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki uchylił uchwałę walnego zgromadzenia pozwanej Spółdzielni z dnia 5 lipca 1965 r., na mocy której powód został wykluczony z listy członków.W związku z pierwszym zarzutem, postawionym powodowi w piśmie zawiadamiającym o wykluczeniu, Sąd Wojewódzki ustalił, że powód na zebranie przyszedł w stanie upojenia alkoholowego. Powód został za to ukarany naganą. Zdaniem Sądu, fakt ukarania powoda naganą za pijaństwo nie może stanowić podstawy do wykluczenia go ze Spółdzielni po upływie roku, kara taka byłaby niewspółmierna do przewinienia i nie byłaby odpowiednia z wychowawczego punktu widzenia. Sąd Wojewódzki nadto stwierdził, że postawiony przez powoda prezesowi Spółdzielni zarzut, iż ten jest pijany, nie może być traktowany jako przewinienie, uzasadniające wykluczenie powoda ze Spółdzielni. Wykluczenia ze Spółdzielni nie może również uzasadnić, jako nie potwierdzony, zarzut, że powód rozgłaszał wiadomość o rzekomym ukaraniu prezesa Spółdzielni. Uchybienia zaś ściśle związane z obowiązkami pracowniczymi należy oceniać na podstawie art. 2 ust. 2 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. (Dz. U. Nr 2, poz. 11), należy uznać je zatem za sprekludowane. W wyniku dokonanych ustaleń i po rozważeniu sprawy w świetle § 20 statutu Spółdzielni, Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że nie było podstaw do zastosowania wobec powoda tak surowej sankcji, jaką jest wykluczenie z listy członków.W rewizji od tego wyroku pozwany wnosi o zmianę powyższego wyroku i oddalenie powództwa lub uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na skutek rewizji pozwanego, zważył, co następuje:Według postanowienia § 20 Statutu, podstawę wykluczenia ze Spółdzielni może stanowić tylko taki stan rzeczy, gdy z winy członka nie można dalszego pozostawania w Spółdzielni pogodzić z postanowieniami Statutu lub z zasadami współżycia społecznego. Postanowienie to ma charakter klauzuli generalnej. Na jej podstawie w każdym indywidualnym wypadku należy oceniać, czy zdarzenie - przyczyny, powołane jako podstawa uchwały o wykluczeniu, mają taki charakter, że uzasadniają zastosowanie środka w postaci wykluczenia ze Spółdzielni. Paragraf 20 Statutu nie przewiduje żadnych bezwzględnych przyczyn wykluczenia. Nawet wymienione w nim przyczyny nie mają takiego charakteru.Te względy należy mieć na uwadze już w chwili podejmowania uchwały przez organy spółdzielni. Należy mieć na względzie także to, że wykluczenie powinno stanowić ostateczny środek, stosowany tylko w krańcowych wypadkach, gdy z winy członka nie można dalszego jego pozostawania w Spółdzielni pogodzić z postanowieniami Statutu lub z zasadami współżycia społecznego. Nie jest przypadkowe posługiwanie się przez Statut pojęciem zasad współżycia społecznego. Tego rodzaju klauzula pozwala uwzględniać również funkcję wychowawczą środka ostatecznego, jakim jest wykluczenie ze Spółdzielni.Przedmiot procesu, wszczętego na skutek pozwu wniesionego przez wykluczonego członka Spółdzielni, stanowią fakty - zdarzenia przytoczone w uchwale organu wykluczającego.Spór dotyczy przede wszystkim tego, czy zdarzenia takie miały miejsce w rzeczywistości. Następnie wchodzi w grę ich ocena z punktu widzenia wspomnianej klauzuli generalnej (§ 20 Statutu). Sąd oddala powództwo wykluczonego członka tylko wówczas, gdy stwierdzi, że na skutek zarzuconych mu uchybień powstała z jego winy taka nieodwracalna sytuacja, że sprzeczne byłoby z zasadami współżycia społecznego pozostawanie przez strony w stosunku prawnym wynikającym z członkostwa w Spółdzielni. Będzie to zatem taka sytuacja, gdy żadne względy nie mogłyby usprawiedliwić pozostawania członka w gronie członków Spółdzielni.Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu rozstrzygnięcia uwzględniającego powództwo powołał się na to, że za pewne uchybienia powód został już ukarany dyscyplinarnie na długo przed powzięciem uchwały rady nadzorczej Spółdzielni. Od tego czasu do momentu podejmowania tej uchwały powód nie dopuścił się podobnych uchybień. Należy zatem uważać, że zastosowane środki dyscyplinarne odniosły swój skutek wychowawczo-prewencyjny. Jednocześnie, słusznie w związku z tym stwierdził, że te uchybienia nie mogły już w chwili podejmowania uchwały przez radę nadzorczą stanowić podstawy do zastosowania surowszego środka, tj. wykluczenia ze Spółdzielni.Inaczej przedstawiałaby się sprawa, gdyby powód ponownie dopuszczał się podobnych uchybień.Co do pozostałych zarzutów wysuniętych przeciwko powodowi, nie mogą one - ze względu na ich charakter - jak to trafnie stwierdził Sąd Wojewódzki - być uznane za tak poważne, by musiały uzasadniać wykluczenie go ze Spółdzielni.Oddalenie jednak rewizji pozwanej Spółdzielni i w konsekwencji wygranie przez powoda niniejszego sporu nie powinno być traktowane przez niego jako aprobata jego zachowania się jako członka Spółdzielni. Pozwany powinien zdać sobie sprawę ze swego nieodpowiedniego zachowania się.Z powyższych względów rewizję, jako nieuzasadnioną, należało oddalić.