I PRN 119/82

Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Rozjemcza uwzględniając roszczenie wnioskodawcy o odprawę przewidzianą w uchwale nr 169 Rady Ministrów z 17 sierpnia 1981 r. (M. P. 1981 r. Nr 21 poz. 195) zasądziła na jego rzecz 52.026 zł.Wnioskodawca był zatrudniony w pozwanych Zakładach na stanowisku kierownika działu Inwestycji. Na skutek reorganizacji dział ten został zlikwidowany, a wnioskodawcy z dniem 1 września 1982 r. wypowiedziano warunki pracy i płacy pismem, w którym stwierdzono, że po upływie okresu wypowiedzenia tj. od dnia 1 maja 1982 r. będą obowiązywały inne, wymienione w piśmie warunki umowy. W dniu 9 marca 1982 r. wnioskodawca złożył zakładowi pracy oświadczenie o odmowie przyjęcia zaproponowanych warunków i łącząca strony umowa o pracę wygasła z upływem okresu wypowiedzenia. Przed jego upływem wnioskodawca oświadczył także, że rezygnuje z pracy w uspołecznionych zakładach pracy i podejmuje działalność zarobkową na własny rachunek w rzemiośle. Nie jest w sprawie kwestionowane, że podjął tę działalność.Na skutek odwołania zakładu pracy Okręgowy Sąd zmienił orzeczenie Komisji Rozjemczej i oddalił roszczenie wnioskodawcy.Sąd stwierdził, że brak jest podstaw do wypłacenia odprawy, gdyż umowa o pracę z Wnioskodawcą nie została rozwiązana w sposób przewidziany w § 1 uchwały nr 169 Rady Ministrów. Z dyspozycji tego przepisu wynika, że przepisy uchwały stosuje się do pracowników uspołecznionych zakładów pracy, z którymi rozwiązano stosunek pracy na mocy porozumienia stron albo w drodze wypowiedzenia dokonanego przez zakład pracy z powodu likwidacji stanowiska pracy albo zmniejszenia stanu zatrudnienia w grupie zawodowej, z której pracownik był zatrudniony. Pozwany zakład pracy natomiast nie wypowiedział wnioskodawcy umowy o pracę, lecz dokonał wypowiedzenia zmieniającego.Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych w rewizji nadzwyczajnej zarzuca zaskarżonemu wyrokowi Okręgowego Sądu rażące naruszenie § 1 i 6 wymienionej uchwały Rady Ministrów i wnosi o uchylenie tego wyroku oraz oddalenie odwołania pozwanych Zakładów od orzeczenia Terenowej Komisji Rozjemczej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 uchwały Nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r., której § 1 przytoczył Okręgowy Sąd, zakład pracy wypłaca pracownikowi odprawę w dniu rozwiązania stosunku pracy w wysokości 6-miesięcznego przeciętnego wynagrodzenia ostatnio przez niego pobieranego, jeżeli pracownik zrezygnował z pracy w uspołecznionych zakładach pracy w celu podjęcia działalności zarobkowej na własny rachunek w rolnictwie, w rzemiośle bądź w innych rodzajach gospodarki nie uspołecznionej, o których mowa w § 9 ust. 1.Ta przesłanka nabycia prawa do odprawy została przez wnioskodawcę spełniona, pozostaje zatem do rozważenia, czy umowa o pracę uległa rozwiązaniu w sposób i z przyczyn przewidzianych w § 1 uchwały.Stanowisko pracy, które zajmował wnioskodawca zostało zlikwidowane, w związku z czym otrzymał on wypowiedzenie warunków pracy i płacy z propozycją zatrudnienia na nowych warunkach, których nie przyjął.Z treści art. 42 k.p. wynika, że wypowiedzenie warunków pracy i płacy, tzw. wypowiedzenia zmieniające, zawiera wyrażenie woli rozwiązania dotychczasowego stosunku pracy i propozycję zatrudnienia pracownika na warunkach zmienionych. Ma ono charakter czynności prawnej o zamiarze złożonym, której celem głównym jest zmiana umowy, a celem wtórnym (w razie gdyby pracownik nie wyraził zgody na zmianę) jej rozwiązanie. W przypadku bowiem odmowy pracownika przyjęcia zaproponowanych mu nowych warunków pracy lub płacy, umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia jak każda umowa wypowiedziana przez zakład pracy. Stąd wniosek, iż z chwilą złożenia przez pracownika oświadczenia woli w przedmiocie niewyrażenia zgody na nowe warunki pracy i płacy realizuje się wtórny cel zakładu pracy w postaci definitywnego rozwiązania umowy o pracę i wypowiedzenie zmieniające nabiera wszelkich cech wypowiedzenia definitywnego. W konsekwencji umowa o pracę wygasa w następstwie wypowiedzenia dokonanego przez zakład pracy, a o takim wypowiedzeniu jest mowa w § 1 powołanej uchwały. Łącząca strony umowa o pracę została zatem rozwiązana w sposób i z przyczyn przewidzianych w § 1 uchwały.Należy wobec tego dojść do wniosku, że uchwała Nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M. P. 1981 r. Nr 21 poz. 195) ma zastosowanie także do tych pracowników uspołecznionych zakładów pracy, którym wypowiedziano warunki pracy i płacy, jeżeli umowa o pracę wygasła w związku z nie wyrażeniem przez pracownika zgody na nowe zaproponowane warunki.Wnioskodawca nabył zatem w świetle okoliczności sprawy prawo do odprawy przewidzianej w § 6 uchwały i dlatego słusznie skarżący zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu narusza rażąco wymienione przepisy tej uchwały.Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. orzekł, jak w sentencji.