I PRN 45/83

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Kasiński. Sędziowie: B. Błachowska (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Wojciecha S. przeciwko Kombinatowi Dźwigów Osobowych "ZREMB" Zakładowi Produkcyjnemu nr 3 w M. o sześciomiesięczną odprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 6 października 1982 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Kombinacie Dźwigów Osobowych "ZREMB" Zakład Produkcyjny nr 3 w M. z dnia 30.III.1982 r.Uzasadnienie faktyczneWojciech S. złożył w dniu 29.I.1982 r. podanie o rozwiązanie z nim przez Zakład Produkcyjny nr 3 w M. Kombinatu Dźwigów Osobowych "ZREMB" w W. umowy o pracę - w związku z zamiarem podjęcia przezeń pracy zarobkowej na własny rachunek w rzemiośle.W okresie wypowiedzenia umowy o pracę Wojciech S. wystąpił do Dyrekcji Zakładu Produkcyjnego Nr 3 w M. o wypłacenie mu odprawy pieniężnej należnej zgodnie z przepisami uchwały nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 21, poz. 195). Decyzją z dnia 1.III.1982 r. Dyrektor Zakładu odmówił zainteresowanemu wypłacenia żądanego przezeń świadczenia.Wojciech S. odwołał się od niekorzystnego dla niego stanowiska pracodawcy do Zakładowej Komisji Rozjemczej działającej przy Kombinacie Dźwigów Osobowych "ZREMB". Po rozpoznaniu sprawy Zakładowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 30 marca 1982 r. oddaliła wniosek Wojciecha S. uznając, iż w przedmiotowej sprawie brak było warunków do zastosowania względem wnioskodawcy przepisów uchwały nr 169 z uwagi na istniejącą sytuację kadrową w Zakładzie i z powodu wypowiedzenia umowy o pracę przez samego Wojciecha S.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, uwzględniając odwołanie Wojciecha S. od ww. orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej, zaskarżonym wyrokiem orzeczenie to zmienił w ten sposób, iż zasądził od strony pozwanej na rzecz wnioskodawcy odprawę w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia. Sąd uznał, że zgodnie z § 6 ust. 2 uchwały nr 169 uspołeczniony zakład pracy jest każdorazowo zobowiązany do wypłaty sześciomiesięcznej odprawy tym pracownikom, którzy rezygnują z pracy w uspołecznionych zakładach pracy w związku z zamiarem podjęcia przez nich działalności zarobkowej na własny rachunek w rolnictwie, rzemiośle, handlu, gastronomii, transporcie czy też szeroko rozumianych usługach.Od wyroku powyższego wniósł rewizję nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL.Rewizja zarzuca rażące naruszenie prawa, a w szczególności § 1 pkt 1 i 2 i § 6 ust. 1 pkt 2 uchwały nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę. Rewidujący wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Kombinacie Dźwigów Osobowych "ZREMB" z dnia 30 marca 1982 r. nr ZKR1/82.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie rewizja nadzwyczajna zarzuca rażące naruszenie prawa, a w szczególności przepisów uchwały nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 21, poz. 195). Okręgowy Sąd błędnie uznał, że § 6 tej uchwały samodzielnie i wyczerpująco reguluje zakres podmiotowo-przedmiotowy jej obowiązywania, gdy pracownik domaga się wypłacenia odprawy w wysokości sześciomiesięcznego wynagrodzenia ostatnio przez niego pobieranego przed rozwiązaniem stosunku pracy. Przepis ten pozostaje w ścisłym związku z § 1 uchwały i nie może być wykładany w oderwaniu od wymienionego § 1. Uchwała nr 169 została wydana - jak stwierdza preambuła - w celu przyznania dodatkowych świadczeń pracownikom zmieniającym pracę z powodu zmian w strukturze zatrudnienia, przy czym zakres podmiotowy jej stosowania - a więc i § 6 - jest określony w § 1. Przepis ten stanowi, że przepisy uchwały stosuje się do pracowników uspołecznionych zakładów pracy, z którymi rozwiązano stosunek pracy na mocy porozumienia stron albo w drodze wypowiedzenia dokonanego przez zakład pracy z powodu: 1) likwidacji stanowiska pracy albo 2) zmniejszenia stanu zatrudnienia w grupie zawodowej, w której zatrudniony był pracownik.Z przepisu § 1 i § 6 uchwały nr 169 wynika zatem, że prawo do odprawy przewidzianej w § 6 ma ten pracownik uspołecznionego zakładu pracy, w stosunku do którego spełnione zostały trzy przesłanki występujące kumulatywnie:a) rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło na mocy porozumienia stron albo w drodze wypowiedzenia dokonanego przez zakład pracy,b) rozwiązanie stosunku pracy w powyższy sposób nastąpiło z powodu likwidacji zakładu pracy, likwidacji stanowiska pracy albo zmniejszenia stanu zatrudnienia w grupie zawodowej, w której zatrudniony był pracownik,c) pracownik przed ustaniem zatrudnienia nie otrzymał propozycji pracy w wykonywanym lub pokrewnym zawodzie z powodu braku wolnych miejsc pracy w danej grupie zawodowej oraz zrezygnował w okresie najbliższych sześciu miesięcy z uzyskania takich propozycji w trybie pośrednictwa pracy albo zrezygnował z pracy w uspołecznionych zakładach pracy w celu podjęcia działalności zarobkowej na własny rachunek w rolnictwie, w rzemiośle bądź w innych rodzajach gospodarki nie uspołecznionej, o których mowa w § 9 ust. 1.W świetle przytoczonych przepisów nie ma uprawnienia do odprawy przewidzianej w § 6 uchwały nr 169 pracownik, który sam wypowiedział umowę o pracę, chociażby zamierzał podjąć działalność zarobkową na własny rachunek w rolnictwie, rzemiośle czy usługach. Nie ma więc prawa do wymienionej odprawy wnioskodawca, który sam rozwiązał stosunek pracy, albowiem nie spełnia on niezbędnej przesłanki wymienionej wyżej w pkt a. Odmienny pogląd Okręgowego Sądu Pracy jest oczywiście nietrafny. Z tych też względów rewizję nadzwyczajną należało uwzględnić i dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 422 § 1 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p.).Należy dodać, że prezentowany wyżej pogląd zachował aktualność również po dniu 15 marca 1983 r., tj. po zmianie uchwały nr 169 wprowadzonej uchwałą nr 20 Rady Ministrów z dnia 28 lutego 1983 r. zmieniającej uchwałę w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 10, poz. 54), i obecne brzmienie § 6 ust. 1 wyraźnie nawiązuje do § 1 w słowach: "Pracownikowi, o którym mowa w § 1...". Dokonane w tejże uchwale nr 20 istotne zmiany uchwały nr 169 nie wymagają tu rozważenia, albowiem stan faktyczny istniejący w sprawie jest sprzed wejścia w życie uchwały nr 20, a wobec tego ma zastosowanie w sprawie uchwała nr 169 w swym pierwotnym brzmieniu.