I PRN 13/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN E. Brzeziński. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Downarowicz, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Marii K. przeciwko Przedsiębiorstwu Turystycznemu "Warta", Tourist" w G. o zwrot kosztów przeniesienia, na skutek rewizji nadzwyczajnej Centralnej Rady Związków Zawodowych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie z dnia 11 sierpnia 1978 r. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z siedzibą w Sulechowie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa kwoty 6.317 zł. Na kwotę tę składa się suma 5.100 zł tytułem ryczałtu na pokrycie wydatków związanych z przejściem do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie, suma 464 zł tytułem zwrotu kosztów przejazdu z R. do G. i kwota 521 zł stanowiąca równowartość zwrotu kosztów przewiezienia urządzenia domowego z R. do G.Zakładowa komisja rozjemcza zasądziła na rzecz wnioskodawczyni kwotę 464 zł, oddalając w pozostałej części żądanie, a Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie wnioskodawczyni wniesione do orzeczenia komisji rozjemczej. Rozstrzygnięcie swe oparł Sąd Pracy na następujących ustaleniach oraz wynikających z nich wnioskach.Wnioskodawczyni w 1976 r. ukończyła studia na Uniwersytecie Warszawskim i w ramach przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. o zatrudnianiu absolwentów szkół wyższych (Dz. U. Nr 8, poz. 48) oraz wydanego na jego podstawie rozporządzenia wykonawczego z dnia 13 czerwca 1964 r. (Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9) otrzymała skierowanie do pracy w Przedsiębiorstwie PKS w R. Mąż wnioskodawczyni w 1977 r. podjął pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie. W związku z tym wnioskodawczyni złożyła ofertę do pozwanego Przedsiębiorstwa o zatrudnienie jej w tym Przedsiębiorstwie, przy czym przejście wnioskodawczyni z pracy w Przedsiębiorstwie PKS w R. do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie w G. nastąpiło za zgodą Urzędu Wojewódzkiego w R. (Wydział Zatrudnienia i Spraw Socjalnych), tj. właściwego organu do spraw zatrudnienia stopnia wojewódzkiego. Pracę w tym Przedsiębiorstwie wnioskodawczyni rozpoczęła w dniu 11.VIII.1977 r. Wnioskodawczyni wychodząc z założenia, że przejście jej do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie nastąpiło w ramach przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. w sprawie zatrudniania absolwentów szkół wyższych oraz orzekania o obowiązku zwrotu kosztów wykształcenia (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9) jest zdania, że należą jej się koszty przeniesienia z R. do G. w granicach i wysokości przewidzianych w § 29 cytowanego rozporządzenia.Sąd Pracy - podobnie jak komisja rozjemcza - stanął na stanowisku, że podjęcie pracy przez wnioskodawczynię w pozwanym Przedsiębiorstwie w G. nie nastąpiło na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. i że w związku z tym wnioskodawczyni nie przysługuje zwrot należności przewidzianych w § 29 powołanego rozporządzenia. Do takiego przekonania doszedł Sąd Pracy na tej podstawie, że - w przekonaniu Sądu Pracy - zgody Urzędu Wojewódzkiego w R. na podjęcie przez wnioskodawczynię pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie nie można uznać za skierowanie w rozumieniu § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r., a nadto, że przepis § 29 tegoż rozporządzenia ma zastosowanie w razie podjęcia pierwszej pracy po ukończeniu studiów wyższych, a nie do prac dalszych podejmowanych przez absolwenta szkoły wyższej.Wyrok ten zaskarżyła rewizją nadzwyczajną Centralna Rada Związków Zawodowych, wnosząc o uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Pracy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. w sprawie zatrudniania absolwentów szkół wyższych oraz orzekania o obowiązku zwrotu kosztów wykształcenia (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9) pracownikom-absolwentom zamiejscowym, którzy w związku z podjęciem pracy zameldowali się na pobyt stały w miejscowości będącej siedzibą zakładu pracy, zakład pracy obowiązany jest zwrócić koszty przeniesienia. W świetle cytowanego § 29 koszty przeniesienia oblicza się według zasad obowiązujących w stosunku do pracowników administracji państwowej, tj. stosownie do przepisu § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lutego 1948 r. o należności w razie pełnienia czynności służbowych poza zwykłym miejscem służbowym oraz w razie przeniesienia na inne miejsce służbowe (Dz. U. Nr 38, poz. 279).Z przepisu § 29 rozporządzenia z dnia 13 czerwca 1964 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9), jako zamieszczonego w rozporządzeniu dotyczącym planowego zatrudnienia absolwentów szkół wyższych, wynika, że przewidziany w tym przepisie zwrot kosztów przeniesienia dotyczy absolwentów szkół wyższych, którzy podjęli pracę na warunkach tegoż rozporządzenia, tj. m.in. na podstawie skierowania do pracy wydanego przez właściwy organ do spraw zatrudnienia (§ 6 pkt 3 i 6 rozporządzenia z dnia 13 czerwca 1964 r.). Warunkiem więc uzyskania przez pracownika-absolwenta zwrotu kosztów przeniesienia jest podjęcie pracy na zasadach przewidzianych w cytowanym rozporządzeniu z dnia 13 czerwca 1964 r., a więc na podstawie wydanego przez właściwy organ do spraw zatrudnienia skierowania do pracy. Istota przeto zagadnienia występującego w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wnioskodawczyni podjęła pracę w pozwanym Przedsiębiorstwie w G. na podstawie skierowania wydanego jej przez właściwy organ do spraw zatrudnienia, czy też podjęcie tej pracy nastąpiło nie w trybie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9).Wbrew przekonaniu wyrażonemu przez Sąd Pracy skierowanie do pracy, wydane przez właściwy organ do spraw zatrudnienia, nie musi dotyczyć pracownika-absolwenta, który podjął pierwszą pracę bezpośrednio po ukończeniu studiów wyższych, lecz skierowanie to może odnosić się również do dalszych prac podejmowanych przez absolwenta szkoły wyższej, jeżeli podjęcie tej pracy nastąpiło w ramach przepisów rozporządzenia z dnia 13 czerwca 1964 r. Przytoczony pogląd znajduje potwierdzenie w ust. 3 pkt 1 § 39 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9), który upoważnia organ zatrudnienia do wydania decyzji, rozwiązującej dotychczasową umowę o pracę zawartą z pracownikiem-absolwentem, i do skierowania tegoż pracownika-absolwenta do innego zakładu pracy. Zgodnie z cytowanym ust. 3 pkt 1 § 39 skierowanie do zakładu pracy położonego na terenie innego województwa następuje w porozumieniu z właściwym ze względu na położenie zakładu pracy organem do spraw zatrudnienia. Skierowanie do pracy, o którym mowa w cytowanym § 39 ust. 3 pkt 1, swoją treścią normatywną nie różni się niczym od skierowania pierwszego, którego dotyczy § 16 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że zwrot kosztów przeniesienia na warunkach przewidzianych w § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. w sprawie zatrudniania absolwentów szkół wyższych oraz orzekania o obowiązku zwrotu kosztów wykształcenia (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9) przysługuje pracownikowi-absolwentowi szkoły wyższej, który na podstawie decyzji właściwego organu do spraw zatrudnienia, wydanej na podstawie § 39 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia został skierowany do kolejnego zakładu pracy, po uprzednim rozwiązaniu przez ten organ umowy o pracę w zakładzie pracy, do którego pracownik-absolwent został skierowany przez organ zatrudnienia bezpośrednio po ukończeniu studiów wyższych.Dlatego mylny jest pogląd wyrażony przez zakładową komisję rozjemczą i zaakceptowany przez Sąd Pracy, że zwrot kosztów przeniesienia przewidziany w § 29 wspomnianego rozporządzenia Rady Ministrów został uzależniony od pierwszego skierowania do pracy pracownika-absolwenta, czemu zresztą dał wyraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 lutego 1977 r. (sygn. I PRN 12/77).Przytoczone przesłanki zostały spełnione w niniejszej sprawie. Jak bowiem wynika z decyzji Urzędu Wojewódzkiego w R. (Wydział Zatrudnienia i Spraw Socjalnych) z dnia 26.VII.1977 r. nr ZS IIb - 9233/39/77, dołączonej do rewizji nadzwyczajnej i wydanej na podstawie § 39 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9), właściwy organ do spraw zatrudnienia orzekł o rozwiązaniu przez wnioskodawczynię umowy o pracę w Przedsiębiorstwie PKS w R. oraz skierował wnioskodawczynię do pracy w pozwanym Przedsiębiorstwie w G. W tejże decyzji zaznaczono, że praca wnioskodawczyni u strony pozwanej stanowić będzie dalszą realizację obowiązku wynikającego z art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. o zatrudnieniu absolwentów szkół (Dz. U. Nr 8, poz. 48).W tych warunkach wnioskodawczyni należy się zwrot kosztów przeniesienia na zasadach przewidzianych w § 29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r.Ponieważ zachodzi potrzeba wyjaśnienia, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki przewidziane w § 29 oraz ustalenia wysokości kosztów przeniesienia, Sąd Najwyższy uznając zarzuty rewizji nadzwyczajnej za uzasadnione na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. w związku z art. 277 § 2 k.p. orzekł jak w sentencji.