I PRN 135/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), A. Grymaszewski.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Janiny K. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w B. o dodatek mieszkaniowy, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 1979 r.oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneJanina K. - absolwentka Akademii Ekonomicznej w W. - na skutek skierowania Pełnomocnika ds. Zatrudnienia, podjęła z dniem 21.IX.1979 r. pracę w Urzędzie Miejskim w B. Wobec odmowy przyznania jej od stycznia 1979 r. dodatku mieszkaniowego w kwocie 800 zł wystąpiła do Terenowej Komisji Rozjemczej w B. o zobowiązanie zakładu pracy do wypłacenia takiego dodatku.Terenowa Komisja Rozjemcza orzeczeniem z dnia 14.III.1979 r. oddaliła wniosek, a Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku wyrokiem z dnia 23.IV.1979 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni od tego orzeczenia z następującym uzasadnieniem: "zgodnie z przepisem § 28 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. zmienionym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 sierpnia 1978 zmieniającym rozporządzenie w sprawie zatrudnienia absolwentów szkół wyższych oraz orzekania o obowiązku zwrotu kosztów wykształcenia (Dz. U. z 1978 r. Nr 19, poz. 86) zakład pracy, położony w miejscowości nie będącej siedzibą szkoły wyższej, w razie niemożliwości zapewnienia zamiejscowemu pracownikowi-absolwentowi mieszkania, obowiązany jest wypłacać od r. 1979 miesięczny dodatek w wysokości 800 zł. Z interpretacji powyższego przepisu wynika, że dodatek wyżej wymieniony przysługuje jedynie absolwentom zamiejscowym, którzy podjęli pracę w zakładach pracy położonych w miejscowościach nie będących siedzibami szkół wyższych. Miasto B., w którym podjęła pracę wnioskodawczyni, jest siedzibą szkół wyższych - Politechniki, Akademii Medycznej. W tym więc przypadku wnioskodawczyni nie przysługuje dodatek mieszkaniowy w kwocie 800 zł miesięcznie. Podobną interpretację zawiera artykuł Marii W., zamieszczony w Biuletynie Ministerstwa Pracy, Płac i Spraw Socjalnych »Służba Pracownicza« z listopada 1979 r. oraz stycznia 1979 r. (...)".W rewizji nadzwyczajnej, wniesionej do Sądu Najwyższego dnia 16.X.1979 r., Prokurator Generalny PRL domaga się uchylenia powyższego wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przekazania sprawy temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna opiera się na założeniu, że brzmienie przytoczonego wyżej przepisu § 28 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. (j.t.: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9; zm.: Dz. U. z 1973 r. Nr 29, poz. 163 i z 1978 r. Nr 19, poz. 86) "nie pozostawia wątpliwości, że dodatek mieszkaniowy nie przysługuje tylko tym pracownikom-absolwentom, którzy podejmują pracę w mieście będącym siedzibą uczelni, którą ukończyli". Założenia takiego nie usprawiedliwia jednak ani gramatyczna wykładnia rozważanego przepisu, ani jego cel.Zawarte w przepisie § 28 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. w sprawie zatrudnienia absolwentów szkół wyższych oraz orzekania o obowiązku zwrotu kosztów wykształcenia (jedn. tekst: Dz. U. z 1972 r. Nr 2, poz. 9; zm.: Dz. U. z 1973 r. Nr 29, poz. 163 oraz z 1978 r. Nr 19, poz. 86) sformułowanie: "zakład pracy położony w miejscowości nie będącej siedzibą szkoły wyższej" określa rangę "społeczną miejscowości, w której znajduje się zakład pracy", nie przeciwstawia natomiast miejscowości, w której ma siedzibę konkretna wyższa uczelnia i którą ukończył jej absolwent dochodzący dodatku mieszkaniowego, wszystkim innym miejscowościom. Wprawdzie zgodzić się należy z rewizją nadzwyczajną, gdy twierdzi, że ratio legis rozważanego przepisu polega na stworzeniu zachęty, w postaci dodatku mieszkaniowego, dla absolwentów wyższych uczelni, podejmujących pracę w innych miejscowościach, jednakże argumentowi, że w interesie społecznym leży, by inżynierowie, lekarze, prawnicy itp. osiedlali się również w miejscowościach, w których mają siedziby np. tylko wyższe szkoły muzyczne lub pedagogiczne, przeciwstawić można skutecznie argument, że równocześnie nie zachodzi potrzeba zachęcenia np. prawników-absolwentów Wydziału Prawa UJ w Krakowie do osiedlenia się w Warszawie. Na gruncie zaś wykładni, reprezentowanej w rewizji nadzwyczajnej, należałoby również takiemu absolwentowi przyznać dodatek mieszkaniowy, skoro Warszawa nie jest siedzibą UJ. Jest powszechnie wiadomo, że miejscowość, w której ma siedzibę jakakolwiek wyższa uczelnia w Polsce, jest dużą miejscowością, mającą wysoką rangę społeczną, z reguły większą niż "zwykłe" miasto wojewódzkie, ponieważ nie każde miasto wojewódzkie jest równocześnie siedzibą wyższej uczelni. Miejscowość taka, bez względu na to, jaki charakter ma funkcjonująca tam wyższa uczelnia, stanowi ośrodek życia umysłowego i kulturalnego, wyposażony w odpowiednie urządzenia cywilizacyjne, w ramach których - z reguły - może w pełni zaspokoić swoje potrzeby życiowe absolwent jakiejkolwiek wyższej uczelni. Taka miejscowość i bez dodatku mieszkaniowego jest dla absolwenta wyższej uczelni dostatecznie atrakcyjna i może on z nią w sposób trwały związać perspektywy swego życia. Inaczej przedstawia się sprawa, gdy chodzi o inne miejscowości, położone np. na terenie wsi, siedzib władz stopnia podstawowego, a nawet mniejsze miasta wojewódzkie. Miejscowości takie dla absolwentów szkół wyższych są, z reguły, mniej atrakcyjne. Osiedlenie się w takich miejscowościach, zwłaszcza dla osób zamieszkałych poprzednio w dużych miastach, łączy się, z zasady, z pewnymi wyrzeczeniami i niedogodnościami. Powszechnie również wiadomo, że istniejące trudności mieszkaniowe niedogodności te pogłębiają i niejednokrotnie zniechęcają absolwentów wyższych uczelni do podejmowania pracy w takich miejscowościach. Rozważane przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. zmierzają do złagodzenia tych niedogodności. Przewidziany w nich dodatek mieszkaniowy umożliwia absolwentowi szkoły wyższej, podejmującemu pracę zawodową w takiej miejscowości, pokrycie zwiększonych wydatków, związanych z wynajęciem mieszkania i może niekiedy przyczynić się do przyspieszenia jego decyzji w przedmiocie podjęcia pracy w takiej właśnie miejscowości.Z tego punktu widzenia zaskarżony rewizją nadzwyczajną wyrok Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie uchybia prawu. Wnioskodawczyni jest absolwentką Akademii Ekonomicznej w W. i podjęła pracę, zgodnie ze swym wykształceniem i kwalifikacjami w Urzędzie Miejskim w B. B. jest dużym miastem wojewódzkim, siedzibą Politechniki i Akademii Medycznej, stanowi prężny ośrodek życia kulturalnego w kraju, nie zachodzą więc warunki do przyznania jej dodatku mieszkaniowego, o jakim mowa w przepisach rozważanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 czerwca 1964 r. W konsekwencji, rewizja nadzwyczajna nie mogła odnieść skutku i wymagała z mocy art. 421 § 1 k.p.c. w zw. z art. 277 § 2 k.p. oddalenia.