I PRN 42/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, Z. Świeboda (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, Z. Paczyńskiego, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Magdaleny S. przeciwko Polskim Zakładom Optycznym w W. o dodatek stażowy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 23 lutego 1981 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawczyni od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Polskich Zakładach Optycznych w W. z dnia 19.XII.1980 r.Uzasadnienie faktyczneOkręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, zmieniając orzeczenie Zakładowej Komisji Rozjemczej przy Polskich Zakładach Optycznych, którym oddalono wniosek, ustalił, że Magdalena S. zatrudniona w Polskich Zakładach Optycznych od dnia 1.XII.1976 r. posiada uprawnienia z tytułu dodatku za staż pracy z uwzględnieniem okresu poprzedniego zatrudnienia od dnia 15.XII.1970 r. Sąd ten ustalił, że wnioskodawczyni była zatrudniona w okresie od dnia 15.VIII.1970 r. do dnia 30.VIII.1976 r. w Mazowieckich Zakładach Gazownictwa, podległych resortowi górnictwa i energetyki, w którym przysługiwał dodatek za staż pracy, w okresie od dnia 1.IX.1976 r. do dnia 30.XI.1976 r. - w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym "Predom" podległym resortowi przemysłu maszynowego, w którym wypłacono wnioskodawczyni dodatek za staż pracy, natomiast od dnia. 1.XII.1976 r. pracuje w pozwanych Zakładach, w których odmówiono jej zaliczenia do dodatku stażowego okresu pracy w poprzednich zakładach. Pozwane Zakłady bowiem powoływały się na treść protokołu dodatkowego nr 18 z dnia 13.VI.1978 r. do układu zbiorowego pracy dla przemysłu maszynowego przewidującego, iż do okresu pracy stanowiącego o uprawnieniach do dodatku zalicza się okres pracy w przedsiębiorstwach oraz jednostkach organizacyjnych zgrupowanych w innych resortach, jeśli te jednostki stosują zasady wynagrodzenia obowiązujące w przemyśle elektromaszynowym oraz jeśli zmiana zakładu pracy nastąpiła na zasadzie porozumienia między zakładami pracy.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał, że jakkolwiek wnioskodawczyni spełnia tylko ostatnio wymieniony warunek, to wobec zaliczenia jej w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym "Predom" okresu pracy w Zakładach Gazownictwa do dodatku stażowego (chociaż w tym Ośrodku obowiązywały zasady wynagrodzenia dla przemysłu elektromaszynowego, a w Zakładach Gazownictwa - zasady wynagrodzenia dla przemysłu górniczego), pozwane Zakłady powinny również zaliczyć do wspomnianego dodatku okres pracy od dnia 15.XII.1980 r. do dnia 30.VIII.1976 r. Z istoty bowiem porozumienia się kierowników zakładów pracy wynika, że nabytych uprawnień nie można pogorszyć (art. 18 § 2 k.p.).W rewizji nadzwyczajnej Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawczyni od orzeczenia Zakładowej Komisji Rozjemczej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie można podzielić poglądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, iż istnieje podstawa do zaliczenia do dodatku za staż pracy w pozwanych Zakładach okresu pracy wnioskodawczyni w Mazowieckich Zakładach Gazownictwa. Przepisy bowiem układowe przewidują taką możliwość pod dwoma występującymi kumulatywnie warunkami, a mianowicie:1) zmiany przez pracownika zakładu pracy na podstawie porozumienia między zakładami pracy;2) stosowania przez poprzednio zatrudniające pracownika przedsiębiorstwa i jednostki organizacyjne zgrupowane w innych resortach zasad wynagrodzenia obowiązujących w przemyśle elektromaszynowym.W przypadku wnioskodawczyni jedynie pierwszy warunek został spełniony, drugi zaś nie miał miejsca. W takim razie pozwane Zakłady nie mogły zaliczyć pracy w Mazowieckich Zakładach Gazownictwa do okresu pracy stanowiącego o uprawnieniach do dodatku stażowego. Jednakże strony danego stosunku pracy w umowie o pracę mogły dla pracownika uregulować korzystniej od zawartych w postanowieniach układowych unormowań kwestię zaliczenia pracy w poprzednich zakładach do okresu pracy uprawniającego do dodatku stażowego. Zasada ta znajduje wyraz w kodeksie pracy, który wymagając zgodności postanowień umownych z przepisami prawa, przyjmuje jedynie w stosunku od odchyleń od treści przepisów na niekorzyść pracownika sankcję nieważności (art. 18 k.p.). Wobec wnioskodawczyni jednak rozważana sytuacja nie wchodzi w rachubę, ponieważ w umowie o pracę między wnioskodawczynią a pozwanymi Zakładami wyraźnie postanowiono, że w czasie trwania umowy o pracę wnioskodawczyni będzie otrzymywała wynagrodzenie płatne w sposób i na warunkach przewidzianych w układzie zbiorowym pracy dla przemysłu maszynowego.Tak więc w umowie o pracę zasady wynagrodzenia za pracę oparto na przepisach układu zbiorowego pracy dla przemysłu maszynowego, a nie zastrzeżono wcale możliwości zaliczenia pracy od dnia 15.XII.1970 r. do dnia 30.VIII.1976 r. do okresu pracy uprawniającego do dodatku stażowego. Okoliczność, iż w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym "Predom" podległym resortowi przemysłu maszynowego zaliczono wnioskodawczyni do dodatku stażowego okres zatrudnienia w Mazowieckich Zakładach Gazownictwa podległych resortowi górnictwa i energetyki, nie dawała podstawy automatycznego zaliczenia tego okresu w pozwanych Zakładach, chociaż zarówno wspomniany Ośrodek, jak i pozwane Zakłady należały do tego samego resortu. Sąm to jednak dwa odrębne zakłady, które w umowach o pracę mogły zamieszczać różne postanowienia.Wbrew stanowisku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmiana przez pracownika pracy w trybie wzajemnego porozumienia między zakładami oznacza, iż nabytych uprawnień pracownika w poprzednim zakładzie w zakresie płacowym nie można pogorszyć w następnym zakładzie. Przede wszystkim o uprawnieniach i obowiązkach pracownika w następnym zakładzie pracy decyduje zawarta umowa o pracę, przepisy układowe i ustawowe. Ze zmianą zaś przez pracownika pracy w wyniku porozumienia między zakładami pracy ustawodawca łączy inny skutek prawny, w szczególności zaliczalność zatrudnienia w różnych zakładach pracy do podstawy ustalenia okresu wypowiedzenia (art. 36 § 4 k.p. i rozporządzenie RM z dnia 20 września 1974 r. w sprawie zaliczania poprzedniego zatrudnienia do okresu pracy, od którego zależy długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę - Dz.U. Nr 37, poz. 216), prawo do urlopu bezpłatnego dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi (§ 11 ust. 1 zd. 2 rozporządzenia RM z dnia 29 listopada 1975 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi - Dz.U. Nr 43, poz. 219), premię z zakładowego funduszu nagród (art. 5 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o zasadach tworzenia i podziału zakładowego funduszu nagród oraz zakładowych funduszów socjalnego i mieszkaniowego - Dz. U. Nr 27, poz. 150), dodatki stażowe (układy zbiorowe pracy).Wobec rażącego naruszenia przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wskazanych wyżej przepisów pracy Sąd Najwyższy z mocy art. 277 § 2 k.p. i art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.