I PRZN 2/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN M. Mańkowska (sprawozdawca).Sędziowie SN: J. Kwaśniewski, J. Skibińska-Adamowicz.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora I. Kaszczyszyn, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Związku Zawodowego (...) z siedzibą w W. o wpis do rejestru zmian statutu na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 18 marca 1991 r.postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 23 listopada 1990 r. został zarejestrowany Związek Zawodowy (...) z siedzibą w W. na podstawie statutu uchwalonego w dniu 10 października 1990 r.Zmiany tego statutu zostały uchwalone przez I Krajowy Zjazd Delegatów i ujęto je w załączniku do uchwały nr 7/91 Zjazdu. Zmiany te polegały między innymi, na przyznaniu prawa zrzeszania się w związku zawodowym uczniom zawodowych szkół budowlanych (§ 2 ust. 1) oraz ograniczenia prawa zrzeszania się pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Związku Zawodowego (...) wyłącznie w tym Związku (§ 2 ust. 3).Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 18 marca 1991 roku zarządzono wpis dotyczący powyższych zmian w statucie Związku Zawodowego (...).Minister Sprawiedliwości złożył rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia, zarzucając rażące naruszenie art. 4 ust. 1, art. 11 ust. 1 i 2 oraz art. 20 ust. 2 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych (jedn. tekst: Dz. U. z 1985 r. Nr 54, poz. 277 ze zm.) i na podstawie art. 417 § 1 k.p.c. wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy rozpoznając rewizję nadzwyczajną zważył, co następuje: w rewizji nadzwyczajnej trafnie zarzucono rażące naruszenie prawa. W myśl art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 8 października 1982 r. o związkach zawodowych prawo zrzeszania się w związki zawodowe przysługuje osobom świadczącym pracę w ramach stosunku pracy, bez względu na podstawę takiego stosunku i stanowiska. Prawo przynależności do związków zawodowych przysługuje również osobom wykonującym pracę nakładczą, a także wykonującym pracę na podstawie umowy agencyjnej, jeżeli nie są pracodawcami (art. 11 ust. 2 cyt. ustawy).Określenie "osoby świadczące pracę w ramach stosunku pracy" zostało zdefiniowane przepisami art. 2 i 22 k.p., które przewidują, że pracownikiem jest "osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę" oraz że "przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy". A zatem "osobą świadczącą pracę w ramach stosunku pracy" jest pracownik. Także z treści art. 19 k.p. wynika, że prawo zrzeszania się w związki zawodowe mają pracownicy.Uczniowie szkół zawodowych nie są ani pracownikami w rozumieniu art. 11 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, ani osobami wymienionymi w ust. 2 tego przepisu. Oznacza to, że uczniowie zawodowych szkół budowlanych nie mają prawa zrzeszania się w związkach zawodowych.Druga zmiana statutu narusza zasadę swobody przynależności związkowej, przewidzianą w art. 4 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Pracownik nie może być zmuszony do wstępowania do określonego związku lub pozostawania jego członkiem, a także nie może ponosić ujemnych następstw z powodu przynależności do związku zawodowego lub pozostawania poza nim. Przynależność związkowa lub jej brak nie mogą wpływać na przyjęcie do pracy, sytuację pracownika w zakładzie pracy lub stanowić podstawy uzasadniającej rozwiązanie stosunku pracy.Wprowadzona do statutu zmiana w zakresie przynależności związkowej pracowników zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Związku Zawodowego (...) ogranicza prawa tych pracowników do swobodnego wyboru przynależności związkowej i stanowi niedopuszczalne ograniczenie swobody przynależności związkowej.Wskazane wyżej zmiany statutu, uchwalone przez I Krajowy Zjazd Delegatów, powinny być zbadane przez Sąd Wojewódzki w aspekcie zgodności z przepisami ustawy o związkach zawodowych (art. 20 ust. 6 cyt. ustawy). Trafnie wykazał skarżący, ze obie zmiany statutu naruszają przepisy ustawy o związkach zawodowych, a zatem zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego zapadło z rażącym naruszeniem prawa.Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 422 § 2 k.p.c.