II CR 530/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Centrali Odzieżowej Składnica Pończosznicza Nr 2 w Łodzi przeciwko Stefanowi Cz. o 13 617,55 zł, po rozpoznaniu rewizji obu stron od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi w Łodzi z dnia 18 maja 1955 r. 1) zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanego kwotę 3404 zł 39 gr z 8% od dnia 14 stycznia 1955 r. zmienił i powództwo w całości oddalił, 2) rewizję powoda oddalił.Uzasadnienie faktyczneZ treści pozwu wynika, że pozwany pełni obowiązki odpowiedzialnego materialnie magazyniera w magazynie powoda Nr 1 w Łodzi. Przeprowadzone rozliczenie inwentaryzacji, dokonanej na dzień 30 czerwca 1954 r., wykazało braki w towarach na sumę 13 617 zł 55 gr, za które odpowiedzialność ponosi pozwany, który odchodząc na urlop wypoczynkowy powierzył w dniu 14 czerwca 1954 r. czynności magazyniera komisji, składającej się z trzech osób, za którą przyjął całkowitą odpowiedzialność.Pozwany nie uznał roszczeń pozwu i wyjaśnił, że idąc na urlop domagał się przeprowadzenia remanentu zdawczo-odbiorczego, lecz Dyrekcja mu odmówiła i poleciła mu wyznaczyć komisję, która miała go zastąpić. Po powrocie z urlopu pozwany od tej komisji dowiedział się, że w magazynie powstał brak 200 par pończoch steelonowych wartości 13 617 zł 55 gr.Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Wojewódzki uznał, że w pierwszym rzędzie za sporne manko winna odpowiadać strona powodowa. Skoro bowiem pracownik udaje się na urlop, przedsiębiorstwo winno dokonać wszystkich koniecznych czynności, by umożliwić korzystanie z tego urlopu, a z drugiej strony zabezpieczyć majątek przedsiębiorstwa. Winno ono wyznaczyć odpowiedniego zastępcę i przekazać mu majątek remanentem zdawczo-odbiorczym. Tego wszystkiego strona powodowa nie uczyniła, mimo że pozwany żądał sporządzenia remanentu.Również i pozwany ponosi odpowiedzialność za powstałe manko, gdyż on wyznaczył członków komisji spośród personelu magazynu, przyjął odpowiedzialność za pracę tej komisji i nie oddał jej majątku protokołem zdawczo-odbiorczym. Odpowiedzialność jest jednak mniejsza. Ostatecznie Sąd Wojewódzki przyjął winę pozwanego w zakresie 25% i zasądził od niego kwotę 3 404,39 zł.Od tego wyroku złożyły rewizję obydwie strony. Powódka zarzuca sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału, co w konsekwencji doprowadziło Sąd Wojewódzki do błędnego zastosowania art. 158 § 2 k.z. Pozwany był dokładnie poinformowany, że wykorzystanie przez niego urlopu w czerwcu 1954 r. po uprzednim sporządzeniu remanentu nie jest możliwe, i wiedział, jakie obowiązki przyjmuje na siebie przekazując magazyn komisji, za którą przyjął na siebie całkowitą odpowiedzialność. Powodowa Centrala z uwagi na dobro przedsiębiorstwa nie mogła zezwolić na sporządzenie w czerwcu 1954 r. remanentu, który trwałby przez 2 dni.Pozwany w swej skardze rewizyjnej powołuje się na zarzuty, które już zgłaszał przed Sądem Wojewódzkim. Pozwany żądał przed pójściem na urlop sporządzenia remanentu zdawczo-odbiorczego, a gdy mu tego odmówiono, zgodził się na przekazanie magazynu komisji, pod warunkiem, że komisja ta zobowiązała się przyjąć odpowiedzialność za swoje czynności. Zdaniem skarżącego odpowiedzialność za manko powinna ponieść komisja oraz przedsiębiorstwo, które nie zarządziło sporządzenia remanentu.Uzasadnienie prawneRozpoznając obydwie skargi rewizyjne Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Niesporny jest między stronami fakt, że pozwany chcąc wykorzystać urlop w czerwcu 1954 r. domagał się sporządzenia remanentu zdawczo-odbiorczego. Sporządzenie takiego remanentu uważało przedsiębiorstwo za uciążliwe i dlatego wyraziło ono zgodę na to, aby pozwanego w czasie jego urlopu zastąpiła komisja, przez niego wybrana, z tym, że pozwany przyjmuje odpowiedzialność za czynności tejże komisji.Zobowiązanie pozwanego polegające na przyjęciu odpowiedzialności materialnej za czynności komisji, która zastępowała go w czasie urlopu, nie rodzi skutków prawnych. Ocenione ono być może jako poręczenie za dług przyszły, ale w tym przypadku do ważności zobowiązania wymagane jest oznaczenie z góry wysokości długu (art. 627 k.z.). Zobowiązanie pozwanego tej przesłanki skutecznego poręczenia za szkodę ewentualnie powstać mogącą z czynności (zaniedbań) komisji nie zawiera. Nie wchodzi również w grę przepis art. 241 k.z. na jaki powołuje się strona powodowa. Wprawdzie w czasie urlopu pracownika stosunek pracy trwa nadal, ale w tym okresie pracownik wolny jest od obowiązku świadczenia pracy, a wobec tego odpada i jego odpowiedzialność materialna za osoby, które go w czasie urlopu zastępują. Fakt, że pozwany dokonał wyboru członków komisji i przyjął za nią odpowiedzialność nie wystarcza do zastosowania art. 241 k.z., tego rodzaju bowiem zobowiązanie należy uznać za sprzeczne z ustawą i zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym. Prawo do urlopu nie może być połączone z odpowiedzialnością materialną za okres urlopowy, nawet gdy pracownik na takie obciążenie się godzi. Pracodawca, jeżeli uważał sporządzenie remanentu w danym okresie za uciążliwe, powinien był odmówić zgody na urlop, a nie wolno mu było uzależnić urlopu od przyjęcia odpowiedzialności za czyny zastępcy.Ponieważ strona powodowa nie poleciła sporządzenia remanentu oraz nie udowodniła, by dochodzone manko powstało przed rozpoczęciem urlopu przez pozwanego, a zobowiązanie pozwanego, o którym wyżej mowa jest nieważne (art. 41 p.og.pr.cyw.), Sąd Wojewódzki nie miał podstawy do uwzględnienia powództwa nawet w części.Z wyżej przytoczonych względów rewizję powoda należało oddalić, a z rewizji pozwanego wyrok zmienić i powództwo w całości oddalić (art. 383 i 386 k.p.c.).