II K 1003/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Bogusławski (sprawozdawca).Sędziowie: E. Binkiewicz, Z. Nyczaj.Prokurator Generalnej Prokuratury: Z. Jadziak.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana T. oskarżonego z art. 1 § 1 ustawy z dnia 28 marca 1952 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 134) i Józefa K. oskarżonego z art. 45 § 1 ustawy karnej skarbowej (Dz. U. Nr 21, poz. 123), po rozpoznaniu założonych przez Prokuratora i Józefa K, rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 5 sierpnia 1960 r., na zasadzie art. 375, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do Stefana T. i sprawę tego oskarżonego przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania; uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do Józefa K. w części dotyczącej kwalifikacji prawnej i wymiaru kary i przyjmując, że czyn przypisany oskarżonemu Józefowi K. zawiera znamiona występku skarbowego z art. 45 § 2 ustawy karnej skarbowej, skazał go z mocy tego przepisu na dwa tysiące złotych grzywny, którą na zasadzie art. 13 § 2 pkt 1 przytoczonej ustawy karnej skarbowej zamienił na areszt zastępczy przez 20 dni, zaliczając na poczet tej kary w myśl art. 15 § 1 i 2 tejże ustawy okres tymczasowego aresztowania od dnia 14 kwietnia do dnia 4 maja 1960 r. i uznając tym samym wymierzoną karę za odbytą (...).Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki w Białymstoku uznał Józefa K. za winnego tego, że dnia 14 lutego 1960 r. w B. nabył bez zezwolenia od Stefana T. 34 dolary Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, i za to skazał go na zasadzie art. 45 § 1 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. (Dz. U. Nr 21, poz. 123) na osiem miesięcy aresztu i 5.000 zł grzywny. Na zasadzie art. 24 tejże ustawy umorzył postępowanie w stosunku do Stefana T., który oskarżony był o to, że dnia 14 lutego 1960 r. w B., nie posiadając na to uprawnień, sprzedał Józefowi K. 34 dolary Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej.Od tego wyroku wnieśli rewizje prokurator i oskarżony Józef K.Prokurator zaskarżył wyrok w całości, zarzucając obrazę art. 45 § 1 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r., jakiej dopuścił się Sąd przy kwalifikowaniu czynu zarzuconego Józefowi K., oraz obrazę art. 24 tejże ustawy przez umorzenie postępowania wobec Stefana T., który nie wypełnił warunków przewidzianych w tymże przepisie, i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Józef K. zarzucił wyrokowi błędną ocenę okoliczności faktycznych przez ustalenie, że nabył on od Stefana T. 34 dolary Stanów Zjednoczonych Ameryki Północnej, gdy tymczasem w rzeczywistości Stefan T. przyszedł do jego mieszkania i prosił o pożyczenie mu 200 zł, a po otrzymaniu pożyczki, prosił go o wymianę dolarów. Po paru dniach oskarżony udał się do banku wymienić dolary, lecz nie załatwiono go. Wracając do domu po zjedzeniu obiadu, zasnął przy stoliku w jadłodajni, a następnie po przyjściu do domu stwierdził brak dolarów w kieszeni marynarki i z tego powodu nie mógł zwrócić tychże dolarów współoskarżonemu Stefanowi T. Ponadto zarzucił rażącą niewspółmierność kary w stosunku do przypisanego mu czynu i wniósł w rezultacie o zmianę wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania orzeczonej kary aresztu oraz wydatne zmniejszenie kary grzywny.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Rewizja prokuratora jest słuszna.Artykuł 24 ustawy karnej skarbowej nie uzależnia niekaralności od rodzaju pobudki, jaką sprawca kierował się, powiadamiając o dokonaniu występku skarbowego organ powołany do ścigania. Pobudki mogą być rozmaite: przykładowo można wymienić skruchę, czynny żal, zemstę, strach itp. Uzależnianie niekaralności od rodzaju pobudki - niezależnie od trudności dowodowych - nie byłoby elementem sprzyjającym dobrowolnemu ujawnianiu przestępstwa przez sprawcę, a zatem nie pokrywałoby się z celem ustawy. Dlatego też należy ocenić jako niesłuszny zarzut rewizji prokuratora w części kwestionującej zastosowanie do czynu Stefana T. przepisu art. 24 u.k.s. z tego powodu, że pobudką ujawnienia przestępstwa była chęć uzyskania od organu bezpieczeństwa publicznego pomocy w odzyskaniu należności, a nie wola doniesienia o dokonaniu występku skarbowego.Natomiast warunkiem ustawowym niekaralności z art. 24 § 1 u.k.s. jest złożenie w terminie zakreślonym przez organ powołany do orzekania równowartości przedmiotu występku, jeśli podlega on przepadkowi. Kwota 34 dolarów St. Zj. Am. Pół. będąca przedmiotem występku podlegałaby przepadkowi z mocy art. 18 § 1 u.k.s., gdyby była zakwestionowana i odebrana sprawcy. Ponieważ jednak u oskarżonego Józefa K. przedmiot występku, tj. 34 dolarów USA, nie odnaleziono i z tego powodu nie można orzec ich przepadku, przeto mieć będzie zastosowanie przepis art. 21 § 1 u.k.s.Z powyższych rozważań wynika, że obowiązkiem Sądu Wojewódzkiego, jako organu powołanego do orzekania, było zakreślić Stefanowi T. odpowiedni termin do złożenia równowartości przedmiotu występku (w konkretnym wypadku kwoty zł 816). Dopiero po złożeniu przez Stefana T. w zakreślonym przez Sąd terminie powyższej kwoty, będącej równowartością przedmiotu występku, byłyby spełnione warunki niekaralności, o których mowa w art. 24 § 1 u.k.s.Ponieważ Sąd Wojewódzki wydał orzeczenie bez dopełnienia powyższego warunku, wyrok w tym zakresie jest przedwczesny i z tego powodu został uchylony, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.Podstawą skazania Józefa K. na areszt i grzywnę z mocy art. 45 § 1 u.k.s. było przyjęcie wartości nabytych przez niego dolarów na kwotę 3.400 złotych według kursu dobrowolnie uzgodnionego między nim a Stefanem T. Przyjęcie tej wartości doprowadziło Sąd do błędnej kwalifikacji czynu.Do ustalenia wysokości kursów pieniędzy zagranicznych uprawniony jest na podstawie art. 12 pkt 5 ustawy dewizowej z dnia 28 marca 1952 r. Narodowy Bank Polski. Według kursu NBP ogłoszonego w Monitorze Polskim Nr 58 z 1960 r. średni kurs specjalny dolara USA wynosił 24 złote. Przyjmując wartość nabytych przez Józefa K. dolarów według tego kursu na złotych 816, należało czyn zakwalifikować z art. 45 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 13 kwietnia 1960 r. i wymierzyć Józefowi K. tylko karę grzywny.Z tego powodu Sąd Najwyższy, po uwzględnieniu rewizji prokuratora, uchylił wyrok w stosunku do Józefa K. i przyjmując właściwą kwalifikację prawną, skazał go na stosowną karę grzywny.Przy wymiarze kary Sąd Najwyższy miał na względzie z jednej strony znaczną szkodliwość społeczną czynu oskarżonego Józefa K., gdyż obrót wartościami dewizowymi bez zezwolenia jest zabroniony i przynosi szkodę gospodarce narodowej, a z drugiej strony trudne warunki materialne oskarżonego Józefa K. i w tych warunkach uznał grzywnę 2.000 zł za współmierną do jego winy.Wobec treści orzeczenia wniosek rewizyjny oskarżonego Józefa K. o zawieszenie kary pozbawienia wolności stał się bezprzedmiotowy.Pozostałą część sentencji uzasadniają powołane w niej przepisy prawne.