VI KO 21/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia R. Kryże.Sędziowie: M. Stępczyński, T. Rek (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marcina A. i innych, oskarżonych z art. 45 § 1 u.k.s., w związku z przedstawioną przez Sąd Wojewódzki m. Łodzi do rozstrzygnięcia kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy nabycie bez zezwolenia złotych monet dolarowych za zagraniczne środki płatnicze w postaci banknotów dolarowych i odwrotnie, należy rozumieć jako transakcję kupna-sprzedaży w rozumieniu art. 45 § 1 u.k.s., czy też jako obrót wartościami dewizowymi w rozumieniu art. 56 § 1 u.k.s.?"uchwalił: udzielić odpowiedzi jak wyżej. Uzasadnienie faktyczneRozważania w związku z pytaniem Sądu Wojewódzkiego mogą dotyczyć jedynie kwestii, czy w tym wypadku chodzi o umowę sprzedaży, czy też o umowę zamiany.W związku z powyższym należy zauważyć, że przez umowę sprzedaży sprzedawca zobowiązuje się przenieść własność rzeczy lub inne prawo majątkowe na kupującego, który zobowiązuje się zapłacić określoną cenę (art. 294 k.z.), natomiast przez umowę zamiany każda ze stron zobowiązuje się przenieść na kontrahenta własność rzeczy lub inne prawo majątkowe w zamian za zobowiązanie się do przeniesienia własności rzeczy lub innego prawa majątkowego (art. 352 k.z.).Wartości dewizowe, jako przedmioty materialne, są wprawdzie też rzeczami w rozumieniu prawa cywilnego, ale skoro wartości te mają postać zagranicznych środków płatniczych, to umowa o wzajemne przeniesienie na siebie własności owych środków łączy się z reguły z odpowiednim ich przerachowaniem, przy którym jeden z tych środków stanowi cenę drugiego, jaką uczestnik umowy zobowiązuje się zapłacić kontrahentowi. W tym wypadku następuje więc nie zwykła zamiana, lecz transakcja kupna-sprzedaży, a zatem przestępstwo określone w art. 45 § 1 u.k.s.Okoliczność, że zobowiązanie pieniężne zastało zaciągnięte w walucie obcej wbrew przepisowi art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o zaciąganiu nowych i określeniu wysokości nie umorzonych zobowiązań pieniężnych (Dz. U. Nr 45, poz. 332), stanowiącemu, iż osoba mająca zamieszkanie lub siedzibę na obszarze Państwa Polskiego może zaciągać zobowiązanie pieniężne, płatne na tym obszarze, tylko w walucie polskiej - nie ma znaczenia dla kwestii bytu samej umowy sprzedaży. Nieważność takiego zobowiązania, ustanowiona w pkt 2 art. 1 wymienionego wyżej dekretu, oznacza bowiem jedynie niemożność wywołania skutków cywilnoprawnych, nie znosi jednak samej umowy ani jej istoty jako umowy sprzedaży.