II K 181/52

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A: Eimer. Sędziowie: J. Dorsz, A. Bachrach (sprawozdawca). Prokurator: A. Bramson.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Zbigniewa K. osk. z art. 4 § 1 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr. 69, poz. 377), po rozpoznaniu założonych przez Prokuratora i oskarżonego rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 26 marca 1952 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, art. 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej wymiaru kary i za przypisany oskarżonemu Zbigniewowi K. czyn skazał go z mocy art. 4 § 1 i § 3 lit. "c" oraz art. 7 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r. na 3 lata więzienia.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Opolu oskarżony Zbigniew K. uznany został winnym tego, że w latach 1942-1943 brał udział w organizacji przestępczej "gestapo" i za czyn ten skazany został na zasadzie art. 4 § 1 i § 3 lit. "c" w związku z art. 5 § 2 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r. na dwa lata więzienia.Wyrok powyższy zaskarżony został w drodze rewizji przez Prokuratora i oskarżonego.Rewizja oskarżonego zarzuca obrazę prawa materialnego przez uznanie, iż pełnienie służby wartownika w wiezieniu gestapo stanowi udział w tej organizacji. Ponadto rewizja kwestionuje podstawy dowodowe ustaleń Sądu.Rewizja Prokuratora wnosi o podwyższenie kary w stosunku do oskarżonego i zarzuca obrazę art. 5 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r. przez zastosowanie tego przepisu mimo braku warunków ustawowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, miedzy innymi, następujący pogląd prawny: Pogląd prawny, wyrażony w rewizji oskarżonego, nie jest zasadny. Oskarżony w wyjaśnieniach swych nie kwestionuje tego, iż zgłosił się do gestapo, ofiarując swą służbę w charakterze wartownika więziennego. Wyjaśnienia oskarżonego znajdują pełne potwierdzenie w zeznaniach świadków. Ani ustawa, ani orzecznictwo nie uzasadnia twierdzenia, iż tego rodzaju służba w gestapo nie jest udziałem w tej zbrodniczej organizacji, stosownie do art. 4 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r. Rodzaj czynności, dokonywanych przez uczestnika zbrodniczej organizacji "gestapo", może bądź uzasadniać jego dodatkową odpowiedzialność za popełnione przez niego w tym charakterze zbrodnie, bądź wpływać na wymiar kary z art. 4 wymienionego dekretu. Nie ma jednak żadnego uzasadnienia pogląd, iż służba w gestapo w charakterze strażnika więziennego nie pociąga za sobą odpowiedzialności karnej z art. 4 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r.Nieistotne też, a poniekąd dowolne, są rozważania dowodowe rewizji oskarżonego co do faktu jego służby w gestapo w charakterze strażnika więziennego. Fakt ten oparty jest na tak obfitym materiale dowodowym, łącznie z przyznaniem się samego oskarżonego, iż próby fragmentarycznego podważania tych czy innych ustaleń Sądu co do dystynkcji, jakie nosił oskarżony, oraz innych pozbawionych znaczenia dla dowodu winy momentów uznać należy za chybione.W tym stanie rzeczy rewizja oskarżonego na uwzględnienie nie zasługuje.Co do rewizji Prokuratora, to zarzut błędnego zastosowania wobec oskarżonego art. 5 § 2 dekretu z dn. 31.VIII.1944 r. jest słuszny.Sąd nie tylko nie uzasadnił w motywach wyroku zastosowania tego przepisu, ale w sprawie nie ma jakichkolwiek podstaw, które mogłyby zastosowanie jego uzasadnić.Oskarżony zgłosił się samorzutnie i dobrowolnie do gestapo, przy czym swoje zgłoszenie tłumaczy różnie: już to poleceniem organizacji podziemnej, działającej za pośrednictwem świadka W., już to chęcią okazania pomocy swemu szwagrowi L. i innym aresztowanym, osadzonym przez gestapo w więzieniu, w którym zgłosił się do pracy oskarżony. Pierwsza wersja została obalona przez świadka W. i jest całkiem gołosłowna. Druga wersja nie pozbawia postępowania oskarżonego cech przestępstwa. Chęć ochronienia siebie albo osoby bliskiej lub też ulżenia sobie albo innej osobie za cenę przynależności do zbrodniczej organizacji nie rehabilituje przestępcy. W pewnych przypadkach może uzasadniać przyjęcie, iż oskarżony działał w stanie zagrożenia; w przypadku niniejszym do przyjęcia takiego stanu nie ma żadnych podstaw. Oskarżony, należąc do środowiska kupiecko-spekulanckiego, znieczulony moralnie i narodowo na losy swych współbraci, uznał za korzystne dla siebie i dla swego szwagra przyjęcie pracy w gestapo w charakterze strażnika więziennego.W tym stanie rzeczy jakiekolwiek nadzwyczajne złagodzenie kary nie posiada żadnego uzasadnienia.Na korzyść oskarżonego przemawia jego młody wiek, antypatriotyczne wychowanie mieszczańskie, a przede wszystkim to, iż Sąd nie uznał za udowodnioną jego indywidualnej działalności na szkodę prześladowanych przez okupanta ludzi.To uzasadnia zastosowanie wobec oskarżonego najniższego ustawowego wymiaru kary.Z tych zasad orzeczono jak w sentencji.