II K 308/51
WyrokIzba Cywilna1951-11-09
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie doniesienia do gestapo, którego treści nie można ustalić, stanowi przestępstwo z art. 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. (o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy i zdrajców Narodu Polskiego), jeśli oskarżony zobowiązał się do współpracy z gestapo i wysłał meldunek?Ratio decidendi
Złożenie doniesienia do gestapo, którego treści nie można dokładnie ustalić, stanowi przestępstwo z art. 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. przez działanie na szkodę Państwa Polskiego, w czasie wojny z Niemcami hitlerowskimi. Jeśli oskarżony przyjął obowiązki śledzenia ruchu partyzanckiego, ustalania adresów osób przeciwnych Niemcom i posiadających nielegalną broń, a następnie wysłał meldunek w wykonaniu tych zobowiązań, należy przyjąć, że wysłanie meldunku było czynem na rękę państwa niemieckiego, na szkodę Państwa Polskiego.Stan faktyczny
Andrzej G. i Adam K. zostali oskarżeni z art. 1 pkt 2 i art. 4 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. Andrzej G. złożył doniesienie do gestapo, ale nie pamiętał jego treści. Zobowiązał się do współpracy z gestapo i wysłał meldunek, którego zadaniem było śledzenie ruchu partyzanckiego i osób przeciwnych Niemcom. Sąd Apelacyjny zakwalifikował czyn Andrzeja G. z art. 1 pkt 2 dekretu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy poprawił błędną kwalifikację prawną czynu oskarżonego Andrzeja G. z art. 1 pkt 2 na art. 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak (sprawozdawca); Sędziowie: W. Bryl, A. Dąb; Prokurator: W. Bednarz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja G. i Adama K., oskarżonych z art. 1 pkt 2 i art. 4 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377/6), po rozpoznaniu rewizji Prokuratora i oskarżonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 1950 r., na podstawie art. 375 pkt 2, 387, k.p.k. poprawił błędną kwalifikację przypisanego oskarżonemu Andrzejowi G. czynu z art. 1 pkt 2 na art. 2 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r., polegającego na złożeniu przez oskarżonego doniesienia do gestapo (...).Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego zarzuca między innymi: obrazę przepisów prawa materialnego wobec nieustalenia przez Sąd, jakiej treści było doniesienie złożone do gestapo przez oskarżonego, aczkolwiek ustawa wymaga ustalenia konkretnego faktu działalności przestępnej, a więc ustalenia, że doniesienie dotyczyło określonej osoby i określonych faktów (obraza art. 1 pkt 2 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Fakt, że oskarżony złożył doniesienie do gestapo wynika między innymi z jego własnych wyjaśnień: "po zobowiązaniu się do współpracy z gestapo po upływie jednego tygodnia przez pocztę wysłałem doniesienie, lecz treści tego doniesienia nie pamiętam. Zaznaczam, że było to pierwsze i ostatnie doniesienie".Konfident, który w tym charakterze idąc na rękę władzy państwa niemieckiego lub z nim sprzymierzonego składa doniesienie do gestapo - niezależnie od odpowiedzialności z art. 4 dekretu - popełnia przestępstwo z art. 1 lub 2 dekretu sierpniowego zależnie od treści doniesienia, a jeśli treści doniesienia dokładnie ustalić się nie da - przestępstwo z art. 2 dekretu sierpniowego przez działanie w ten sposób na szkodę Państwa Polskiego, w czasie wojny z Niemcami hitlerowskimi. Skoro oskarżony określił przyjęte przez siebie obowiązki słowami: "moim zadaniem było śledzić ruch partyzancki i ich współpracowników, ustalać ich adresy i zbierać adresy tych, którzy wypowiadają się przeciw Niemcom, kto posiada nielegalną broń" i skoro meldunek został wysłany w wykonaniu przyjętych zobowiązań, należy przyjąć, że wysłanie meldunku było czynem na rękę państwa niemieckiego, na szkodę Państwa Polskiego.Czyn ten należy uznać za przestępstwo przewidziane w art. 2 dekretu sierpniowego nie zaś art. 1 pkt 2 tegoż dekretu, gdyż brak danych, jakich konkretnie osób i jakich faktów dotyczyło doniesienie.
Powiązane orzeczenia
- K 963/50 1950-09-26Czy złożenie fałszywego doniesienia do Gestapo na osobę, która sama dopuszczała się zbrodni na rzecz okupanta, stanowi przestępstwo z art. 1 pkt 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. (o wymiarze kary dla faszystowsko-hitl…
- K 1274/50 1950-11-25Czy złożenie zgodnego z prawdą zeznania lub doniesienia władzom okupacyjnym stanowiło przestępstwo w rozumieniu dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców…
- K 514/50 1950-08-22Czy złożenie zeznań przed władzą okupacyjną w charakterze świadka, które są zgodne z prawdą, może stanowić przestępstwo z art. 1 lub 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r.?
- K 576/50 1950-06-06Czy pełnienie funkcji cenzora listów, kontrolera przesyłek lub tłumacza w Gestapo stanowi udział w organizacji przestępczej w rozumieniu art. 4 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r.?
- K 374/50 1950-06-06Czy działanie polegające na wskazaniu władzom okupacyjnym dezerterów z armii wroga, w wyniku czego zostali oni rozstrzelani, stanowi zbrodnię działania na szkodę Państwa Polskiego w warunkach wojny z okupantem?
Powołane przepisy
art. 1 pkt 2art. 4art. 375 pkt 2art. 2art. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.