II K 308/51

WyrokIzba Cywilna1951-11-09

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy złożenie doniesienia do gestapo, którego treści nie można ustalić, stanowi przestępstwo z art. 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. (o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy i zdrajców Narodu Polskiego), jeśli oskarżony zobowiązał się do współpracy z gestapo i wysłał meldunek?
Ratio decidendi
Złożenie doniesienia do gestapo, którego treści nie można dokładnie ustalić, stanowi przestępstwo z art. 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. przez działanie na szkodę Państwa Polskiego, w czasie wojny z Niemcami hitlerowskimi. Jeśli oskarżony przyjął obowiązki śledzenia ruchu partyzanckiego, ustalania adresów osób przeciwnych Niemcom i posiadających nielegalną broń, a następnie wysłał meldunek w wykonaniu tych zobowiązań, należy przyjąć, że wysłanie meldunku było czynem na rękę państwa niemieckiego, na szkodę Państwa Polskiego.
Stan faktyczny
Andrzej G. i Adam K. zostali oskarżeni z art. 1 pkt 2 i art. 4 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r. Andrzej G. złożył doniesienie do gestapo, ale nie pamiętał jego treści. Zobowiązał się do współpracy z gestapo i wysłał meldunek, którego zadaniem było śledzenie ruchu partyzanckiego i osób przeciwnych Niemcom. Sąd Apelacyjny zakwalifikował czyn Andrzeja G. z art. 1 pkt 2 dekretu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy poprawił błędną kwalifikację prawną czynu oskarżonego Andrzeja G. z art. 1 pkt 2 na art. 2 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 r.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kapitaniak (sprawozdawca); Sędziowie: W. Bryl, A. Dąb; Prokurator: W. Bednarz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Andrzeja G. i Adama K., oskarżonych z art. 1 pkt 2 i art. 4 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r. (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 69, poz. 377/6), po rozpoznaniu rewizji Prokuratora i oskarżonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 grudnia 1950 r., na podstawie art. 375 pkt 2, 387, k.p.k. poprawił błędną kwalifikację przypisanego oskarżonemu Andrzejowi G. czynu z art. 1 pkt 2 na art. 2 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r., polegającego na złożeniu przez oskarżonego doniesienia do gestapo (...).Uzasadnienie faktyczneRewizja oskarżonego zarzuca między innymi: obrazę przepisów prawa materialnego wobec nieustalenia przez Sąd, jakiej treści było doniesienie złożone do gestapo przez oskarżonego, aczkolwiek ustawa wymaga ustalenia konkretnego faktu działalności przestępnej, a więc ustalenia, że doniesienie dotyczyło określonej osoby i określonych faktów (obraza art. 1 pkt 2 dekretu z dn. 31.VIII 1944 r.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził, między innymi, następujący pogląd prawny:Fakt, że oskarżony złożył doniesienie do gestapo wynika między innymi z jego własnych wyjaśnień: "po zobowiązaniu się do współpracy z gestapo po upływie jednego tygodnia przez pocztę wysłałem doniesienie, lecz treści tego doniesienia nie pamiętam. Zaznaczam, że było to pierwsze i ostatnie doniesienie".Konfident, który w tym charakterze idąc na rękę władzy państwa niemieckiego lub z nim sprzymierzonego składa doniesienie do gestapo - niezależnie od odpowiedzialności z art. 4 dekretu - popełnia przestępstwo z art. 1 lub 2 dekretu sierpniowego zależnie od treści doniesienia, a jeśli treści doniesienia dokładnie ustalić się nie da - przestępstwo z art. 2 dekretu sierpniowego przez działanie w ten sposób na szkodę Państwa Polskiego, w czasie wojny z Niemcami hitlerowskimi. Skoro oskarżony określił przyjęte przez siebie obowiązki słowami: "moim zadaniem było śledzić ruch partyzancki i ich współpracowników, ustalać ich adresy i zbierać adresy tych, którzy wypowiadają się przeciw Niemcom, kto posiada nielegalną broń" i skoro meldunek został wysłany w wykonaniu przyjętych zobowiązań, należy przyjąć, że wysłanie meldunku było czynem na rękę państwa niemieckiego, na szkodę Państwa Polskiego.Czyn ten należy uznać za przestępstwo przewidziane w art. 2 dekretu sierpniowego nie zaś art. 1 pkt 2 tegoż dekretu, gdyż brak danych, jakich konkretnie osób i jakich faktów dotyczyło doniesienie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 pkt 2art. 4art. 375 pkt 2art. 2art. 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.