II K 216/58

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: M. Barciszewski, Z. Chełmicki (sprawozdawca). Prokurator: Cz. Marysz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana G. oskarżonego z art. 1 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) i art. 286 § 1 k.k. oraz Jana Z. oskarżonego z art. 286 § 2 k.k., po rozpoznaniu złożonej przez oskarżonego Jana G. oraz Prokuratora w stosunku do oskarżonego Jana Z. rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 11 grudnia 1957 r., na zasadzie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 387, 388 § 1 i 4 k.p.k.1)uchylił zaskarżony wyrok: a) w części dotyczącej orzeczenia w stosunku do oskarżonego Jana G. kary łącznej oraz w części dotyczącej skazania tegoż oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. i na zasadzie art. 3 punkt c w związku z art. 2 k.p.k. umorzył postępowanie o to przestępstwo, b) co do oskarżonego Jana Z. i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi do ponownego rozpoznania;2)utrzymał w mocy tenże wyrok w części dotyczącej skazania oskarżonego Jana G. za czyn opisany w punkcie I aktu oskarżenia z tym, że poprawił kwalifikację tego czynu z art. 1 § 2 na art. 2 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171), i skazał go z tego przepisu na karę dwóch lat i sześciu miesięcy więzienia i dwa tysiące złotych grzywny z zamianą w razie nieściągalności na 40 dni więzienia (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 1957 r.:1)skazał oskarżonego Jana G.:1)z art. 1 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) na karę czterech lat więzienia i grzywnę w kwocie 15.000 złotych za to, że jako wiceprezes Zarządu do spraw handlu Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w K. nabył w Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w S. materiały budowlane w postaci tregrów i szyn, które złożył w magazynie artykułów masowych Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w D. w celu odprzedaży tych artykułów z zyskiem dla siebie, przez co działał na szkodę interesu publicznego,2)z art. 286 § 1 k.k. na karę jednego roku więzienia za to, że w K., przekraczając swą władzę, podjął bez właściwego uprawnienia z magazynu ZZGS 17 m rury cynkowej, działając w ten sposób na szkodę Wojewódzkiego Zarządu Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Ł.Jako karę łączną wymierzył sąd oskarżonemu karę czterech lat i sześciu miesięcy więzienia oraz grzywnę w kwocie 15.000 zł;2)uniewinnił oskarżonego Jana Z. od zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 § 2 k.k., mającego polegać na tym, że w D. jako prezes miejscowej Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" wyraził zgodę na wykupienie inkasa bankowego na kwotę 14.861,50 złotych za materiały budowlane w postaci tregrów i szyn stanowiących własność Jana G., przez co działał na szkodę interesu publicznego i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej dla tegoż Jana G.Od powyższego wyroku w części dotyczącej uniewinnienia oskarżonego Jana Z. z zarzuconego mu czynu wniósł rewizję prokurator, a ponadto zaskarżył ten wyrok rewizją oskarżony Jan G.Rewizja prokuratora, opierając się na przepisie art. 371 k.p.k., zarzuca obrazę prawa materialnego na skutek uniewinnienia oskarżonego Jana Z. z zarzutu popełnienia przestępstwa z art. 286 § 2 k.k., mimo że uregulowanie przez Spółdzielnię należności za materiały budowlane należące do osoby prywatnej stanowi przekroczenie władzy ze strony oskarżonego i jest działaniem na szkodę interesu publicznego, a okoliczność, że oskarżony nie wiedział o sprzedaży tego materiału przez Jana G. po cenach spekulacyjnych, nie ma dla bytu powyższego przestępstwa żadnego znaczenia.W konkluzji rewizja prokuratora zawiera wniosek o uchylenie wyroku Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.Natomiast rewizja oskarżonego Jana G. na podstawie przepisu art. 371 pkt 1, 2 i 3 k.p.k. zarzuca:1)obrazę przepisów prawa materialnego przez ukaranie oskarżonego:1)z art. 1 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171), mimo że przypisanego mu czynu dopuścił się w miesiącu maju 1957 r., a zatem jeszcze przed wejściem w życie tej ustawy. Zdaniem rewizji nie ma do oskarżonego również zastosowania dekret z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), ponieważ oskarżony nabył towary nie w miejscu handlu detalicznego lecz w jednostce gospodarki uspołecznionej, a Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" w D. ani też nabywcy tych towarów nie ponieśli w związku z działaniem oskarżonego żadnych strat,2)z art. 286 § 1 k.k., mimo że magazyny WZGS nie podlegają strukturalnie PZGS, w których oskarżony był wiceprezesem, na skutek czego podjęcie przez oskarżonego z magazynów tych jakichkolwiek towarów nie miało żadnego związku z jego czynnościami służbowymi;2)obrazę art. 3 k.p.k. przez skazanie oskarżonego z art. 286 § 1 k.k., mimo że przypisany mu i zakwalifikowany z tego przepisu czyn nie został objęty aktem oskarżenia.W konkluzji rewizja oskarżonego zawiera wniosek o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i uniewinnienie go z zarzuconych mu czynów bądź umorzenie postępowania o te przestępstwa lub też przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:I.Co do rewizji Prokuratora.Rewizja Prokuratora słusznie zarzuca, że wyrażenie przez oskarżonego Jana Z. zgody na wykupienie inkasa na kwotę 13.861,50 zł za tregry i szyny stanowiące własność Jana G. było oczywistym przekroczeniem jego uprawnień jako prezesa Spółdzielni i działaniem na szkodę interesu publicznego. Oskarżony zresztą zdawał sobie z tego sprawę, skoro w śledztwie wyjaśnił, że uczynił to tylko dlatego, że Jan G. był jego przełożonym.Okoliczność zaś, iż oskarżony wiedział o tym, że Jan G. odprzedawał towary te po cenach spekulacyjnych, mogłaby mieć jedynie znaczenie przy wymiarze kary.Ponieważ Sąd pierwszej instancji powyższych kwestii należycie nie rozważył, należało zaskarżony w tej części wyrok uchylić i sprawę co do oskarżonego Jana Z. przekazać temu sądowi do ponownego rozpoznania.II.Co do rewizji oskarżonego Jana G.Zakwalifikowanie czynu oskarżonego opisanego w punkcie I aktu oskarżenia z art. 1 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. (Dz. U. Nr 39, poz. 171) było błędne, ponieważ czyn ten ze względu na nabycie przez niego tregrów i szyn w miesiącu maju 1957 r. popełniony został przed wejściem w życie powyższej ustawy. O tyle więc trafny jest zarzut rewizji oskarżonego. Błędny natomiast jest wyrażony w rewizji tej pogląd, że czyn oskarżonego nie mieści się w ramach stanu faktycznego objętego przepisem art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64).Gminna Spółdzielnia "Samopomoc Chłopska" jako taka jest ze względu na jej charakter najniższej jednostki handlowej, mającej za zadanie bezpośrednie zaspokajanie potrzeb towarowych wsi, miejscem handlu detalicznego w rozumieniu przepisu art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64), i to niezależnie od tego, czy towar na ten cel przeznaczony pobrany został z jednego z jej sklepów, czy też wprost z magazynu.Ponieważ oskarżony nabył w tego rodzaju jednostce handlu detalicznego towary w celu, jak to postępowanie dowodowe w sposób niewątpliwy wykazało, ich dalszej odprzedaży z zyskiem, przeto czyn jego zawierał wszelkie znamiona powyższego przestępstwa.Ze względu zaś na to, że czyn ten mieści się również w ramach stanu faktycznego zawartego w art. 2 § 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r., przewidującego tę samą co art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 16, poz. 64) sankcję należało ze względu na przepis art. 2 § 1 k.k. zastosować do oskarżonego nową ustawę i poprawić kwalifikację czynu na art. 2 § 2 powyższej ustawy.Przy wymiarze kary za to przestępstwo Sąd Najwyższy miał na uwadze znaczną szkodliwość społeczną czynu polegającą na tym, że oskarżony w celu spekulacyjnym wykorzystał swe stanowisko wiceprezesa i sprowadził na drogę przestępstwa swych podwładnych. Z drugiej jednak strony uwzględniając sytuację materialną oskarżonego oraz okoliczności łagodzące jak dotychczasową niekaralność i dobrą opinię oraz biorąc pod uwagę, że działalność spekulacyjna oskarżonego nie przybrała większych rozmiarów, Sąd Najwyższy wymierzył mu kary jak w sentencji, uznając je za współmierne z jego winą.Natomiast co do przypisanego oskarżonemu czynu z art. 286 § 1 k.k. słuszny jest zarzut rewizji skazania go za czyn nie objęty aktem oskarżenia. Czyn bowiem objęty aktem oskarżenia, polegający na wyłudzeniu od Zakładów Mleczarskich kwoty około 2.000 złotych i zakwalifikowany z art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), którego - jak to słusznie zostało przyjęte - oskarżony się nie dopuścił, różni się rodzajowo od czynu przypisanego oskarżonemu.Ponadto niezależnie od tego, że zarzucony oskarżonemu czyn miał polegać między innymi na działaniu na szkodę Zakładów Mleczarskich, a przypisany mu czyn na działaniu na szkodę WZGS, przepisy art. 1 § 1 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i art. 286 § 1 k.k. chronią zgoła inne dobra prawne.W tych warunkach nie można przyjąć, aby przypisany oskarżonemu czyn mieścił się w ramach tego samego zdarzenia historycznego.Ponieważ podniesiony w tym przedmiocie zarzut rewizji jest słuszny, Sąd Najwyższy na zasadzie art. 3 punkt c w związku z art. 2 k.p.k. umorzył postępowanie o przypisane oskarżonemu przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. i wskutek tego uchylił zaskarżony wyrok również w części dotyczącej orzeczenia o karze łącznej.