II K 632/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stanisława G., osk. z art. 286 § 2 k.k. i art. 38 m.k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 10 czerwca 1953 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 3, art. 384 pkt 2, art. 388 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok i uznał oskarżonego Stanisława G. za winnego tego, że w 1949 r. przyjął korzyć materialną, a mianowicie 10.000 zł od Stanisława W. w związku z urzędowaniem, przedstawiając tegoż Stanisława W. jako kandydata na członka straży przemysłowej, której oskarżony był komendantem i za to, na podstawie art. 290 § 1 k.k. skazał go na dwa lata więzienia (...).Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki dla m. Łodzi wyrokiem z dnia 10 czerwca 1953 r. uniewinnił Stanisława G. od zarzutu, że w 1949 r., powołując się na swoje wpływy w dyrekcji PSS, przyjął na własne żądanie od Stanisława W. korzyść majątkową w postaci 10.000 zł, podejmując się pośrednictwa w uzyskaniu posady w PSS.Powyższy wyrok zaskarżył Prokurator, wnosząc o uchylenie wyroku w tej części i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania w tym zakresie.Rewizja zarzuca nierozważenie zeznań świadka W. oraz oparcie się przez Sąd na błędnym poglądzie prawnym, iż dla bytu przestępstwa z art. 38 m.k.k. konieczne jest uzależnienie załatwienia sprawy od udzielenia korzyści majątkowej lub żądanie takowej korzyści przy podjęciu się załatwienia sprawy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Z porównania szczegółowych zeznań złożonych przez świadka Stanisława W. u prokuratora z mniej szczegółowymi i w nieznacznym stopniu sprzecznymi zeznaniami złożonymi przez tegoż świadka na rozprawie sądowej należy ustalić, iż działanie oskarżonego polegające na a) podjęciu się pośrednictwa w zatrudnieniu Stanisława W. z powołaniem się na wpływ na urzędnika oraz b) żądaniu i przyjęciu korzyści majątkowej (dla siebie lub dla innej osoby) było przedzielone faktem przyjęcia świadka Stanisława W. do pracy. W ten sposób powstało zagadnienie prawne, czy oba wyżej wymienione pod lit. a) i b) konieczne elementy przestępstwa z art. 38 m.k.k. powinny nastąpić jednocześnie, w tym samym czasie, czy też mogą być one od siebie oddzielone czasowo zdarzeniem, za zrealizowanie którego sprawca żąda lub oczekuje korzyści (przy istnieniu pozostałych elementów czynu określonego w art. 38 m.k.k.).Pytanie to należy rozstrzygnąć następująco: przedmiotem ochrony prawnej art. 38 m.k.k. jest aparat państwowy, a postacią zamachu na ten aparat jest dyskredytowanie go w oczach obywateli bądź przez fałszywe powoływanie się na swe wpływy w tym aparacie, bądź przez powoływanie się na rzeczywiste wykorzystanie tych wpływów. Realizowanie wpływu na urzędnika w drodze korupcji stanowi odrębne przestępstwo, choćby pozostawało one nawet w faktycznym związku z przestępstwem z art. 38 m.k.k. Taki stan rzeczy może mieć miejsce w przypadku, gdy ktoś a) powołuje się na swój wpływ na urzędnika przy istnieniu pozostałych elementów art. 38 m.k.k. i b) udziela korzyści urzędnikowi w związku z jego urzędowaniem. Sprawca popełnia wówczas dwa osobne przestępstwa, pozostające ze sobą w tzw. zbiegu realnym. Dla bytu jednak przestępstwa z art. 38 m.k.k. nie jest bynajmniej potrzebne, by sprawca wpływ ten rzeczywiście posiadał, jak również obojętne jest przy pomocy jakich środków wpływ swój realizuje.Jak z powyższego wynika, dobrem chronionym przez art. 38 m.k.k. jest dobre imię ludowego aparatu państwowego. Z tego punktu widzenia jest rzeczą obojętną czy sprawca żąda lub przyjmuje korzyść przed załatwieniem sprawy urzędowej czy też po jej załatwieniu, konieczne natomiast jest, aby po pierwsze korzyść była wynagrodzeniem za załatwienie sprawy urzędowej i po drugie, aby załatwienie sprawy urzędowej sprawca wiązał ze swym wpływem na organy załatwiające tę sprawę. Jeżeli warunki te są spełnione, to niezależnie od tego, czy sprawca żądał albo przyjął korzyść przed załatwieniem sprawy urzędowej, czy też po jej załatwieniu, zachodzą przedmiotowe elementy przestępstwa z art. 38 m.k.k.Leżący przeto u podstawy zaskarżonego wyroku pogląd prawny wyrażony w uzasadnieniu wyroku Sądu Wojewódzkiego iż "dla zaistnienia przestępstwa z art. 38 m.k.k. sprawca musi uzależniać załatwienie sprawy od korzyści majątkowej lub takiej żądać" jest niesłuszny.