VI KO 83/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes F. Wróblewski.Sędziowie: M. Bogusławski, K. Czajkowski, F. Karolus, M. Budzianowski, W. Dąbrowski (współsprawozdawca), K. Wagner (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Czesława W. oskarżonego z art. 38 m.k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 4 października 1962 r. kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy w trybie art. 390 § 1 k.p.k., a mianowicie:"Czy do istoty przestępstwa z art. 38 m.k.k. należy istnienie konkretnej sprawy urzędowej, której załatwienia podejmuje się sprawca, powołując się na swój wpływ na urzędnika, za co przyjmuje korzyść majątkową albo osobistą bądź takiej korzyści żąda, czy też w wypadku, gdy żadna sprawa urzędowa się nie toczy, w działaniu sprawcy, podejmującego się załatwienia tej nie istniejącej w rzeczywistości sprawy z powołaniem się na swój wpływ na urzędnika i przyjmującego za to korzyść materialną, występują tylko znamiona przestępstwa z art. 264 § 1 k.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedmiotem ochrony prawnej przy przestępstwie z art. 38 m.k.k. jest powaga i dobre imię organów władzy ludowej. Pogląd taki wyrażał już niejednokrotnie Sąd Najwyższy (wyroki: z 3 maja 1952 r. - OSN zeszyt III z 1953 r., poz. 42; z 25 listopada 1953 r. - OSN zeszyt III z 1954 r., poz. 48; powiększonego składu z 18 października 1962 r. sygnatura V K 22/62).Biorąc pod uwagę wspomnianą ratio legis art. 38 m.k.k., nie można uznawać, że tylko problematyka rzeczywiście roztrząsana w określonym urzędzie stanowi "sprawę urzędową" w rozumieniu tego przepisu. Podważyć dobre imię urzędnika (art. 46 m.k.k.) i ciągnąć z tego korzyść można także przez fałszywe relacje wobec obywatela, który w wyniku tego widzi przed sobą celowość przedsięwzięcia - przy dokonaniu odpowiedniej zapłaty - starań o uzyskanie pomyślnego rezultatu w interesującej go "sprawie", załatwianej w jego mniemaniu w danym urzędzie. Sprawą tą będzie zawsze wszelkie upatrywanie interesu w podjęciu zabiegów w określonym urzędzie na rzecz swoją lub innej oznaczonej osoby. Źródło powstania przeświadczenia obywatela o potrzebie tych starań, w szczególności w postaci fałszywej relacji otrzymanej od ofiarującego mu swoje pośrednictwo w zamian za udzieloną mu korzyść - nie może mieć znaczenia dla bytu "sprawy urzędowej" w rozumieniu art. 38 m.k.k. Fakt, że z naruszeniem dobrej sławy organu państwowego wiąże się w konkretnym wypadku oszukańcze działanie sprawcy zmierzające do wyłudzenia korzyści od osoby, wobec której powołuje się on na swoje wpływy na urzędnika, może mieć znaczenie tylko z punktu widzenia zachodzącego wówczas zbiegu przepisów ustawy (art. 36 k.k.). Jest rzeczą oczywistą, że w razie zbiegu przepisów art. 38 m.k.k. i art. 264 k.k. pierwszeństwa wypadnie dać normie art. 38 m.k.k., jako surowszej.