II K 82/56

WyrokIzba Cywilna1956-05-16

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zagarnięcie mienia społecznego w dużych rozmiarach, które naraziło instytucję na trudności w działalności gospodarczej, stanowi „wielką szkodę” w rozumieniu art. 1 § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68)?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zagarnięcie mienia społecznego w dużych rozmiarach, które naraziło instytucję na trudności w kontynuowaniu produkcji, wykonaniu planu lub na zmniejszenie środków obrotowych, stanowi „wielką szkodę” w rozumieniu art. 1 § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. W niniejszej sprawie zagarnięta kwota 409.765,58 zł stanowiła przeszło dwumiesięczny fundusz płac, co poważnie odbiło się na działalności Ministerstwa Skupu, ograniczając wydatki osobowe i rzeczowe, a tym samym działalność gospodarczą instytucji o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej.
Stan faktyczny
Oskarżona Ewa M., referent płacy, fałszując podpisy, podjęła z banku i przywłaszczyła sobie kwotę 409.765,58 zł na szkodę Skarbu Państwa. Sąd Wojewódzki uznał ją za winną przestępstwa z art. 1 § 4 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. i skazał na 10 lat więzienia. Oskarżona wniosła rewizję, zarzucając błędną ocenę okoliczności faktycznych i rażącą niewspółmierność kary.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego, uznając rewizję oskarżonej za niezasadną.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Ewy M., osk. z art. 1 § 4 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68), po rozpoznaniu założonej przez oskarżoną rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Stalinogrodzie z dnia 24 grudnia 1955 r. na podstawie art. 375 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Stalinogrodzie wyrokiem z dnia 24 grudnia 1955 r. uznał Ewę M. za winną tego, że w okresie od stycznia 1954 r. do marca 1955 r. w Stalinogrodzie jako referent płacy Biura Wojewódzkiego Pełnomocnika Ministerstwa Skupu, fałszując podpisy zastępcy st. księgowego Łucji N. na zleceniach wypłat, podjęła na ich podstawie bezprawnie z banku i przywłaszczyła sobie kwotę 409.765,58 zł na szkodę Skarbu Państwa - i za czyn ten z mocy art. 1 § 4 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) skazał ją na karę 10 lat więzienia z pozbawieniem praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres lat 5.Od wyroku tego założyła rewizję oskarżona zarzucając:1.błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez uznanie, że oskarżona czynem swoim wyrządziła wielką szkodę interesom gospodarczym państwa,2.rażącą niewspółmierność kary wymierzonej oskarżonej w wyniku niedostatecznego uwzględnienia jako okoliczności łagodzącej faktu szczerego przyznania się do winy.W konkluzji rewizja oskarżonej zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku co do oskarżonej Ewy M. i o uznanie jej za winną przestępstwa z art. 1 § 1 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) i o znaczne złagodzenie wymierzonej jej kary.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonej jest niezasadna.Istotnym elementem kwalifikowanej postaci zagarnięcia mienia społecznego, przewidzianej w art. 1 § 4 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) jest wielka szkoda wyrządzona przez sprawcę interesom gospodarczym lub obronnym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Szkoda tego rodzaju zachodzi między innymi wówczas, gdy działanie sprawcy naraziło dane przedsiębiorstwo na trudności w kontynuowaniu produkcji, wykonaniu planu lub na takie zmniejszenie środków obrotowych, które oddziałało hamująco na normalny tok pracy instytucji.Konsekwencje takie mogą wystąpić szczególnie w razie zagarnięcia przez sprawcę mienia społecznego w dużych rozmiarach.W niniejszej sprawie zagarnięta przez oskarżoną Ewę M. z funduszu płac Wojewódzkiego Pełnomocnika Ministerstwa Skupu suma 409 tysięcy, a więc sięgająca prawie pół miliona złotych, stanowi zagarnięcie mienia społecznego w dużych rozmiarach. Wysokość funduszu płac Wojewódzkiego Pełnomocnika Ministerstwa Skupu wynosiła około 200.000 zł, zaś kwota zasiłków rodzinnych około 10.000 zł miesięcznie. Z tego wynika, że zagarnięta przez oskarżoną Ewę M. kwota stanowi przeszło dwumiesięczny fundusz płac W.P.M.S., a ponieważ oskarżona Ewa M. kwotę tę przywłaszczała systematycznie przez okres 18 miesięcy, co stanowi przeciętnie 20.000 zł miesięcznie, kradzione przez nią sumy znacznie przekraczały wysokość funduszu przeznaczonego na zasiłki rodzinne.Zagarnięta przez oskarżoną Ewę M. suma została w całości przekazana na konto Z.U.S., co poważnie odbiło się w działalności Ministerstwa Skupu, ograniczyło bowiem wydatki osobowe i rzeczowe, a tym samym i działalność gospodarczą tej instytucji, a trzeba zaznaczyć, że zadania tego Ministerstwa mają szczególne znaczenie dla gospodarki narodowej jako bezpośrednio związane z rozwojem produkcji rolnej.Oskarżona Ewa M. zagarniając więc mienie społeczne w dużych rozmiarach, wyrządziła wielką szkodę interesom gospodarczym Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i dlatego kwalifikacja jej czynu z art. 1 § 4 dekretu z dn. 4.III.1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) jest prawidłowa.2. Kary wymierzonej przez Sąd Wojewódzki oskarżonej Ewie M. nie można uznać za rażąco niewspółmierną. Sąd Wojewódzki przyjął przyznanie się do winy oskarżonej Ewy M. jako okoliczność łagodzącą i wyciągnął z tego faktu właściwe wnioski. Natomiast chęć utrzymania przez oskarżoną przy sobie za wszelką cenę młodszego od siebie męża, co skłoniło ją do zagarnięcia tak wielkiej sumy nie może stanowić okoliczności łagodzącej tym bardziej, że początek jej przestępczej działalności datuje się od stycznia 1954 r., a związek małżeński zawarła dopiero w maju 1954 r.Kara wymierzona oskarżonej Ewie M. jest zbliżona do średniego wymiaru przewidzianego za przypisane jej przestępstwo i w świetle okoliczności przyjętych przez Sąd Wojewódzki współmierna w stosunku do przypisanego jej czynu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 1 § 4art. 375 KPKart. 1 § 1§ 4§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.