II PR 131/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rejman (sprawozdawca). Sędziowie: T. Kasiński, Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zygfryda K. przeciwko Powiatowej Spółdzielni Pracy Usług Wielobranżowych w Z. o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 8 listopada 1972 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia pozwanej Spółdzielni i zasądzenia odszkodowania za czas pozostawania bez pracy. Twierdził, że wykluczenie go ze Spółdzielni przez Radę, której uchwała została utrzymana w mocy przez Walne Zgromadzenie, było formalnie wadliwe, a merytorycznie niesłuszne.Sąd Wojewódzki, oddalając powództwo, nie podzielił tego poglądu. Materiał dowodowy bowiem wykazał, że do WZSP dochodziły sygnały o pijaństwie powoda, a świadek K., inspektor WZSP, zastał go w czasie przeprowadzanej kontroli w stanie upojenia alkoholowego. Powód sam przyznał, że we wrześniu 1971 r. pił wódkę w czasie pracy. W przeddzień obrad Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Zarząd Okręgowy Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielczości Pracy odwołał powoda z funkcji członka rady zakładowej z uwagi na nadużywanie alkoholu. Również organizacja partyjna wykluczyła go z tej przyczyny ze swoich szeregów. Prezes zarządu pozwanej Spółdzielni zeznał, że powód upijał się w czasie pracy i w związku z tym zaniedbywał swoje obowiązki.Okoliczności te w pełni uzasadniały podjęcie decyzji o wykluczeniu powoda ze Spółdzielni. To, że niektórzy świadkowie nie widzieli powoda w stanie nietrzeźwym, nie podważa zeznań tych, którzy stwierdzili konkretne fakty nadużywania przez niego alkoholu w czasie pracy.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego także drugi zarzut, że powód naraził stronę pozwaną na straty, został udowodniony.Jak wynika bowiem z zeznań świadka C., powód bez zgody zarządu wydał tarcicę B., za którą ten nie zapłacił, narażając pozwaną Spółdzielnię na straty w wysokości 38.000 zł. Już sam jednak fakt pijaństwa stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniające wykluczenie ze Spółdzielni.Od wyroku tego powód złożył rewizję, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania albo o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości. Rewizja została oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału oraz uchybień procesowych, które mogły wpłynąć na wynik sprawy (art. 368 pkt 1, 4 i 5 k.p.c.).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Zarzut naruszenia art. 21 § 1 ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61) jest nieuzasadniony. W myśl tego przepisu wykluczenie członka spółdzielni może nastąpić w wypadku, gdy z jego winy dalsze pozostawanie w spółdzielni nie da się pogodzić z postanowieniami statutu lub z zasadami współżycia społecznego. Statut pozwanej Spółdzielni w § 23 lit. c stanowi, że wykluczenie członka może nastąpić m.in. z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych.W sprawie jest poza sporem, że we wrześniu 1971 r. powód znajdował się w stanie upojenia alkoholowego. Nie był to pierwszy wypadek pozostawania powoda w pracy w stanie nietrzeźwym. Ostatnie wydarzenie nie może być rozważane w oderwaniu od poprzednich, zwłaszcza tego, które miało miejsce w grudniu 1970 r., kiedy to powód także był pijany w czasie pracy i przeszkadzał w kontroli, ledwo trzymając się na nogach. O pijaństwie powoda zeznawali świadkowie P., F., K. i K. Trafnie stwierdza Sąd Wojewódzki, że przebywanie w pracy w stanie nietrzeźwym jest rażącym naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych.Chybiony jest także zarzut rewizyjny, że Sąd Wojewódzki pominął część materiału dowodowego. Przeciwnie, Sąd I instancji rozważył zeznania wszystkich świadków i - jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku - właściwie je ocenił (art. 233 § 1 k.p.c.). Okoliczność, że ktoś nie widział powoda pijanego w pracy, nie dowodzi, że był on zawsze trzeźwy, skoro co innego zeznają ci, którzy widywali go w stanie upojenia alkoholowego.Skarżący w rewizji powołuje się na to, że we wrześniu 1971 r. wraz z nim pili wódkę w zakładzie pracy także inni członkowie Spółdzielni. Okoliczność, że inni pracownicy, a nawet przełożeni postępują niewłaściwie, nie stanowi żadnego usprawiedliwienia dla pracownika naruszającego rażąco dyscyplinę pracy i zaniedbującego podstawowe obowiązki pracownicze. Sąd Wojewódzki trafnie podkreślił, że jedynie wykluczenie takich członków ze spółdzielni może uzdrowić stosunki w niej panujące. O tym zaś, że wymagają one uzdrowienia, świadczą załączone do akt zdjęcia pracowników Spółdzielni śpiących przy biurkach zawalonych aktami i dokumentami.W rewizji podniesiony został także zarzut naruszenia art. 7 ust. 5 dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. o ograniczeniu dopuszczalności rozwiązywania umów o pracę bez wypowiedzenia oraz o zabezpieczeniu ciągłości pracy (Dz. U. Nr 2, poz. 11 ze zm.) w związku z art. 130 ustawy o spółdzielniach i ich związkach. Mianowicie skarżący jest zdania, że podjęcie uchwały o wykluczeniu go ze Spółdzielni i w konsekwencji rozwiązanie umowy o pracę jest nieważne, ponieważ nastąpiło bez uprzedniej zgody Zarządu Okręgu Związku Zawodowego. W związku z tym należy zauważyć, że z akt sprawy rzeczywiście wynika, iż powód był członkiem rady zakładowej i że został odwołany z tej funkcji dopiero na dzień przed zebraniem Walnego Zgromadzenia, które zatwierdziło uchwałę Rady o wykluczeniu go ze Spółdzielni. Pomimo to podniesiony zarzut nieważności czynności prawnej strony pozwanej jest nietrafny.Przepisy dekretu z dnia 18 stycznia 1956 r. - jeżeli chodzi o rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia - odnoszą się także do art. 28 dekretu z dnia 6 lutego 1945 r. o utworzeniu rad zakładowych (Dz. U. Nr 8, poz. 36; zm. Dz. U. z 1947 r. Nr 24, poz. 92). Dekret z 1956 r. w ust. 5 art. 7 utrzymał w mocy przepisy szczególne tylko co do konieczności uzyskania zgody zarządu okręgowego związku zawodowego na rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy. Natomiast skutki naruszenia tych przepisów uregulował dekret w sposób odmienny, a mianowicie naruszenie tego wymagania nie powoduje nieważności czynności prawnej, lecz jedynie pociąga za sobą prawo żądania przywrócenia do pracy i odszkodowania za cały czas niewykonywania pracy (art. 10 ust. 3).W niniejszej sprawie powód żąda tylko uchylenia uchwały Walnego Zgromadzenia i odszkodowania, nie domagając się nawiązania spółdzielczego stosunku pracy. Żądanie takie jest dopuszczalne w świetle uchwały składu siedmiu sędziów SN z dnia 22.XI.1963 r. III Po 26/63 (OSNCP 1964, z. 7-8, poz. 146). Powstaje jednak zasadniczy problem, czy przepisy prawa pracy, dotyczące rozwiązania umowy o pracę z winy pracownika, odnoszą się także do wykluczenia członka ze spółdzielni pracy, które staje się skuteczne z chwilą doręczenia członkowi zawiadomienia o wykluczeniu (art. 21 § 3 ustawy o spółdzielniach i ich związkach) i pociąga za sobą wygaśnięcie stosunku pracy (art. 126 § 1).W rozpoznawanej sprawie, w dacie doręczenia powodowi decyzji Rady o wykluczeniu go ze Spółdzielni był on członkiem rady zakładowej.Gdyby powód nie był członkiem spółdzielni pracy, lecz łączył go z zakładem pracy stosunek pracowniczy, to na zwolnienie go ze skutkiem natychmiastowym potrzebna byłaby zgoda zarządu okręgowego związku zawodowego.Ustawa o spółdzielniach i ich związkach nie zna jednak instytucji zwolnienia z pracy ze skutkiem natychmiastowym z winy pracownika. Członek spółdzielni pracy może być natomiast z niej wykluczony, a jednym ze skutków wykluczenia jest - jak to wyżej zaznaczono - niezwłoczne ustanie stosunku pracy. Jak wynika z treści art. 1 ustawy o spółdzielniach i ich związkach, spółdzielnia jest dobrowolnym i samorządowym zrzeszeniem i dlatego o członkostwie mogą decydować tylko jej organy. Ograniczenie ich uprawnień byłoby równoznaczne z naruszeniem podstawowych zasad samorządu spółdzielczego. Dlatego też przepisy ustawodawstwa pracy, dotyczące uprawnień organów związkowych w zakresie niezwłocznego rozwiązania stosunku pracy z winy pracownika, nie mają zastosowania do spółdzielczego stosunku pracy.Taki pogląd został wyrażony też przez Prezydium Zarządu Głównego Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielczości Pracy w wytycznych z dnia 14 maja 1969 r. w sprawie uprawnień rad zakładowych w spółdzielniach pracy w zakresie nawiązywania, zmiany i rozwiązywania spółdzielczego stosunku pracy (Biuletyn CZSP 1969, nr 20, poz. 60).Rada zakładowa natomiast powinna w myśl § 44 ust. 2 statutu Związku Zawodowego Pracowników Spółdzielczości Pracy przedstawić organom spółdzielni swoją opinię w przedmiocie nawiązania spółdzielczego stosunku pracy lub innego stosunku, w ramach którego jest zatrudniony członek spółdzielni, oraz ustania tych stosunków na skutek wykluczenia (wykreślenia) ze spółdzielni. Wnioski te, składane na piśmie, powinny być wnikliwie rozważane przez organy samorządu spółdzielczego, które jednak nie są nimi związane.Jeżeli chodzi o wykluczenie ze spółdzielni pracy członka rady zakładowej, to opinia powinna być uzgodniona z zarządem okręgowym związku zawodowego (p. cyt. wytyczne). Brak jednak takiego uzgodnienia nie powoduje bezskuteczności wykluczenia. Odmienny pogląd wyrażony w rewizji jest nietrafny.Wobec tego, że podstawy rewizyjne okazały się nieuzasadnione, nie ma zaś takich, które należałoby wziąć pod rozwagę z urzędu, Sąd Najwyższy oddalił rewizję (art. 387 k.p.c.).