II UR 6/94

Wyrok z dnia 8 lipca 1994 r. II UR 6/94 Podstawa wymiaru renty inwalidzkiej ustalona przez czechosłowackš instytucję ubezpieczeniowš zgodnie z przepisami obowišzujšcymi w Republice Czechosłowackiej, może być ponownie ustalona na podstawie przepisów obowišzujšcych w Polsce, jeżeli osoba zainteresowana była zatrudniona w Polsce w okresie, z którego zarobki przyjmuje się do ustalenia tej podstawy (§ 10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 paŸdziernika 1970 r. w sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitš Polskš i Republikš Czechosłowackš o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu 1948 r. - Dz. Urz. Komitetu Pracy i Płac z 1971 r., Nr 1, poz. 1). Przewodniczšcy SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Stefania Szymańska, (sprawozdawca), Maria Tyszel Sšd Najwyższy, przy udziale prokuratora Stefana Trautsolta, po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 1994 r. sprawy z wniosku Wiesława K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.S. o wysokoŸć renty inwalidzkiej na skutek rewizji wnioskodawcy od wyroku Sšdu Wojewódzkiego-Sšdu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 13 maja 1992 r. [...], u c h y l i ł zaskarżony wyrok oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecz- nych-Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. [...] i sprawę przekazał temuż Oddziałowi do ponownego rozpatrzenia. U z a s a d n i e n i e W załatwieniu wniosku Wiesława K. z dnia 20 czerwca 1985 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Biuro Rent Zagranicznych w Warszawie decyzjš zaliczkowš z dnia 3 lipca 1986 r. przyznało od dnia 18 lipca 1985 r. rentę inwalidzkš do czasu ustalenia prawa do renty przez instytucję czechosłowackš (k. 34 akt rentowych). Po otrzymaniu decyzji Urzędu Zaopatrzenia Emerytalnego w Pradze z dnia 30 paŸdziernika 1986 r., Biuro Rent Zagranicznych decyzjš z kwietnia 1987 r. przyznało Ÿwiadczenie częŸciowe. Przyjęto wówczas za podstawę wymiaru tego Ÿwiadczenia kwotę wynikajšcš z pomnożenia 2.885,63 kcs [...] przez kurs korony w złotych z kwietnia 1987 r. (k.46-48 akt rentowych), co dało kwotę 24.240 zł. Taki sposób obliczenia podstawy wymiaru Ÿwiadczenia Biuro Rent Zagranicznych przyjmowało za korzystny dla Ÿwiadczeniobiorców (pismo Biura z dnia 10 lipca 1991 r. - dołšczone do akt sšdowych). Przyjęta w decyzji z kwietnia 1987 r. podstawa wymiaru, obliczona w sposób jaki podano wyżej, została przy rewaloryzacji przyrównana do przeciętnych zarobków w gospodarce uspołecznionej z kwietnia 1987 r., tj. z miesišca, w którym została wydana decyzja o przyznaniu Ÿwiadczenia częŸciowego. Wobec wejŸcia w życie ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 40, poz. 450 ze zm.) organ rentowy w decyzji z dnia 5 grudnia 1991 r. dokonał ponownego obliczenia wysokoŸci renty inwalidzkiej (III grupy) wnioskodawcy w ten sposób, iż podstawę wymiaru w kwocie 24.240 zł porównano do Ÿredniego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej z jednego miesišca, tj. kwietnia 1987 r. (miesišc, w którym wydano decyzję w 1987 r.). Ustalony w ten sposób wskaŸnik wysokoŸci podstawy wymiaru wyniósł 73,72%. W odwołaniu wnioskodawca kwestionował taki sposób obliczenia wskaŸnika wysokoŸci podstawy i twierdził, że spowodowało to obniżenie jego Ÿwiadczenia. Sšd Wojewódzki-Sšd Pracy Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie wyrokiem z 13 maja 1992 r. - [...] oddalił odwołanie jako nieuzasadnione. WštpliwoŸć powzišł natomiast Sšd Apelacyjny w Krakowie, który przedstawił Sšdowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne o następujšcej treŸci: "czy spełnia wymogi § 3 i 4 rozporzšdzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz. 484) i art. 27 ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) ustalenie wskaŸnika wysokoŸci wynagrodzenia jako stosunku podstawy wymiaru renty przyjętej w decyzji, do przeciętnego wynagrodzenia z jednego miesišca w gospodarce uspołecznionej, z daty wydania tej decyzji, mimo że podstawa wymiaru renty nie była obliczona w oparciu o faktycznie osišgane przez pracownika (w przeliczeniu na złote) zarobki za granicš?" Sšd Najwyższy, po przejęciu sprawy do rozpoznania, zważył co następuje: W wyjaŸnieniu z dnia 7 czerwca 1994 r. złożonym na piŸmie na polecenie Sšdu Najwyższego, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Biuro Prawne w Warszawie podał co następuje: "Ostatnie - przed powstaniem prawa do renty inwalidzkiej - zatrudnienie wnioskodawcy miało miejsce na terenie ówczesnej CSRS. Z tego względu podstawa wymiaru renty inwalidzkiej została ustalona - zgodnie z § 10 ust. 2 porozumienia w sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitš Polskš i Republikš Czechosłowackš o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie w dniu 5 kwietnia 1948 r. (Dz. Urz. K.P.i P. z 1971 r. Nr 1, poz. 1) - przez czechosłowackš instytucję ubezpieczeniowš zgodnie z przepisami obowišzujšcymi w CSRS. Stanowi ona Ÿredniš wysokoŸć zarobków uzyskanych przez Wiesława K. w latach 1979-1983 i wynosi 2.295,21 koron czeskich (kcs). Jest to tzw. wysokoŸć zarobków redukowana, ustalona dla potrzeb instytucji czechosłowackiej; natomiast przy ustalaniu wysokoŸci polskiej renty inwalidzkiej Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjšł powyższe zarobki w wysokoŸci nieredukowanej, tj. w kwocie 2.885,63 kcs. Prawo do renty inwalidzkiej wnioskodawca uzyskał w roku 1985, jednakże ostateczne ustalenie wysokoŸci polskiej renty inwalidzkiej (częŸciowej) nastšpiło dopiero po uzyskaniu decyzji w tej sprawie z instytucji czechosłowackiej, tj. w kwietniu 1987 r. Majšc na względzie dobrze rozumiany interes rencisty - Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w porozumieniu i za zgodš Ministerstwa Finansów, przy przeliczaniu dewiz na złote zastosował kurs z daty realizacji należnoŸci zagranicz- nych, tj. z kwietnia 1987 r. Taki sposób załatwienia sprawy był wówczas korzystny dla zainteresowanego. Wobec wejŸcia w życie przepisów ustawy z dnia 17 paŸdziernika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent [...] (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) organ rentowy został zobligowany do ustalenia tzw. "wskaŸnika wysokoŸci podstawy wymiaru" Ÿwiadczeń emerytalno-rentowych, stanowišcego procentowy stosunek zarobków przyjętych do ustalenia podstawy wymiaru i Ÿredniej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce uspołecznionej z tego okresu. Ze względu na stan faktyczny niniejszej sprawy, nie mieszczšcy się w dyspozycji §§ 3 i 4 rozporzšdzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1990 r. w sprawie przygotowania do rewaloryzacji emerytur i rent (Dz. U. Nr 83, poz. 484) przy ustalaniu wskaŸnika wysokoŸci podstawy wymiaru renty inwalidzkiej Wiesława K. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zastosował - poprzez analogię - przepis § 6 pkt 6 rozporzšdzenia. Zaznaczyć jednakże należy, że rencista może - na podstawie § 10 ust. 3 cytowanego wyżej porozumienia - zgłosić wniosek o ustalenie podstawy wymiaru w myŸl przepisów obowišzujšcych w Polsce, gdy w okresie czasu, z którego zarobki przyjmuje się dla ustalenia podstawy wymiaru, był zatrudniony na terenie Polski. Jako taki wniosek można byłoby potraktować odwołanie od decyzji rewaloryzujšcej dotychczas pobieranš rentę inwalidzkš". Sšd Najwyższy uznaje powyższe wyjaŸnienie za miarodajne. Powoduje to koniecznoŸć uchylenia zaskarżonego wyroku Sšdu Wojewódzkiego oraz decyzji ZUS Oddział w N. S. z dnia 5 grudnia 1991 r. i przekazanie sprawy temuż Oddział- owi do ponownego rozpatrzenia. Jak bowiem trafnie wskazano w tym wyjaŸnieniu, z powołaniem się na § 10 ust. 3 Porozumienia z dnia 21 paŸdziernika 1970 r. w sprawie stosowania umowy pomiędzy Rzeczpospolitš Polskš i Republikš Czechosłowackš o ubezpieczeniu społecznym, podpisanej w Warszawie dnia 5 kwietnia 1948 r., wnioskodawca może domagać się ustalenia podstawy wymiaru renty inwalidzkiej w myŸl przepisów obowišzujšcych w Polsce, przy czym jako wniosek o takie ustalenie można potraktować jego odwołanie od decyzji rewalory- zujšcej dotychczas pobieranš rentę inwalidzkš. TreŸć tego odwołania bowiem wskazywała, że wnioskodawca nie zgadza się ze sposobem obliczenia jego renty przyjętym w tej decyzji. W tej sytuacji rzeczš organu rentowego było wyjaŸnienie, czy ustalenie podstawy wymiaru w myŸl przepisów obowišzujšcych w Polsce (na co zezwala § 10 ust. 3 w/cyt. Porozumienia) byłoby dla wnioskodawcy korzystniejsze. Ponieważ Sšd Wojewódzki także nie wyjaŸnił sprawy w tym aspekcie zaskarżony wyrok nie może się utrzymać. Z tych względów Sšd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy art. 388 § 1 k.p.c. ==========================================