III CB 102/24

III CB 102/24 POSTANOWIENIE 19 grudnia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 19 grudnia 2025 r. w Warszawie wniosku E.M. i J.M. o zbadanie spełnienia przez SSN Agnieszkę Jurkowską-Chocyk wymogów niezawisłości i bezstronności w sprawie III CZ 204/24 z powództwa Prokuratora Prokuratury Krajowej w […] przeciwko E.M. i J.M. o ustalenie 1) cofa pytania prejudycjalne skierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej postanowieniem Sądu Najwyższego z 18 lutego 2025 r., III CB 102/24, z uwagi na treść uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25, 2) uchyla pkt 3 postanowienia Sądu Najwyższego z 31 października 2024 r., III CB 102/24, 3) uchyla pkt 3 postanowienia Sądu Najwyższego z 18 lutego 2025 r., III CB 102/24, 4) przedstawia akta sprawy Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu pracami Izby Cywilnej celem rozważenia podjęcia dalszych czynności – w związku z oświadczeniem SSN X.Y. z 12 lutego 2025 r. (k. 51). [M.O.] III CB 102/24 2 UZASADNIENIE Zażaleniem z 4 września 2024 r. w sprawie z powództwa Prokuratora Prokuratury Krajowej w […] przeciwko E.M. oraz J.M. na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 9 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej pozwani zarzucili postanowieniu tegoż Sądu naruszenie art. 3986 § 2 w zw. z art. 130 § 1 w zw. z art. 91 pkt 1 k.p.c., a ponadto naruszenie art. 130 § 1 k.p.c. poprzez błędne i nieprecyzyjne sformułowanie wezwania z 28 maja 2024 r. Pozwani wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przyjęcie skargi kasacyjnej z dnia 27 marca 2024 r. do rozpoznania. W związku z zażaleniem strona pozwana złożyła wniosek o zbadanie spełnienia przez wyznaczonego do rozpoznania zażalenia Sędziego SN Agnieszkę Jurkowską-Chocyk wymogów niezawisłości i bezstronności. W dniu 29 października 2024 r., zgodnie z zarządzeniem Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego z 23 października 2024 r., przeprowadzono losowanie składu orzekającego do rozpoznania wniosku o zbadanie spełniania przez Sędziego Sądu Najwyższego Agnieszkę Jurkowską-Chocyk wymogów niezawisłości i bezstronności. Wskutek przeprowadzonego losowania składu orzekającego do sprawy zostali wyznaczeni sędziowie Sądu Najwyższego, wśród nich SSN X.Y.1 jako przewodniczący, SSN X.Y.2 jako sprawozdawca, a ponadto SSN X.Y.3, SSN X.Y.4 oraz SSN X.Y. jako członkowie składu. Postanowieniem z 31 października 2024 r., III CB 102/24, Sąd Najwyższy: 1) dopuścił dowód z akt osobowych oraz akt postępowania nominacyjnego do Sądu Najwyższego Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk oraz X.Y., i zwrócił się do Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego o przesłanie akt osobowych ww. osób oraz do Krajowej Rady Sądownictwa o nadesłanie akt postępowania nominacyjnego ww. osób, 2) zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o nadesłanie odpisów dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych Instytutu dotyczących sędziów Sądu Najwyższego Agnieszki Jurkowskiej-Chocyk oraz X.Y., 3) na zasadzie art. 267 Traktatu o III CB 102/24 3 funkcjonowaniu Unii Europejskiej w zw. z wyrokiem TSUE z 9 marca 1978 r., 106/77, Simmenthal SA, stwierdził, że pomija wszelką praktykę legislacyjną, administracyjną lub sądową, która w niniejszej sprawie mogłaby uniemożliwić podjęcie przez Sąd Najwyższy w niniejszym składzie czynności zmierzających do dokonania efektywnej oceny kryteriów sądu niezależnego i bezstronnego. Sąd Najwyższy powziął bowiem wątpliwości co do wykładni prawa Unii, a to w związku z faktem, iż w przedmiotowej sprawie znajdują zastosowanie rozwiązania prawa krajowego implementujące standard wynikający z wykładni Traktatu o Unii Europejskiej oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Postanowieniem z 18 lutego 2025 r., III CB 102/24, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 47 § 3 k.p.c. w zw. z art. 29 § 24 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 622), na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z 31 października 2024 r., III CB 102/24, oraz faktów znanych Sądowi Najwyższemu z urzędu (art. 228 § 2 w zw. z art. 397 § 3 i 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 29 § 24 ustawy o Sądzie Najwyższym, przedstawia Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej następujące pytania prawne (prejudycjalne): I. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 w związku z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, interpretowany w świetle art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, należy rozumieć w ten sposób, że skuteczna ochrona sądowa przez sąd państwa członkowskiego Unii ostatniej instancji (Sąd Najwyższy) nie zostaje zapewniona, jeżeli w składzie tego sądu zasiada osoba, która w sprawie oceny niezależności i bezstronności innego sędziego z uwzględnieniem kryteriów wynikających z wykładni Traktatu o Unii Europejskiej, Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, nominowanego w procedurze z udziałem organów konstytucyjnych państwa członkowskiego Unii dysponujących zgodnie z zasadą państwa demokratycznego konieczną legitymacją demokratyczną, dla zapewnienia standardu sądu niezależnego gwarantującego bezstronność takiej oceny: III CB 102/24 4 a) z uwagi na rażącą i oczywistą wadliwość trybu nominacyjnego w postępowaniu awansowym do sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego), stwierdzoną w wyrokach krajowego sądu konstytucyjnego, może być postrzegana jako bezpośrednio zainteresowana w kwestionowaniu statusu sędziego poddanego ocenie i nominowanego zgodnie z krajowym standardem konstytucyjnym, b) z powodu wadliwości, o której mowa pod lit. a), nie podlegając w świetle standardu orzeczniczego sądu ostatniej instancji obejmującym jedynie sędziego w rozumieniu konstytucyjnym gwarancjom ustrojowym jest narażona na podważenie legitymacji tej osoby do udziału w składzie sądu ustanowionego ustawą, przez co osoba ta nie gwarantuje niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, c) odmawia orzekania w składzie kolegialnym sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego), jako podstawę swojego stanowiska czyniąc akt prawny uznany przez krajowy sąd konstytucyjny za niezgodny z ustawą zasadniczą państwa członkowskiego Unii, a uwzględnienie tej okoliczności pozostaje w sprzeczności z zasadą nemo iudex in causa sua oraz ramami zasady wykładni zgodnej, d) w działalności orzeczniczej i pozaorzeczniczej prezentuje pogląd o niezgodności z prawem Unii procedury nominacyjnej innego sędziego na podstawie tezy o rzekomej wadliwości trybu nominacyjnego, mimo że tryb ten odpowiada standardom państwa demokratycznego wynikającym z krajowych norm konstytucyjnych, e) została wybrana jako kandydat na urząd sędziego do sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego) w procedurze nominacyjnej w sposób rażący i oczywisty naruszającej prawo dostępu obywateli do służby publicznej, pozornej, nietransparentnej i nieprzewidującej drogi odwoławczej do sądu, biorąc łącznie z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 marca 2022 r., C-132/20, ECLI:EU:C:2022:235, pkt 108, tj. pierwszego powołania wskutek aktu nominacyjnego reżimu niedemokratycznego, III CB 102/24 5 f) została uznana przez sąd ostatniej instancji (Sąd Najwyższy) w innym postępowaniu za sędziego niespełniającego kryteriów, wynikających ze standardów niezawisłości i bezstronności wynikających z art. 6 ust. 1 zd. pierwsze Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 47 zdanie drugie Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2021 r., II KZ 46/21), g) została powołana na urząd sędziego do Izby Sądu Najwyższego niespełniającej standardu sądu w rozumieniu ustrojowym według kryteriów przyjmowanych przez ten Sąd, a następnie została przeniesiona do innej Izby Sądu Najwyższego z pominięciem procedury nominacyjnej spełniającej wymagania konstytucyjne zgodnie z prawem krajowym, – co w każdym z powyższych przypadków, niektórych z nich lub łącznie może wzbudzać w przekonaniu jednostek uzasadnione i poważne wątpliwości co do niezależności i bezstronności tej osoby jako sędziego we wskazanych powyżej sprawach, a w konsekwencji prowadzić do braku przejawiania przez organ, w którym osoba taka zasiada, oznak bezstronności, co tym samym mogłoby podważyć w przypadku składu orzekającego, w którym taka osoba zasiada przymiotu niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy oraz podważyć zaufanie, jakie sądownictwo powinno budzić w jednostkach w społeczeństwie demokratycznym? II. Czy art. 19 ust. 1 akapit 2 w związku z art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej interpretowany w świetle art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej należy rozumieć w ten sposób, że w sprawie tzw. testu niezależności i bezstronności sędziego nie może orzekać osoba, której udział – z uwagi na powołanie na urząd sędziego na wniosek wadliwie obsadzonego organu i bez zapewnienia gwarancji proceduralnych i ustrojowych państwa demokratycznego, w szczególności z uwagi na niespełnienie standardu legitymacji demokratycznej i łańcucha legitymacji demokratycznej – narusza prawo obywatela do sądu ustanowionego ustawą? III. W razie odpowiedzi pozytywnej na pytanie I. lub II.: czy sąd ostatniej instancji, taki jak Sąd Najwyższy, rozpoznający sprawę tzw. testu niezależności i bezstronności innego sędziego obowiązany jest: III CB 102/24 6 1) pominąć sędziego, o którym mowa w pkt. I-II, przy rozpoznaniu sprawy, zaś prezes kierujący pracą tego Sądu przeprowadzić losowanie uzupełniające skład zgodnie z zasadami prawa krajowego, 2) pominąć przepis krajowy przewidujący w takich sprawach skład pięcioosobowy i rozpoznać wniosek bez udziału takiego sędziego w innym składzie, choćby nieprzewidzianym prawem krajowym dla tej kategorii spraw? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: I. 1. Wystąpienie przez Sąd Najwyższy z pytaniami prejudycjalnymi jest ratione materiae bezprzedmiotowe, a ponadto niedopuszczalne, i z tych względów pytania prejudycjalne podlegały wycofaniu. 2. Powyższe wynika z treści uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego – Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25, Sąd Najwyższy orzekł, że Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP. Uchwała ma moc zasady prawnej w świetle ustawy o Sądzie Najwyższym, a w konsekwencji wiąże Sąd Najwyższy w szczególności również w niniejszej sprawie. 2. W świetle powyższej uchwały, która wiąże Sąd Najwyższy w niniejszej sprawie, nie budzi wątpliwości, że pytania prejudycjalne, które zostały skierowane przez Sąd Najwyższy w sprawie III CB 102/24, stały się niedopuszczalne i z tych względów należało je wycofać. Materia, których pytania te dotyczą, nie jest bowiem objęte zakresem regulacji prawa Unii Europejskiej, a tym samym nie pozostaje ujęta w ramach wykładni zgodnie z art. 267 Traktatu o Unii Europejskiej. III CB 102/24 7 3. Stanowisko Sądu Najwyższego potwierdza judykatura Trybunału Konstytucyjnego, której aktualność nie budzi wątpliwości. 4. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 11 maja 2005 r., K 18/04 (OTK ZU Nr 5/A/2005, poz. 49), dotyczącym zgodności z Konstytucją RP Traktatu o przystąpieniu Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej podpisany w Atenach w dniu 16 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864), wskazał, że „zagwarantowane w art. 91 ust. 2 Konstytucji pierwszeństwo stosowania umów międzynarodowych, ratyfikowanych na podstawie upoważnienia ustawowego lub podjętego w trybie ogólnokrajowego referendum upoważniającego (zgodnie z art. 90 ust. 3), w tym: umów o przekazaniu kompetencji „w niektórych sprawach” – przed postanowieniami ustaw niedających się współstosować – nie prowadzi wprost (i to w żadnym zakresie) do uznania analogicznego pierwszeństwa tychże umów przed postanowieniami Konstytucji. Konstytucja pozostaje zatem – z racji swej szczególnej mocy – „prawem najwyższym Rzeczypospolitej Polskiej” w stosunku do wszystkich wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych. Dotyczy to także ratyfikowanych umów międzynarodowych o przekazaniu kompetencji „w niektórych sprawach”. Z racji wynikającej z art. 8 ust. 1 Konstytucji nadrzędności mocy prawnej korzysta ona na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z pierwszeństwa obowiązywania i stosowania” (pkt. 4.2). Wnioski powyższe, wynikające z wyroku Trybunału Konstytucyjnego w sprawie o sygn. K 18/04, są istotne w kontekście oceny ram i zakresu zasady pierwszeństwa, kompetencji i kognicji TSUE, a w konsekwencji naruszenia przez TSUE zasady lojalnej współpracy oraz dialogu między sądami. Kwestie te nie mogą być pominięte w ramach oceny dopuszczalności pytań prejudycjalnych w świetle powołanej na wstępie uchwały Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25. II. 5. Traktat o Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/30 z późn. zm., dalej: Traktat, TUE) w art. 4 ust. 3 jako jedną z podstawowych statuuje zasadę lojalnej współpracy. Zasada ta zakłada wzajemne poszanowanie kompetencji III CB 102/24 8 organów i instytucji z jednej strony państw członkowskich Unii Europejskiej, z drugiej – samej Unii. Zasada lojalnej współpracy ma charakter wzajemny, a zatem nie tylko sąd krajowy obowiązany jest respektować orzecznictwo TSUE, ale także Trybunał związany jest orzecznictwem sądów krajowych, zwłaszcza gdy mamy do czynienia z sądem najwyższym w danym pionie sądownictwa, a wyrażony w orzecznictwie pogląd ma charakter utrwalony i powszechny (zob. S. Schill, A. von Bogdandy, Overcoming absolute primacy: Respect for national identity under the Lisbon Treaty, Common Market Law Review 2011, nr 5, s. 1417-1453, zob. też D. Kornobis-Romanowska, Sąd krajowy w prawie wspólnotowym, Warszawa 2007, s. 112 - 114). Konstrukcja ta zakłada zatem nawiązywanie dialogu międzysądowego w miejsce kolizji pomiędzy poglądami prezentowanymi przez TSUE i sądy krajowe (postanowienie NSA z 8 grudnia 2025 r., III FSK 1234/22). 6. Zgodnie z art. 267 TFUE, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym: a) o wykładni Traktatów, b) o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Procedura odesłania prejudycjalnego przewidziana w art. 267 TFUE ustanawia dialog między Trybunałem a sądami państw członkowskich i ma na celu zapewnienie jednolitej wykładni prawa Unii, przez co umożliwia zapewnienie jego spójności, pełnej skuteczności i autonomii oraz wreszcie odrębnego charakteru prawa ustanowionego w traktatach [zob. wyroki TSUE: z 5 lutego 1963 r., 6/62, van Gend & Loos, EU:C:1963:1, s. 23; z 4 października 2018 r., C-234/17, XC i in., EU:C:2018:853, pkt 41; z 2 marca 2021 r., C-824/18, A.B. i in. (Powołanie sędziów Sądu Najwyższego – Odwołanie), EU:C:2021:153, pkt 90; z 15 lipca 2021 r., Komisja/Polska (System odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów), C-791/19, EU:C:2021:596, pkt 222; z 18 grudnia 2025 r., C-448/23, Komisja przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2023:975; opinia 2/13 z 18 grudnia 2014 r., EU:C:2014:2454, pkt 176 i przytoczone tam orzecznictwo]. W przypadku, gdy pytanie dotyczące wykładni prawa Unii Europejskiej jest podniesione przed sądem jednego z państw członkowskich, sąd ten może, jeśli uzna, że decyzja w tej kwestii jest niezbędna do wydania wyroku, zwrócić się do III CB 102/24 9 Trybunału z wnioskiem o rozpatrzenie tego pytania. W przypadku zaś, gdy takie pytanie jest podniesione w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, którego orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, sąd ten jest zobowiązany wnieść sprawę do Trybunału (zob. np. wyroki TSUE: z 6 października 1982 r., Cilfit i in., 283/81, EU:C:1982:335, pkt 6; z 15 marca 2017 r. Aquino, C- 3/16, EU:C:2017:209, pkt 31; z 18 grudnia 2025 r., C-448/23, Komisja przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2023:975). 7. Obowiązek sądów krajowych, wynikający z art. 267 TFUE, których orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu według prawa wewnętrznego, wpisuje się w ramy współpracy, ustanowionej w celu zapewnienia jednolitego stosowania i jednolitej wykładni prawa Unii we wszystkich państwach członkowskich, między sądami krajowymi, w ramach ich odpowiedzialności za stosowanie prawa Unii, a Trybunałem Sprawiedliwości. Obowiązek ten ma przede wszystkim na celu zapobieżenie rozwinięciu w państwie członkowskim orzecznictwa niezgodnego z przepisami prawa Unii (wyroki TSUE: z 24 maja 1977 r., 107/76, Hoffmann-La Roche, EU:C:1977:89, pkt 5; z 4 czerwca 2002 r., C-99/00, Lyckeskog, EU:C:2002:329, pkt 14; z 4 października 2018 r., C-416/17, Komisja/Francja (Zaliczka na poczet podatku od dochodów kapitałowych), EU:C:2018:811, pkt 109; z 15 października 2024 r., C-144/23, KUBERA, EU:C:2024:881, pkt 35; z 18 grudnia 2025 r., C-448/23, Komisja przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2023:975, EU:C:2024:881, pkt 205; z 18 grudnia 2025 r., C-448/23, Komisja przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2023:975; opinia 2/13 (przystąpienie Unii do EKPC) z 18 grudnia 2014 r., EU:C:2014:2454, pkt 176). Instytucja pytań prejudycjalnych oraz rozstrzygnięć w tym zakresie przez TSUE ma ponadto zapobiegać sytuacji powstania rozbieżności między sądami państw członkowskich, co mogłyby zagrozić jedności porządku prawnego Unii, urzeczywistnieniu celów Traktatów i naruszyć podstawowy wymóg pewności prawa oraz równości państw członkowskich i ich obywateli wobec prawa Unii [zob. np. wyroki TSUE: z 22 lutego 1990 r., C-221/88, Busseni, EU:C:1990:84, pkt 15; z 6 grudnia 2005 r., C-461/03, Gaston Schul Douane-expediteur, EU:C:2005:742, pkt 21; z 21 grudnia 2011 r., C-366/10, Air Transport Association of America i in., EU:C:2011:864, pkt 47; z 28 marca 2017 r., C-72/15, Rosneft, EU:C:2017:236, III CB 102/24 10 pkt 80; z 21 grudnia 2021 r., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C-811/19 i C-840/19, Euro Box Promotion i in., EU:C:2021:1034, pkt 246; z 22 lutego 2022 r., C-430/21, RS (Skutki wyroków sądu konstytucyjnego), EU:C:2022:99, pkt 48; z 18 grudnia 2025 r., C-448/23, Komisja przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2023:975, EU:C:2024:881]. Oznacza to, że obowiązek przedłożenia Trybunałowi pytania prejudycjalnego wpisuje się w ramy współpracy - ustanowionej w celu zapewnienia prawidłowego stosowania i jednolitej wykładni prawa Unii we wszystkich państwach członkowskich - między sądami krajowymi, w ramach ich odpowiedzialności za stosowanie prawa Unii, a Trybunałem (zob. wyroki TSUE: z 9 września 2015 r., X i van Dijk, C-72/14 i C-197/14, EU:C:2015:564, pkt 54; z 15 marca 2017 r. Aquino, C-3/16, pkt 32; z 18 grudnia 2025 r., C-448/23, Komisja przeciwko Polsce, ECLI:EU:C:2023:975, EU:C:2024:881). 8. Sąd Najwyższy nie kwestionuje powyższych założeń. Jednocześnie jednak w niniejszej sprawie, niezależnie od podstawy prawnej uzasadniającej konieczność cofnięcia pytań prejudycjalnych wskazanej na wstępie, konstatuje, że zasada lojalnej współpracy w odniesieniu do Sądu Najwyższego została w ostatnim czasie przez TSUE w sposób oczywisty i jaskrawy naruszona. Jej podważenie przez TSUE istotnie utrudnia dialog między Sądem Najwyższym a TSUE. Naruszenie zasady lojalnej współpracy przez TSUE, a w konsekwencji dialogu między sądami wynika z kwestionowania umocowania Sądu Najwyższego poprzez odmowę mu statusu sądu w rozumieniu art. 267 Traktatu o Unii Europejskiej. 9. Po pierwsze, postanowieniem z 3 marca 2025 r., C-586/24 [Rabal] i C-605/24 [Drałka], nie udzielono odpowiedzi, wskazując, że wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym złożone przez Sąd Najwyższy (Polska) orzekający w składzie jednego sędziego postanowieniami z 5 sierpnia 2024 r. (C-605/24) i 19 sierpnia 2024 r. (C-586/24) są oczywiście niedopuszczalne. W pkt 31 postanowienia TSUE odwołał się do wyroku z 7 listopada 2024 r., C-326/23, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, EU:C:2024:940, w którym, opierając się na poszczególnych ustaleniach i ocenach dokonanych z jednej strony przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z 3 lutego III CB 102/24 11 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (CE:ECHR:2022: 0203JUD000146920), a także przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 maja 2021 r. Oparto się na założeniu, że rzekome wady, którymi był dotknięty proces zakończony powołaniem sędziego orzekającego jednoosobowo są same w sobie wystarczające, aby wzbudzić w przekonaniu jednostek uzasadnione i poważne wątpliwości co do niezawisłości i bezstronności tego sędziego, niezależnie od tego, że został powołany do izby, która nie posiada takich samych cech jak Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Odmawiając Sądowi Najwyższemu statusu sądu w rozumieniu art. 267 Traktatu, TSUE wykroczył poza przekazane mu kompetencje (ultra vires)(z powołaniem wyroku TSUE z 7 maja 2024 r., NADA i in., C-115/22, EU:C:2024:384, pkt 34; postanowień TSUE: z 13 grudnia 2018 r., C-370/18, Holunga, EU:C:2018:1011, pkt 13; z 19 maja 2022 r., C-722/21, Frontera Capital, EU:C:2022:412, pkt 11; z 17 lipca 2024 r., Niesker, C-235/24 PPU, EU:C:2024:624, pkt 34). W świetle Traktatu o Unii Europejskiej TSUE ani żaden inny organ lub instytucja Unii Europejskiej nie mają kompetencji w zakresie oceny prawidłowości lub skuteczności procedury nominacyjnej sędziów polskich. Kompetencja taka nie została przekazana TSUE przez Rzeczpospolitą Polską. Podobnie wnioski zawarł TSUE również w innych rozstrzygnięciach. W pkt 78 wyroku z 21 grudnia 2023 r., Krajowa Rada Sądownictwa (Dalsze zajmowanie stanowiska sędziego) (C-718/21, EU:C:2023:1015), TSUE uznał, że skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, który zwrócił się do TSUE z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w tamtej sprawie, nie stanowi „sądu” w rozumieniu art. 267 TFUE, w związku z czym ów wniosek należało uznać za niedopuszczalny. Za oczywiście niedopuszczalne TSUE uznał także pytania prejudycjalne skierowane przez Sąd Najwyższy również z uwagi na skład Sądu Najwyższego w odniesieniu do okoliczności powołania sędziów także w kilku innych sprawach sprawach (zob. postanowienia TSUE: z 9 kwietnia 2024 r., T. (Audycje audiowizualne dla dzieci), C-22/22, EU:C:2024:313, pkt 19; z 15 maja 2024 r., Rzecznik Finansowy, C-390/23, EU:C:2024:419, pkt 24; z 29 maja 2024 r., Rzecznik Praw Obywatelskich (Polska skarga nadzwyczajna), C-720/21, III CB 102/24 12 EU:C:2024:489, pkt 24; z 21 czerwca 2024 r., Kancelaria B., C-810/23, EU:C:2024:543, pkt 23; z 7 listopada 2024 r., Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, C-326/23, EU:C:2024:940). 10. Odmawiając udzielenia odpowiedzi na skierowane przez Sąd Najwyższy pytania prejudycjalne TSUE naruszył nie tylko zasadę lojalnej współpracy, ale również traktatową zasadę przyznania (art. 5 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej). Naruszenie wynika z faktu, iż TSUE przyznał sobie niewynikające z Traktatów kompetencję w zakresie oceny statusu Sądu Najwyższego kierującego do Trybunału pytanie prejudycjalne poprzez odwołanie się do kryteriów pozatraktatowych oceny niezależności Sądu Najwyższego z uwagi na jego skład – kwestionując poza własnymi kompetencjami tryb nominacyjny sędziów w Rzeczypospolitej Polskiej. Tryb i zasady nominacji sędziów polskich pozostają poza zakresem regulacji prawa Unii i – choćby pośrednio poprzez odwołanie się do reguł wynikających z art. 19 Traktatu czy art. 47 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej – nie podlegają ocenie ani zakwestionowaniu przez TSUE ani żaden inny organ czy instytucję międzynarodową. 11. Już samo naruszenie wprost przez TSUE wyrażonej w art. 4 ust. 3 TUE zasady lojalnej współpracy wobec Sądu Najwyższego jako najwyższego organu władzy sądowniczej i wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej prowadzi do uznania, iż bezcelowe staje się kierowanie do Trybunału pytań prejudycjalnych w odniesieniu do kwestii oceny niezależności sądów polskich. III. 12. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE, Traktaty i prawo przyjęte przez Unię na ich podstawie mają pierwszeństwo przed prawem państw członkowskich na warunkach ustanowionych przez wspomniane orzecznictwo [zob. np. wyroki TSUE: z 15 lipca 1964 r., 6/64, Costa, EU:C:1964:66, s. 1159, 1160; z 26 lutego 2013 r., C-399/11, Melloni, EU:C:2013:107, pkt 59; z 4 grudnia 2018 r., C-378/17, Minister for Justice and Equality i Commissioner of An Garda Síochána, EU:C:2018:979, pkt 39; z 24 czerwca 2019 r., C-573/17, Popławski, EU:C:2019:530, pkt 54; z 19 listopada 2019 r., C-585/18, C-624/18 III CB 102/24 13 i C-625/18, EU:C:2019:982, A.K. i in. (Niezależność izby dyscyplinarnej sądu najwyższego), pkt 157, 158; z 6 października 2020 r., C-511/18, C-512/18 i C- 520/18, La Quadrature du Net i in., EU:C:2020:791, pkt 214; z 18 maja 2021 r., C-83/19, C-127/19, C-195/19, C-291/19, C-355/19 i C-397/19, Asociaţia „Forumul Judecătorilor din România” i in., EU:C:2021:393, pkt 244; z 23 listopada 2021 r., C-564/19, IS (Niezgodność z prawem postanowienia odsyłającego), EU:C:2021:949, pkt 78; z 21 grudnia 2021 r., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C- 811/19 i C-840/19, Euro Box Promotion i in., EU:C:2021:1034, pkt 249; z 6 października 2021 r., C-487/19, W.Ż. (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego – Powołanie), EU:C:2021:798, pkt 156; z 22 lutego 2022 r., C-430/21, RS (Skutki wyroków sądu konstytucyjnego), EU:C:2022:99, pkt 48, 49, 50; z 5 czerwca 2023 r., C-204/21, Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów), EU:C:2023:442, pkt 76]. Trybunał sformułował tę zasadę po raz pierwszy w wyroku z 15 lipca 1964 r., 6/64, Costa, EU:C:1964:66, s. 1158–1160), przy czym miała być ona rozumiana jako uznanie prymatu prawa wspólnotowego przed prawem państw członkowskich. 13. Własne kompetencje w zakresie oceny statusu Sądu Najwyższego TSUE wywodzi właśnie w szczególności z zasady pierwszeństwa prawa Unii Europejskiej. Pomija jednak okoliczność, że pierwszeństwo, podobnie jak kompetencje samego TSUE, pozostają aktualne i skuteczne w zakresie, w jakim prawo Unii jest wiążące i obowiązuje państwo członkowskie Unii. Prawo to nie ma wobec konstytucyjnych zasad i założeń norm konstytucyjnych charakteru wobec tych norm nadrzędnego, zaś umocowanie tego rodzaju nie wynika z zasady przyznania (ani przekazania), a w konsekwencji nie eliminuje ani nie uniemożliwia oceny niezgodności z normami konstytucyjnymi jako hierarchicznie wyższej rangi na terytorium suwerennego państwa, nawet wówczas, gdy jest ono państwem członkowskim organizacji, jaką jest Unia Europejska. Rzeczpospolita Polska w tym zakresie nie wyzbyła się swoich suwerennych kompetencji ani kognicji konstytucyjnych organów władzy sądowniczej. 14. Sąd Najwyższy dostrzega założenie, jakie legło u podstaw zasady pierwszeństwa prawa Unii w świetle wykładni wynikającej z orzecznictwa TSUE. Zasada ta bowiem nakłada na wszystkie organy państw członkowskich obowiązek III CB 102/24 14 zapewnienia pełnej skuteczności różnych unormowań prawa Unii, przy czym prawo państw członkowskich nie może mieć wpływu na skuteczność przyznaną tym różnym unormowaniom w obrębie terytoriów tych państw [wyroki TSUE: z 15 lipca 1964 r., 6/64, Costa, EU:C:1964:66, s. 1159, 1160; z 26 lutego 2013 r., C-399/11, Melloni, EU:C:2013:107, pkt 59; z 4 grudnia 2018 r., C-378/17, Minister for Justice and Equality i Commissioner of An Garda Síochána, EU:C:2018:979, pkt 39; z 24 czerwca 2019 r., C-573/17, Popławski, EU:C:2019:530, pkt 54; z 19 listopada 2019 r., C-585/18, C-624/18 i C-625/18, A.K. i in. (Niezależność izby dyscyplinarnej sądu najwyższego), EU:C:2019:982, pkt 157, 158; z 6 października 2020 r., C- 511/18, C-512/18 i C-520/18, La Quadrature du Net i in., EU:C:2020:791, pkt 214; z 18 maja 2021 r., C-83/19, C-127/19, C-195/19, C-291/19, C-355/19 i C-397/19, EU:C:2021:393, Asociaţia „Forumul Judecătorilor din România” i in., pkt 244; z 6 października 2021 r., C-487/19, W.Ż. (Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego – Powołanie), EU:C:2021:798, pkt 156; z 21 grudnia 2021 r., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C-811/19 i C-840/19, Euro Box Promotion i in., EU:C:2021:1034, pkt 250; z 22 lutego 2022 r., C-430/21, RS (Skutki wyroków sądu konstytucyjnego), EU:C:2022:99, pkt 50; z 13 lipca 2023 r., YP i in. (Uchylenie immunitetu sędziowskiego i zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych), C-615/20 i C-671/20, EU:C:2023:562, pkt 61]. 15. Przyjęcie tak rozumianej zasady pierwszeństwa wynika z założenia, iż moc wiążąca prawa wspólnotowego nie może różnić się w poszczególnych państwach w zależności od ich późniejszego wewnętrznego ustawodawstwa, gdyż zagroziłoby to realizacji celów Traktatu i powodowałoby dyskryminację ze względu na przynależność państwową zabronioną na mocy tego traktatu (wyrok TSUE z 21 grudnia 2021 r., Euro Box Promotion i in., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C- 811/19 i C-840/19, EU:C:2021:1034, pkt 246). 16. Jednocześnie jednak TSUE kwestionuje w istocie hierarchiczną nadrzędność norm konstytucyjnych, skoro uznaje, że sąd konstytucyjny państwa członkowskiego nie może, na podstawie własnej wykładni przepisów prawa Unii, w tym art. 267 TFUE, skutecznie stwierdzić, że Trybunał wydał wyrok z przekroczeniem swoich kompetencji, a tym samym odmówić wykonania wyroku wydanego przez Trybunał w trybie prejudycjalnym [wyrok TSUE z 22 lutego 2022 r., III CB 102/24 15 RS (Skutki wyroków sądu konstytucyjnego), C-430/21, EU:C:2022:99, pkt 72]. Z zasady pierwszeństwa prawa Unii ma wynikać to, iż fakt powoływania się przez państwo członkowskie na przepisy prawa krajowego, nawet jeśli są one rangi konstytucyjnej, nie może naruszać jedności i skuteczności prawa Unii. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem TSUE, skutki powiązane z zasadą pierwszeństwa prawa Unii wiążą wszystkie organy państwa członkowskiego, czemu w szczególności nie mogą stać na przeszkodzie przepisy prawa krajowego, w tym również rangi konstytucyjnej (wyroki TSUE: z 7 grudnia 1970 r., Internationale Handelsgesellschaft, 11/70, EU:C:1970:114, pkt 3; z 21 grudnia 2021 r., C-357/19, C-379/19, C-547/19, C-811/19 i C-840/19, Euro Box Promotion i in., EU:C:2021:1034, pkt 251; 22 lutego 2022 r., RS (Skutek wyroków sądu konstytucyjnego), C-430/21, EU:C:2022:99, pkt 51; z 16 stycznia 2024 r., C-33/22, Österreichische Datenschutzbehörde, EU:C:2024:46, pkt 70). Zdaniem TSUE, względy te mają zastosowanie w odniesieniu do każdego poziomu przepisów krajowych, w tym przepisów o charakterze konstytucyjnym (wyrok TSUE z 8 września 2010 r., C-409/06, Winner Wetten, EU:C:2010:503, pkt 61). W ocenie TSUE jest bowiem niedopuszczalne, by przepisy prawa krajowego, nawet rangi konstytucyjnej, naruszały jedność i skuteczność prawa Unii (zob. wyroki TSUE: z 17 grudnia 1970 r., 11/70 Internationale Handelsgesellschaft, ECLI:EU:C:1970:114, pkt 3; z 8 września 2010 r., C-409/06, Winner Wetten, EU:C:2010:503, pkt 61). 17. Nie można jednak tracić z pola widzenia faktu, że zasada hierarchicznej nadrzędności norm konstytucyjnych nie tylko nie wyklucza, lecz – przeciwnie – wręcz nakazuje w szczególności najwyższemu organowi władzy sądowniczej i wymiaru sprawiedliwości, jakim jest Sąd Najwyższy, ocenę zgodności prawa Unii ukształtowanego zgodnie z wykładnią przyjętą przez TSUE z odpowiednimi regulacjami konstytucyjnymi, w tym przede wszystkim odnośnie przekroczenia przez TSUE ram kompetencji mu przez państwo członkowskie przekazanych, a zatem na mocy Traktatów przyznanych. 18. Nie można – szczególnie w świetle zasad ustrojowych polskiej Konstytucji – zasadnie uznać, że możliwość stosowania prawa Unii Europejskiej contra legem, w tym z uwagi na przyjęcie określonej wykładni przez TSUE, III CB 102/24 16 prowadzi do wniosku o możliwości odmowy stosowania obowiązujących regulacji prawa państwa członkowskiego zarówno rangi ustawowej, jak i – tym bardziej – konstytucyjnej. Sądy polskie nie mają kompetencji do „pomijania” przepisów ustawy (co do „pomijania” skutków orzeczeń zob. uchwałę I NZP 7/25), a ewentualne dostosowanie prawa polskiego do wymagań i standardów kreowanych wskutek wykładni TSUE należy wyłącznie do ustawodawcy. Zapatrywanie przeciwne stanowiłoby rażące i oczywiste naruszenie zasady trójpodziału władzy poprzez wkroczenie władzy sądowniczej w sferę wyłącznych kompetencji prawodawczych ustawodawcy, a tym samym naruszenie art. 7 i 10 Konstytucji RP. 19. Powyższe założenie w odniesieniu do sądów polskich nie jest możliwe ani dopuszczalne do urzeczywistnienia. Zasada effet utile, wywodzona z powyższego orzecznictwa TSUE, napotyka w polskim porządku konstytucyjnym na nieprzekraczalną barierę w postaci wyłącznych kompetencji i zasady legalizmu. Państwa członkowskie godzą się na uznanie koncepcji „państwa prawnego”, którą to koncepcję podzielają, za wartość wspólną ich własnym tradycjom konstytucyjnym, której zobowiązały się przestrzegać w sposób trwały [wyroki: z dnia 16 lutego 2022 r., Węgry/Parlament i Rada, C-156/21, EU:C:2022:97, pkt 233, 234; a także z dnia 5 czerwca 2023 r., Komisja/Polska (Niezawisłość i życie prywatne sędziów), C-204/21, EU:C:2023:442, pkt 73]. Związanie zasadą państwa prawnego dotyczy jednak również organów i instytucji Unii, w tym samego TSUE. Ponadto wszystkie te organy równorzędnie obowiązane są respektować jako ściśle powiązaną z zasadą państwa prawnego zasadę państwa demokratycznego, z której wywodzona jest zasada legitymacji demokratycznej konstytucyjnych organów władzy publicznej, nie wyłączając sądów (a także Krajowej Rady Sądownictwa). W szczególności zatem zasada państwa prawnego nie może podlegać wykładni prowadzącej do ograniczenia istoty albo wręcz podważenia zasady państwa demokratycznego (obie wprost wskazane zostały w art. 2 Konstytucji RP). Powyższe podejście TSUE, polegające na przyznaniu sobie i sądom krajowym kompetencji ignorowania wewnętrznego porządku ustawowego i konstytucyjnego zakłada istnienie nie tylko pierwszeństwa prawa Unii, lecz także jego hierarchiczną wyższość (rangę) nad normami polskiej Konstytucji, co samo III CB 102/24 17 w sobie tworzy nierozwiązywalną sprzeczność. Założenie przeciwne, któremu hołduje w swoim orzecznictwie TSUE, prowadziłoby wprost również do naruszenia przez sąd polski art. 178 ust. 1 Konstytucji RP. Konstytucja RP nie tylko nie przyznaje sądownictwu kompetencji odmowy stosowania prawa polskiego rangi ustawowej i konstytucyjnej, lecz wprost takie stosowanie – bezwzględnie – nakazuje. Jedynym zaś organem dysponującym kompetencję do oceny zgodności norm niższej rangi z Konstytucją RP jest Trybunał Konstytucyjny. W świetle powołanego orzecznictwa TSUE można tymczasem odnieść wrażenie, że organ ten przypisuje sobie kompetencje w zakresie rozstrzygania o mocy wiążącej zarówno norm rangi ustawowej, jak i konstytucyjnej, podczas gdy kompetencji takich nie ma. Nie może też przyznać polskim sądom kompetencji, które z ich konstytucyjnym zakresem uprawnień pozostawałyby w oczywistej sprzeczności. W tym zatem zakresie TSUE przypisuje sobie kompetencje, które nie zostały mu przekazane. Z kolei tylko parlament (Sejm i Senat) mają kompetencje ustawodawcze, w tym uchylania i zmiany ustaw, zaś Zgromadzenie Narodowe uchwalania zmian Konstytucji. Żaden sąd, w tym Sąd Najwyższy, nie dysponują kompetencją negacji ani zastępowania powyższych reguł rangi konstytucyjnej. Wykładnia dokonana przez TSUE i wynikające z niej skutki ram zasad traktatowych zasad powyższych również nie znoszą. 20. Wreszcie, odmienne podejście oznaczałoby rażące i oczywiste naruszenie zasady państwa demokratycznego i demokratycznej reprezentacji, wymagających od organów stanowiących prawo mandatu uzyskanego bezpośrednio, lub co najmniej pośrednio, od Narodu (art. 2 i 4 Konstytucji RP). Legitymacji takiej nie ma z pewnością TSUE. 21. Dialog między TSUE a sądami państwa członkowskiego Unii jest możliwy wyłącznie przy poszanowaniu wzajemnym kompetencji, jak również nieingerencji w sferę wyłączoną z zakresu oceny i kognicji Trybunału. W odniesieniu do prawa polskiego ramy te zostały w ocenie Sądu Najwyższego przekroczone. To z kolei wyklucza, przede wszystkim w zakresie korzystania z instrumentów przewidzianych w art. 267 TFUE, możliwość odwoływania się do judykatury TSUE w odniesieniu do oceny ustrojowego kształtu instytucji władzy III CB 102/24 18 sądowniczej w Polsce. Nie można pod pretekstem kreowania określonego standardu prawa do sądu w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE oraz art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej narzucać co najmniej pośrednio rozwiązań, które nie tylko nie znajdują odzwierciedlenia w ustrojach sądownictwa innych państw członkowskich Unii Europejskiej, a zatem nie kształtują w tym zakresie jakiegokolwiek standardu europejskiego (co do trybu i składu organów nominujących sędziów), ale także w istocie prowadzą do oczywistej sprzeczności z prawem ustrojowym państwa i jego fundamentalnymi założeniami, z zasadą reprezentacji demokratycznej (legitymacji) oraz państwa demokratycznego na czele. 22. Konieczny mandat sędziowski w ramach łańcucha legitymizacji demokratycznej na etapie procedury nominacyjnej sędziego jest w polskich realiach ustrojowych wywodzony od dwóch organów uczestniczących w tej procedurze, tj. Krajowej Rady Sądownictwa (o ile z uwagi na tryb wyboru jej tzw. sędziowskiej części mandat demokratyczny posiada) oraz Prezydenta RP (art. 179 Konstytucji RP, zob. szerzej postanowienie SN z 21 czerwca 2024 r., III CB 44/24; standard ugruntowany w judykaturze i doktrynie niemieckiej pozostaje tożsamy i aktualny na gruncie polskiej ustawy zasadniczej, a to z uwagi na tożsame normy ustrojowe, zob. wyroki niemieckiego Federalnego Sądu Konstytucyjnego: z 10 grudnia 1974 r., 2 BvK 1/73, 2 BvR 902/73, BVerfGE 38, 258 (271); BVerfGE 47, 53 (275); z 24 lipca 1979 r., 2 BvK 1/78, BVerfGE 52, 95 (130); z 31 października 1990 r., 2 BvF 3/89, BVerfGE 83, 60 (71); postanowienia FSK: z 9 marca 1976 r., 2 BvR 89/74, BVerfGE 41, 399 (414); z 1 października 1987 r., 2 BvR 1178 i n./86, BVerfGE 77, 1 (40); z 24 maja 1995 r., 2 BvF 1/92, BVerfGE 93, 37 (66); z 5 grudnia 2002 r., 2 BvL 5/98, BVerfGE 107, 59 (87); w piśmiennictwie zamiast wielu zob. np.: E.-W. Böckenförde, Demokratie als Verfassungsprinzip, (w:) J. Isensee, P. Kirchhof (red.), Handbuch des Staatsrechts der Bundesrepublik Deutschland, Band II, wyd. 3., Heidelberg 2004, s. 429 i n.; T. Groß, Grundlinien einer pluralistischen Interpretation des Demokratieprinzips, (w:) T. Blanke (red.), Demokratie und Grundgesetz. Eine Auseinandersetzung mit der verfassungsgerichtlichen Rechtsprechung, Baden Baden 2000, s. 98 i n.; A. Voβkuhle, G. Sydow, Die demokratische Legitimation des Richters, Juristenzeitung 2002, z. 14, s. 673 i n.; C. D. Classen, Gesetzesvorbehalt III CB 102/24 19 und Dritte Gewalt, Juristenzeitung 2003, z. 14; zob. np. uchwałę SN z 8 października 2024 r., III CZP 23/24, OSNC 2025, nr 4, poz. 43; postanowienia SN: z 5 lipca 2024 r., I CSK 3765/23; z 21 czerwca 2024 r., III CB 44/24; z 3 lipca 2024 r., III CB 26/24; z 19 sierpnia 2024 r., III CB 65/24; z 24 października 2024 r., II CSKP 328/22; z 26 marca 2025 r., I ZB 29/25). Kwestionowanie demokratycznej legitymacji Krajowej Rady Sądownictwa nie może znajdować podstaw ani uzasadnienia zarówno w prawie polskim, jak i w prawie Unii Europejskiej. 23. Z tych względów Sąd Najwyższy, stojąc wobec niedającej się pogodzić sprzeczności wynikającej ze stanowisk z jednej strony Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, z drugiej zaś Trybunału Konstytucyjnego oraz Sądu Najwyższego, nie miał wątpliwości, iż priorytet należy przyznać hierarchicznej nadrzędności Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, której moc w tym zakresie, jak również bezpośrednia skuteczność, nie budzą wątpliwości (art. 8). Normy te w istocie mają charakter gwarancyjny, uniemożliwiając wydrążenie zasady suwerenności Narodu i nadrzędności Konstytucji z rzeczywistej treści wskutek przyjęcia, że o ich zakresie decydować ma organ międzynarodowy lub ponadnarodowy odwołując się przy tym do zasady, iż ma on wyłączność w wykładni norm określonej rangi, a w konsekwencji także o zakresie własnych kompetencji. W ocenie Sądu Najwyższego wykładnia Traktatów nie może polegać na ingerencji w sferę ustrojową państw członkowskich w zakresie, w jakim kształtowanie kompetencji konstytucyjnych organów władzy publicznej nie zostały wprost, w sposób wyraźny, przekazane na podstawie Traktatów. W szczególności zasady podstawowe, jak demokracja i zwierzchnictwo Narodu (art. 2 i 4 Konstytucji RP), w świetle Traktatów nie mogą być wskutek wykładni prawa Unii w sposób oczywisty podważone. Ponadto, w ocenie Sądu Najwyższego ochrona porządku konstytucyjnego i jego podstawowych zasad ustrojowych, w tym demokratycznego charakteru organów konstytucyjnych, republikańskiego ustroju państwa, a także wyłączności kompetencji oraz ich podziału w ramach struktury konstytucyjnego ustroju państwa członkowskiego Unii, stanowią podstawowe wartości mieszczące się w ramach pojęcia porządku publicznego. Jeżeli środek przyjęty przez organy, instytucje lub inne jednostki Unii Europejskiej przekracza granice programu integracji w sposób III CB 102/24 20 oczywisty i strukturalnie istotny, Sąd Najwyższy obowiązany jest dokonać jego oceny i uwzględnić powyższe założenia, co też uczynił w niniejszej sprawie. Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r., K 3/21 (OTK ZU poz. 65/A/2022), art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej w zakresie, w jakim – w celu zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii – przyznaje sądom krajowym (sądom powszechnym, sądom administracyjnym, sądom wojskowym i Sądowi Najwyższemu) kompetencje do pomijania w procesie orzekania przepisów Konstytucji, jest niezgodny z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 178 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny orzekł ponadto, że art. 19 ust. 1 akapit drugi i art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej w zakresie, w jakim – w celu zapewnienia skutecznej ochrony prawnej w dziedzinach objętych prawem Unii oraz zapewnienia niezawisłości sędziowskiej – przyznają sądom krajowym (sądom powszechnym, sądom administracyjnym, sądom wojskowym i Sądowi Najwyższemu) kompetencje do: a) kontroli legalności procedury powołania sędziego, w tym badania zgodności z prawem aktu powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, są niezgodne z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji, b) kontroli legalności uchwały Krajowej Rady Sądownictwa zawierającej wniosek do Prezydenta o powołanie sędziego, są niezgodne z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 186 ust. 1 Konstytucji, c) stwierdzania przez sąd krajowy wadliwości procesu nominacji sędziego i w jego efekcie odmowy uznania za sędziego osoby powołanej na urząd sędziowski zgodnie z art. 179 Konstytucji, są niezgodne z art. 2, art. 8 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji. Do wykładni pojęcia „sąd ustanowiony ustawą” odniósł się Trybunał Konstytucyjny w kilku orzeczeniach. Przede wszystkim w wyroku z 10 marca 2022 r., sygn. K 7/21. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż „[a]rt. 6 ust. 1 zdanie pierwsze Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284, ze zm.) w zakresie, w jakim (…) przy ocenie spełnienia warunku «sądu ustanowionego III CB 102/24 21 ustawą»: a) dopuszcza pomijanie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy krajowe przepisów Konstytucji, ustaw oraz wyroków polskiego Trybunału Konstytucyjnego, b) umożliwia samodzielne kreowanie norm dotyczących procedury nominacyjnej sędziów sądów krajowych przez Europejski Trybunał Praw Człowieka lub sądy krajowe w procesie wykładni Konwencji – jest niezgodny z art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 176 ust. 2, art. 179 w związku z art. 187 ust. 1 w związku z art. 187 ust. 4 oraz z art. 190 ust. 1 Konstytucji”. „Nie można zatem wykreować takiej procedury kontroli ani na poziomie konwencyjnym, ani na poziomie ustawowym” (wyrok o sygn. K 7/21). Nie ma zatem żadnych wątpliwości, że w myśl art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji szczególne zadanie konstytucyjne, jakim jest powoływanie sędziów, w wykonaniu zasady podziału, równowagi i współdziałania władz państwa należy wyłącznie do Prezydenta, co Trybunał Konstytucyjny uzasadnił w wyroku z 20 kwietnia 2020 r. o sygn. U 2/20 oraz postanowieniu z 21 kwietnia 2020 r. o sygn. Kpt 1/20, a także rozwinął w innych cytowanych wyżej orzeczeniach. Powoływanie sędziów jest kompetencją zakotwiczoną bezpośrednio w art. 179 oraz w art. 126 ust. 1 Konstytucji (zob. wyrok z 24 października 2017 r., K 3/17). Wobec braku odpowiedniej regulacji na poziomie konstytucyjnym niemożliwa jest weryfikacja prawidłowości wykonania tej prerogatywy przez Głowę Państwa, poza wypełnieniem procedur przewidzianych przez Konstytucję. 24. Z uwagi na okoliczność, że w polskim porządku konstytucyjnym normy Konstytucji RP mają rangę hierarchicznie najwyższą (art. 8 ust. 1), zaś sędzia w sprawowaniu urzędu związany jest bezwzględnie Konstytucją oraz ustawami, przyjąć należy, że ewentualna odpowiedź na pytania prejudycjalne mogłaby się wiązać z przyjęciem nakazu związania Sądu Najwyższego wykładnią sprzeczną z nakazem rangi konstytucyjnej, co w konsekwencji prowadziłoby do rażącego i oczywistego naruszenia zasady praworządności (legalizmu, art. 7 Konstytucji RP), a jednocześnie wkroczenia przez Sąd Najwyższy w sferę prawodawczą, zatem naruszałoby wprost zasadę podziału władz (art. 10). Ponadto żaden organ władzy w Polsce, a zatem tym bardziej organ lub instytucja działająca na podstawie norm prawa międzynarodowego lub ponadnarodowego, nie mają kompetencji do III CB 102/24 22 weryfikacji prawidłowości powoływania sędziów Sądu Najwyższego, a tym bardziej dokonywania na tej podstawie ocen niezależności tego organu konstytucyjnego. 25. W zakresie zatem, w jakim akty TSUE podejmowane są ultra vires, sądy polskie mają obowiązek odstąpić od przedstawienia w tym zakresie pytania prejudycjalnego z uwagi na konieczność ochrony polskiego porządku konstytucyjnego, a także tożsamości konstytucyjnej Rzeczypospolitej Polskiej. Zasada, że sąd krajowy zwraca się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym tylko wtedy, gdy jest to niezbędne, i tylko wtedy, gdy dotyczy to prawa Unii. W wyroku z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK ZU A/2020, poz. 61). Uznanie niedopuszczalności rozstrzygania przez TSUE o organizacji i ustroju, w tym sądownictwa, na co składają się normy rangi konstytucyjnej dotyczące trybu nominacyjnego sędziów, oznacza, że kwestia ta nie dotyczy prawa Unii. 26. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy postanowił cofnąć pytanie prejudycjalne i w związku z tym uchylić rozstrzygnięcia, które stały się tym samym bezprzedmiotowe. 27. W pkt. 4. postanowienia Sąd Najwyższy postanowił ponadto przedstawić akta sprawy o sygn. III CB 102/24 Prezesowi Sądu Najwyższego kierującemu pracą Izby Cywilnej celem rozważenia podjęcia dalszych czynności – a to w związku z oświadczeniem SSN X.Y. z 12 lutego 2025 r. (k. 51-53), w którym w konkluzji jako Sędzia wylosowany do składu orzekającego zgodnie z przepisami ustawy stwierdził, że odmawia udziału w rozpoznaniu sprawy (tj. sprawy III CB 102/24). Treść oświadczenia, w którym wskazano wprost ocenę braku niezależności i niezawisłości sędziów Sądu Najwyższego wylosowanych do składu, a wybranych jako kandydaci na urząd przez Krajową Radę Sądownictwa dysponującą po raz pierwszy w historii konieczną dla tego konstytucyjnego organu władzy publicznej legitymacją demokratyczną na podstawie przepisów obowiązujących od 2018 r., prowadzi do aktualizacji konieczności oceny, czy oświadczenie to nie stanowi podstawy do rozważenia podjęcia dalszych czynności w celu wyznaczenia składu do rozpoznania go jako wniosku o wyłączenie SSN X.Y. wobec uznania jako w istocie złożonego w trybie art. 51 k.p.c. – z uwagi na konieczność rozważenia bezstronności sędziego, ewentualnie celem zwrócenia się III CB 102/24 23 do wskazanego Sędziego o doprecyzowanie podstawy prawnej tak sformułowanego oświadczenia. Kamil Zaradkiewicz [M.O.] [a.ł]