III CO 7/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański. Sędziowie: P. Stępień, W. Bryl (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leszka D. przeciwko Skarbowi Państwa - Sanatorium M.S.W. w Ż. o zapłatę, po rozpoznaniu przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Czy art. 28 dekretu z dnia 6.II.1945 r. o radach zakładowych (Dz. U. Nr 8, poz. 36) ma zastosowanie również i do pracowników umysłowych, zatrudnionych w okresie próbnym?"udzielił następującej odpowiedzi:"Przepis art. 28 dekretu z dnia 6.II.1945 r. o utworzeniu rad zakładowych (Dz. U. Nr 8, poz. 36 z dalszą zmianą) nie ma zastosowania do pracowników umysłowych zatrudnionych w okresie próbnym".Uzasadnienie faktycznePowód twierdził, że został zaangażowany przez stronę pozwaną do pracy w charakterze lekarza dentysty na 3-miesięczny okres próbny w czasie od 1.XI.1958 r. do 31.I.1959 r. Przy samym końcu okresu próbnego powód otrzymał od pozwanej dyrekcji pismo z daty 30.I.1959 r., w którym został powiadomiony, że nie przedłuża się z nim umowy na okres stały. Wobec niewypowiedzenia powodowi stosunku pracy w terminie 14-dniowym przed zakończeniem trzymiesięcznego okresu próby powód domaga się od strony pozwanej kwoty 3.600 zł za okres należnego mu 3-miesięcznego wypowiedzenia. Rozwiązanie z powodem stosunku pracy bez zgody Zarządu Okręgowego Z.Z. było niedopuszczalne, gdyż powód został wybrany w dniu 9.I.1959 r. na członka Rady Zakładowej.Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, Sąd Powiatowy w Nowym Sączu wyrokiem z dnia 10.IX.1959 r. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.200 zł z 3% od dnia 1.II.1959 r. oraz koszty zastępstwa adwokackiego w kwocie 127 zł; ponadto tymże wyrokiem Sąd Powiatowy zasądził tytułem opłat Sądowych na rzecz Skarbu Państwa od pozwanego 49,33 zł, a od powoda z przysądzonego roszczenia kwotę 98,66 zł; w pozostałej części powództwo oddalił.Wyrok Sądu Powiatowego zaskarżyły obie strony rewizjami. Sąd Wojewódzki w Krakowie, rozpoznając rewizję stron, postanowieniem z dnia 13.I.1960 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 388 k.p.c. do rozpoznania wyżej podane zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, udzielając na postawione pytanie prawne odpowiedzi objętej sentencją niniejszej uchwały, zważył, co następuje:Czynne prawo wyborcze do rad zakładowych przysługuje wszystkim pracownikom danego zakładu (art. 9 ust. 1 dekretu z 6.II.1945 r. o utworzeniu rad zakładowych). Bierne prawo wyborcze do tychże rad przysługuje natomiast takim pracownikom, którzy ukończyli 18 lat życia, są zatrudnieni w danym zakładzie co najmniej od 3 miesięcy i są członkami organizacji zawodowych przynajmniej od roku (art. 9 ust. 2 cyt. wyżej dekretu). Na odstępstwo od powyższych warunków biernego prawa wyborczego może zezwolić w szczególnych wypadkach Minister Pracy, Opieki Społecznej i Zdrowia. Zasada powyższa wynika z treści ust. 3 art. 9 dekretu o utworzeniu rad zakładowych. Sąd Najwyższy wyraża pogląd, że zezwolenie, o jakim mowa w art. 9 ust. 3 dekretu, jest zezwoleniem indywidualnym udzielonym ad personam. Dopiero po uzyskaniu wspomnianego zezwolenia mógłby dany pracownik uzyskać bierne prawo wyborcze do rady zakładowej mimo braku przesłanek objętych ust. 2 art. 9 dekretu.Kwestia biernego prawa wyborczego do rad zakładowych wiąże się ściśle z kwestią zagwarantowania członkom tych rad stałości stosunku pracy przez cały okres kadencji. Otóż w tym względzie art. 28 dekretu o utworzeniu rad zakładowych stanowi, że umowa o pracę między pracodawcą a członkami rady zakładowej lub delegatami nie może być przez pracodawcę rozwiązana inaczej, jak tylko z ważnych przyczyn lub z winy pracownika, i że takie rozwiązanie wymaga do swej ważności zgody Zarządu Okręgowego Związku Zawodowego. Jest rzeczą oczywistą, że stosowanie przepisu art. 28 dekretu nie może nasuwać jakichkolwiek zastrzeżeń, gdy wybrani członkowie rad zakładowych odpowiadają warunkom przewidzianym w art. 9 ust. 2 dekretu, i że z takim członkiem rady zakładowej może pracodawca rozwiązać stosunek pracy tylko przy istnieniu warunków określonych w przepisie art. 28 dekretu. Inaczej natomiast należy, zdaniem Sądu Najwyższego, ocenić sytuację, gdy - jak w sporze niniejszym - członkiem rady zakładowej zostanie wybrany pracownik, z którym pracodawca zawarł umowę o pracę na okres próbny. Powód w świetle cytowanego art. 9 ust. 2 w ogóle nie miał biernego prawa wyborczego, a skoro z naruszeniem obowiązujących przepisów został mimo to wybrany do rady zakładowej, to okoliczność ta nie może pozbawiać pracodawcy uprawnienia, jakie przysługuje mu - z mocy art. 25 ust. 1 rozp. o umowie o pracę pracowników umysłowych - do rozwiązania z nim umowy o pracę bez istnienia warunków z art. 28 dekretu o utworzeniu rad narodowych. Inne bowiem są kryteria, jakimi kieruje się pracodawca, decydując się na rozwiązanie z danym pracownikiem stosunku pracy, a inne założenia przyświecały ustawodawcy przy wprowadzeniu ograniczeń w rozwiązaniu stosunku pracy z członkami rady zakładowej. Pracodawca, przyjmując pracownika do pracy na okres próbny, ma niewątpliwie zamiar stwierdzić w tym czasie przydatność pracownika na dane stanowisko. Jeżeli natomiast chodzi o art. 28 dekretu o utworzeniu rad zakładowych, to niewątpliwie jednym z założeń, jakimi kierował się ustawodawca, który zastrzegł bierne prawo wyborcze do rad zakładowych pracownikom pracującym co najmniej od 3 miesięcy w danym zakładzie, było powołanie do rady zakładowej takich członków załogi, których przydatność do pracy w danym zakładzie została już sprawdzona. Dlatego też z takim pracownikiem, jeżeli został wybrany do rady zakładowej, pracodawca może rozwiązać stosunek pracy tylko przy istnieniu przesłanek, o jakich mówi art. 28 dekretu. Inna interpretacja przepisu art. 28 byłaby niezgodna z celem cytowanych wyżej przepisów i prowadziłaby w praktyce do sprzecznych z interesem społecznym rozstrzygnięć. Zresztą powoływanie się przez pracownika, który w okresie próbnym z naruszeniem obowiązujących przepisów został wybrany do rady zakładowej, na nieważność rozwiązania z nim przez pracodawcę umowy o pracę w okresie próbnym bez zachowania zastrzeżeń przewidzianych w art. 28 dekretu o utworzeniu rad zakładowych - należałoby z reguły uznać za nadużycie prawa i byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w Polsce Ludowej.Z powyższych zasad należało udzielić na postawione wyżej pytanie odpowiedzi negatywnej.