III CO 780/23
Izba Cywilna2023-11-08
Skład orzekający: Kamil Zaradkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy powódka wskazała miejsce zamieszkania w Polsce, mimo że małżonkowie mieszkają za granicą?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia oznaczenia sądu właściwego, gdy na podstawie przepisów kodeksu nie można ustalić właściwości miejscowej. W sytuacji, gdy powódka wskazała miejsce zamieszkania w Polsce, a jednocześnie istnieją niejasności co do stałego pobytu za granicą, sąd pierwszej instancji ma obowiązek samodzielnie ocenić, czy okoliczności te wpływają na ustalenie właściwości miejscowej zgodnie z przepisami.Stan faktyczny
Powódka wniosła pozew o rozwód, wskazując, że oboje małżonkowie mieszkają na stałe we Francji. Sąd Okręgowy w Rzeszowie zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Sąd Najwyższy zauważył, że powódka w pozwie wskazała również miejsce zamieszkania w Polsce, co rodzi wątpliwości co do właściwości miejscowej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił oznaczenia sądu, przed który należy wytoczyć powództwo.Pełny tekst orzeczenia
III CO 780/23 POSTANOWIENIE 8 listopada 2023 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Kamil Zaradkiewicz na posiedzeniu niejawnym 8 listopada 2023 r. w Warszawie w sprawie z powództwa M.O. przeciwko Ł.O. o rozwód, na skutek wystąpienia przez Sąd Okręgowy w Rzeszowie postanowieniem z 15 września 2023 r., I C 1730/23, o oznaczenie sądu właściwego, odmawia oznaczenia Sądu, przed który należy wytoczyć powództwo. (Ł.W.) UZASADNIENIE Postanowieniem z 15 września 2023 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie przez Sąd Najwyższy sądu, przed którym należy wytoczyć powództwo w sprawie rozwodowej. Sąd wskazał, że pozwem z 5 września 2023 r. powódka M.O. wniosła o rozwiązanie jej małżeństwa zawartego z pozwanym Ł.O. Powódka wskazała, że oboje małżonkowie mają aktualnie miejsce zamieszkania na terenie Francji.
III CO 780/23 2 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 45 k.p.c., jeżeli na podstawie przepisów kodeksu nie można w świetle okoliczności sprawy ustalić właściwości miejscowej, Sąd Najwyższy oznaczy sąd, przed który należy wytoczyć powództwo (§ 1). O oznaczenie sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, występuje sąd, do którego wpłynął pozew (§ 2). W niniejszej sprawie oznaczenie przez Sąd Najwyższy sądu, przed który należy wytoczyć powództwo, jest co najmniej przedwczesne. Powódka bowiem wskazała w pozwie, iż zamieszkuje na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w miejscowości K.). Ponadto w uzasadnieniu podniosła z jednej strony, że małżonkowie w przeważającym zakresie zamieszkują za granicą, w innym zaś miejscu, że aktualnie małżonkowie przebywają i mieszkają za granicą, a pobyt ten nie jest tymczasowy, lecz stały. W świetle tak sformułowanych stwierdzeń nie można jednoznacznie ustalić, czy w sprawie spełnione zostały przesłanki z art. 45 w zw. z art. 41 k.p.c. W szczególności nie można wykluczyć, że mimo pobytu i zamieszkania we Francji co najmniej powódka ma także miejsce zamieszkania w Polsce, to zaś oznacza, że na Sądzie, do którego wpłynął pozew, spoczywa obowiązek oceny tego, czy okoliczność ta ma wpływ na ustalenie właściwości miejscowej zgodnie z art. 41 § 1 zdanie 1 in fine k.p.c. Z tych przyczyn orzeczono jak w postanowieniu. (R.N.) [ał]
Powiązane orzeczenia
- III CO 874/25 2025-08-13Czy Sąd Najwyższy powinien wyznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy oboje małżonkowie mieszkają za granicą, a sąd pierwszej instancji nie ustalił precyzyjnie miejsca zwykłego pobytu powódki?
- II CO 274/20 2021-04-26Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy obie strony posiadają obywatelstwo polskie i zamieszkują za granicą, a sąd pierwszej instancji nie ustalił jednoznacznie miejsca zamies…
- III CO 808/22 2022-09-19Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do wytoczenia powództwa o rozwód, gdy powódka ma miejsce zamieszkania w Polsce, a pozwany za granicą?
- III CO 109/25 2025-02-26Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy miejscowo do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy obie strony mają miejsce zamieszkania w tej samej miejscowości na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a ustalenie właściwoś…
- V CO 244/17 2017-11-30Czy Sąd Najwyższy powinien oznaczyć sąd właściwy do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy z okoliczności sprawy wynika, że pozwana ma stałe miejsce zamieszkania w Polsce?
Powołane przepisy
art. 45 KPCart. 45art. 41 KPCart. 41 § 1§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 28.07.2026. · PDF źródłowy