III CO 8/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Dobrzański. Sędziowie: P. Stępień (sprawozdawca), C. Tabęcki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Marii B. przeciwko Zjednoczeniu Wodno-Inżynieryjnemu Budownictwa Przemysłowego w K. o zapłatę 9.680 zł, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Krakowie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy pracodawca, który wytypował grupę swych pracowników i pod swoim kierownictwem wysyła ich do pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w ramach tzw. akcji żniwnej, odpowiada - na zasadzie art. 24 dekretu z 25.VI.1954 r. (Dz. U. poz. 200/56) o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin - za wypadek w pracy, jakiemu uległ jego pracownik skutkiem zaniedbania zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przez Państwowe Gospodarstwo Rolne?"udzielił następującej odpowiedzi:"Pracodawca, który wytypował grupę swych pracowników i pod swoim kierownictwem wysyła ich do pracy w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w ramach tak zwanej akcji żniwnej, odpowiada na zasadzie art. 24 dekretu z 25.VI.1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin za wypadek w pracy, jakiemu uległ jego pracownik wskutek naruszenia przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy."Uzasadnienie faktyczneZagadnienie przedstawione przez Sąd Wojewódzki było już przedmiotem szeregu orzeczeń Sądu Najwyższego. Niewątpliwie, stany faktyczne poszczególnych spraw odbiegały w szczegółach od stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, we wszystkich jednak istotę sporu stanowiło zagadnienie, czy pracodawca obowiązany jest zapewnić bezpieczne warunki zajęć lub pracy w razie delegowania pracownika przez siebie lub inną organizację do pracy zawodowej lub społecznej poza zakład pracy i czy gdyby taki pracownik uległ wypadkowi w pracy, pracodawca odpowiada za szkodę stąd wynikłą na mocy przepisów dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin.W orzeczeniu z dnia 10 maja 1960 r. w sprawie 2 CR 111/59 (ogłoszonym w zeszycie IV OSPiKA z 1961 r.) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że pracodawca, który wydelegował pracownika do pracy w innym zakładzie, do której nie był on przygotowany, nie może uchylać się od odpowiedzialności za wypadek, któremu uległ ten pracownik, tylko dlatego, że zakład pracy, do którego pracownika delegowano, dopuścił się poważnych uchybień w zakresie bezpieczeństwa pracy. W uzasadnieniu czytamy, że pozwane Zakłady, będące pracodawcą powoda, oddelegowały go do pracy w innym zakładzie bez zastosowania jakichkolwiek środków zapewniających ochronę jego życia i zdrowia. W szczególności nie przydzieliły kierownika robót, który by z ramienia Zakładów kontrolował ich pracę i czuwał nad stosowaniem właściwych urządzeń technicznych przy wykonywaniu robót. W konkluzji czytamy, że pracodawca nie może uchylić się od odpowiedzialności tylko dlatego, że zakład pracy, do którego pracownika delegowano, dopuścił się dalszych poważnych uchybień.Sąd Najwyższy wyjaśnił, że podstawę prawną odpowiedzialności pracodawcy za wypadek stanowi przepis art. 24 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Omawianej odpowiedzialności dotyczy również orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1958 r. 4 CR 75/58 (ogł. w OSN z 1959 r., poz. 89). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy, powołując się na rozporządzenie Ministra Pracy i Opieki Społecznej z dnia 1 lipca 1954 r. w sprawie wypadków w zatrudnieniu, wyraził pogląd, że wypadkiem w zatrudnieniu jest również wypadek, któremu ulega pracownik w związku z wykonywaniem funkcji i zadań zleconych mu przez organizacje polityczne, zawodowe lub społeczne. Sąd Najwyższy dodał, że nie ma podstaw do ograniczenia roszczeń pracowników, którzy ulegli wypadkowi, tylko do świadczeń wskazanych w § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia. Uchylając wyrok, Sąd Najwyższy wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd powinien ustalić, czy wypadek wywołany został naruszeniem przez zakład pracy obowiązków wynikających z przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników. Przy ocenie zaś tej kwestii należy mieć na uwadze także powszechnie stosowane zasady doświadczenia życiowego, których należało przestrzegać dla ochrony zdrowia i życia.Z powyższych wywodów wynika oczywisty wniosek, że pracodawca obowiązany jest zapewnić swemu pracownikowi bezpieczne warunki pracy nie tylko w swoim zakładzie pracy, ale również w miejscu pracy, do którego pracownik został delegowany, jak również w miejscu, w którym wykonuje prace społeczne. Pracodawca obowiązany jest czuwać nad warunkami bezpieczeństwa pracy i zapobiegać naruszeniom przepisów o bezpieczeństwie pracy przez zakład, do którego pracownika delegował. Dlatego też za zaniedbania, w dziedzinie bezpieczeństwa pracy odpowiada tak jak za własne, albowiem do jego obowiązków należy również zapewnienie pracownikowi zatrudnionemu poza zakładem bezpiecznych warunków pracy. Jeśli pracodawca narusza przepisy o bezpieczeństwie pracy i w wyniku tego pracownik ulegnie wypadkowi, odpowiada za szkodę z mocy art. 24 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu pracowników i ich rodzin (w pierwotnym brzmieniu).Skoro, jak wynika z przedstawionego pytania, powódka została wytypowana do akcji żniwnej i wysłana do pracy pod kierownictwem pozwanego, a więc do akcji społecznej, odpowiedź twierdząca na pytanie nie nasuwała zastrzeżeń (...).