III CR 437/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, B. Łubkowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zakładów Przemysłu Cementowego w O. przeciwko Annie O., Ernestowi R., Alojzemu L., Hubertowi T. i Augustynowi L. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu z dnia 21 czerwca 1965 r.,uchylił zaskarżony wyrok, jak również pkt I-III wyroku Sadu Powiatowego w Opolu z dnia 12.III.1965 r. i przekazał sprawę w tym zakresie wymienionemu Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneZakłady Przemysłu Cementowego w O. wniosły powództwo o zasądzenie na ich rzecz od pozwanych: Anny G., Ernesta H., Alojzego L. i Huberta T. łącznie kwoty 11.045 zł tytułem nie uiszczonego przez pozwanych wkładu mieszkaniowego oraz kosztów nabycia wanny i baterii.Sąd Powiatowy w Opolu wyrokiem z dnia 12.III.1965 r. zasądził dochodzoną kwotę. Od tego wyroku pozwani wnieśli rewizję.Sąd Wojewódzki w Opolu rewizję uwzględnił i powództwo oddalił, uznał bowiem, że powód, wynajmując mieszkanie pozwanym, nie miał zamiaru pobrać wkładu mieszkaniowego. Gdyby Zakłady w chwili przydzielenia mieszkania żądały wpłaty wkładu mieszkaniowego, to pozwani mogliby oświadczyć, czy przyjmują mieszkanie. Skoro pozwani zostali pozbawieni możliwości złożenia oświadczenia na tę okoliczność, to powództwo nie jest uzasadnione, a wpłaty wkładu mieszkaniowego powinien dokonać powód.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej, złożonej w dniu 19.XII.1966 r., wniósł o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Opolu, jak również punktów I-III wyroku Sądu Powiatowego w Opolu z dnia 12.III.1965r., i o przekazanie sprawy w tym zakresie wymienionemu Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Skarżący zarzucił wyrokowi Sądu Wojewódzkiego naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej oraz art. 381 i art. 390 k.p.c. a także § 11 ust. 1 uchwały nr 64 Rady Ministrów z dnia 15.III.1958 r. w sprawie budownictwa zakładowych domów mieszkalnych i zarządzania nimi (M.P. Nr 26, poz. 155; zm.: M.P. z 1960 r. Nr 39, poz. 194) Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wymieniona uchwała nr 64 Rady Ministrów z dnia 15.III.1958 r. stanowi w § 11, że warunkiem uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w zakładowym domu mieszkalnym przez członka załogi zakładu pracy jest wpłata wkładu mieszkaniowego. Przepis § 11 uchwały nr 64 ma charakter normatywny. Obowiązuje on obie strony, tak najemcę, jak i wynajmującego. Przepis ten nie traci mocy regulującej prawa i obowiązki stron przez fakt zamieszczenia go w uchwale, a nie w rozporządzeniu Rady Ministrów. Stanowisko to znajduje uzasadnienie w art. 12 ust. 2 prawa lokalowego.Jeżeli więc zakład pracy przydzielił pracownikowi mieszkanie, nie żądając wpłaty wkładu, jak to miało miejsce w sprawie niniejszej, nie traci przez to możności żądania wpłaty wkładu w terminie późniejszym, skoro zwolnienie od wpłaty wkładu nie jest dopuszczalne.Z przytoczonych względów pogląd Sądu Wojewódzkiego w Opolu, że nie istnieje obowiązek wpłaty wkładu, albowiem wynajmujący nie uzależnił przydziału od wpłaty, a pozwani nie zawarliby umowy, gdyby wiedzieli, że uzyskanie przydziału zależne jest od wpłaty wkładu, jest chybiony.Oddalając powództwo o zasądzenie nie uiszczonego a należnego Państwu wkładu mieszkaniowego, Sąd rażąco naruszył prawo materialne i interes Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Powszechnie obowiązująca zasada pobierania od osób, otrzymujących przydział mieszkań, kaucji lub wkładu mieszkaniowego stosowana jest generalnie i ma uzasadnienie w ogólnym interesie społeczno-gospodarczym. Uzyskiwane w ten sposób fundusze służą budownictwu powszechnemu i zaspokojeniu palących potrzeb mieszkaniowych całego społeczeństwa. Niesłuszne społecznie i niezgodne z zasadami współżycia byłoby faworyzowanie części pracowników tego samego zakładu pracy, otrzymujących przydział mieszkań w domu zakładowym, przez akceptowanie ich postawy polegającej na wykorzystaniu formalnych zaniedbań uspołecznionego zakładu pracy.Z powyższych względów, mimo złożenia rewizji nadzwyczajnej po upływie terminu przewidzianego w art. 421 § 2 k.p.c., należało uchylić wyrok Sądu Wojewódzkiego.Podlega również uchyleniu wyrok Sądu Powiatowego w zakresie wyżej wskazanym.Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Powiatowy powinien ustalić dokładną datę otrzymania mieszkań przez pozwanych i rozważyć, czy są oni obowiązani do pokrycia kosztów nabycia wanny i baterii - z uwzględnieniem okoliczności, że obowiązek taki został wprowadzony dopiero uchwałą nr 485 Rady Ministrów z dnia 12.XII.1958 r., ogłoszoną w Monitorze Polskim z dnia 7.I.1959 r. Nr 1, poz. 2.Nie jest nadto w sprawie wyjaśnione i wymaga zbadania, czy pozwani otrzymali mieszkania w domu zakładowym w rozumieniu § 1 cyt. uchwały Nr 64 z 15.III.1958 r., czy też w domu, który dopiero stosownie do uchwały nr 485 Rady Ministrów z dnia 12.XII.1958 r. uznany został za zakładowy dom mieszkalny. Stosownie do § 3 uchwały nr 485 pozwani nie byliby obowiązani do uiszczenia wkładu, gdyby otrzymali przydział przed uznaniem domu za zakładowy dom mieszkalny (przed wejściem w życie uchwały nr 485).Z przytoczonych zasad Sąd Najwyższy z mocy art. 422 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.