III CR 973/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Resich (sprawozdawca). Sędziowie: S. Białek, R. Czarnecki.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Aptek - Przedsiębiorstwo Państwowe w B. przeciwko Maksymilianowi M. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 maja 1956 r.zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Powiatowemu w Bielsku Białej do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktyczneStrona powodowa domaga się od pozwanego zapłaty kwoty 12.248,51 zł tytułem odszkodowania za manko towarowe powstałe w 1952 r. w Aptece Społecznej nr 193 w B., w której pozwany był kierownikiem.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając wadliwe powierzenie mu towaru oraz kwestionując w ogóle fakt powstania szkody ze względu na superatę poprzedniego i późniejszego okresu obrachunkowego.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 11 maja 1956 r. powództwo uwzględnił.Od powyższego wyroku wniósł rewizję pozwany, domagając się na podstawie art. 371 § 1 pkt 1 k.p.c. jego zmiany i oddalenia powództwa, ewentualnie - uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut pozwanego dotyczący nieformalnego przejęcia towarów na skutek nieobecności pozwanego przy spisie remanentu w dniu 31 grudnia 1951 r. uznał Sąd Wojewódzki za bezzasadny, gdyż pozwany złożył oświadczenie o przejęciu towarów wyszczególnionych w spisie remanentowym i nie żądał ponownego przeprowadzenia remanentu w swojej obecności. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, za to zaniedbanie pozwany musi ponosić odpowiedzialność.Stanowisko to jest tylko częściowo uzasadnione. Prawidłowe powierzenie pracownikowi mienia na podstawie remanentu sporządzonego w jego obecności pozwala na stwierdzenie istnienia związku przyczynowego pomiędzy wypełnieniem obowiązku pieczy nad tym mieniem przez pracownika jako osobę odpowiedzialną a ewentualnym faktem powstania szkody. Brak prawidłowego remanentu nie daje tej podstawy. Powstaje jednak wówczas otwarty problem, kto za ten brak, utrudniający ustalenie osoby odpowiedzialnej, powinien odpowiadać. Będzie to zależało od konkretnych okoliczności sprawy, z reguły jednak będzie zachodziła współodpowiedzialność tak pracodawcy, jak i pracownika. Przy ustaleniu podstaw odpowiedzialności pracownika za wadliwe i niedbałe przejęcie stanowiska (art. 239 k.z. w związku z art. 448 k.z.) współodpowiedzialność pracodawcy należy ocenić z punktu widzenia art. 15 § 2 k.z., tego zaś Sąd Wojewódzki nie zrobił. W tym przeto zakresie podniesiony w rewizji zarzut okazał się uzasadniony.To samo dotyczy drugiego zarzutu, podniesionego dopiero w rewizji, mianowicie niesporządzenia remanentu przy pójściu pozwanego na urlop. Uwagi powyższe mają i tutaj analogiczne zastosowanie. Nadmienić jednak należy, że wadliwy remanent utrudnia jedynie, lecz nie uniemożliwia wykazania powierzenia konkretnego mienia oraz związku przyczynowego pomiędzy wypełnieniem obowiązków przez osobę odpowiedzialną a powstałą szkodą. Można w tych sytuacjach korzystać z art. 330 k.p.c.Podnieść również należy, że oświadczenie pracownika, w którym rezygnuje on ze sporządzenia remanentu, nie zwalnia pracodawcy od odpowiedzialności za brak prawidłowego remanentu, pracodawca bowiem nie może przerzucać na pracownika całego ryzyka.Niezależnie od powyższego Sąd Wojewódzki nie rozważył dostatecznie zarzutu pozwanego kwestionującego w ogóle fakt powstania manka i zarzucającego, że superata z poprzedniego okresu w ogóle nie miała miejsca. W tym przedmiocie powinien się wypowiedzieć biegły.Ze względu na powyższe braki zaskarżony wyrok powinien być uchylony zgodnie z art. 384 k.p.c., a sprawa zwrócona do ponownego rozpoznania.