III CRN 92/81

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN J. Niejadlik. Sędziowie SN: S. Dmowski (sprawozdawca), F. Wesely.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie sprawy z powództwa Stanisława G. przeciwko Franciszkowi P. o zapłatę, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 14 lutego 1980 r.postanowił odrzucić rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy w Łodzi postanowieniem z dnia 13.VII.1979 r. odrzucił żądanie pozwanego Franciszka P. sporządzenia uzasadnienia wyroku z dnia 30.VI.1979 r., przyjmując, że wpłynęło ono po upływie tygodniowego terminu przewidzianego w art. 328 § 1 k.p.c.Sąd Wojewódzki w Łodzi postanowieniem z dnia 14.II.1980 r. oddalił zażalenie pozwanego od powyższego postanowienia, podzielając stanowisko Sądu I instancji odnośnie do niezachowania terminu do żądania sporządzenia uzasadnienia.Minister Sprawiedliwości zaskarżył postanowienie Sądu Wojewódzkiego rewizją nadzwyczajną, w której - podnosząc zarzuty rażącego naruszenia art. 328 § 1 i 387 k.p.c. oraz naruszenia interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - zgłosił wniosek o uchylenie tego postanowienia, jak również poprzedzającego je postanowienia Sądu Rejonowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Kwestią zasadniczą w sprawie niniejszej, wymagającą rozważenia z urzędu, jest zagadnienie dopuszczalności rewizji nadzwyczajnej od postanowienia odrzucającego żądanie strony sporządzenia uzasadnienia wyroku Sądu I instancji. Powstaje problem, czy orzeczenie takie jest orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 417 § 1 k.p.c., gdyż tylko od orzeczeń mających taki charakter możliwe jest wniesienie rewizji nadzwyczajnej.Zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie przyjmuje się, że orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w trybie procesowym jest wyrok, w trybie nieprocesowym zaś postanowienie rozstrzygające co do istoty sprawy. Oba te rodzaje orzeczeń podlegają zaskarżeniu w trybie zwykłym rewizją. Do orzeczeń kończących postępowanie zalicza się także postanowienia umarzające postępowanie i odrzucające pozew. Wszystkie te orzeczenia kończą postępowanie w sprawie w sensie rozstrzygnięcia bądź też odmowy rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania zgłoszonego w pozwie czy też we wniosku.Postanowienie odrzucające żądanie sporządzenia wyroku nie kończy sporu między stronami, a zatem postępowania w sprawie, lecz jedynie pewien fragment postępowania sądowego.Poza powyższymi względami, które wynikają z analizy przyjętej w kodeksie postępowania cywilnego klasyfikacji orzeczeń sądowych, przeciwko możliwości traktowania postanowienia odrzucającego żądanie strony sporządzenia uzasadnienia wyroku jako orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie przemawia także wykładnia art. 394 k.p.c. Ustawodawca w § 1 tego przepisu odróżnia wyraźnie orzeczenia sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie (część wstępna) oraz inne orzeczenia wyliczone enumeratywnie w punktach od 1 do 11. Postanowienie o odmowie uzasadnienia orzeczenia i jego doręczenia wymienione jest w pkt 7 § 1 art. 394 k.p.c., a więc wśród postanowień innych niż kończące postępowanie w sprawie.Skoro ustawodawca w sposób zdecydowany przeciwstawia art. 394 § 1 k.p.c. orzeczeniom kończącym postępowanie w sprawie inne orzeczenia szczegółowo w tym przepisie wymienione, przy normowaniu dopuszczalności ich zaskarżenia zwykłym środkiem odwoławczym, jakim jest zażalenie, to nie można przyjąć, iż postanowienia wymienione w punktach od 1 do 11 art. 394 § 1 k.p.c. mają charakter orzeczeń kończących postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 417 § 1 k.p.c. normującego dopuszczalność zaskarżania orzeczeń rewizją nadzwyczajną.Rozszerzająca wykładnia art. 417 k.p.c. jest niemożliwa chociażby z uwagi na nadzwyczajny charakter tego szczególnego środka zaskarżenia prawomocnych orzeczeń. Zdaniem składu orzekającego w pełni trafny jest pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 25 czerwca 1966 r. III CZP 16/66 (OSNCP 1966, z. 12, poz. 205) zawierającej zasadę prawną, iż "niedopuszczalna jest rewizja nadzwyczajna wyłącznie od orzeczenia o kosztach procesu", że żadne z orzeczeń wymienionych w części enumeratywnej art. 394 § 1 k.p.c. nie ma charakteru orzeczeń kończących postępowanie w sprawie.Powyższe względy uzasadniają wniosek, że niedopuszczalna jest rewizja nadzwyczajna od postanowienia odrzucającego żądanie strony sporządzenia uzasadnienia orzeczenia oraz jego doręczenia.Przyjęcie niedopuszczalności rewizji nadzwyczajnej od postanowienia odrzucającego wniosek o uzasadnienie wyroku w sprawie niniejszej musiało skutkować jej odrzucenie. Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 372, 375 i 423 § 1 k.p.c.).