III CZ 4/25

PostanowienieIzba Cywilna2025-03-11

Skład orzekający: Ewa Stefańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wniesiona do Sądu Najwyższego przez osobę działającą jako prokurator, ale nie powołującą się na tę okoliczność w skardze, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z powodu braku zastępstwa procesowego przez zawodowego pełnomocnika?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że środek zaskarżenia wniesiony z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c. (obowiązek zastępstwa przez zawodowego pełnomocnika przed SN) należy kwalifikować jako niedopuszczalny. Uchybienie to ma charakter nieusuwalny. Nawet jeśli strona działała jako prokurator, co stanowi wyjątek od obowiązku zastępstwa procesowego (art. 871 § 2 k.p.c.), musi się na tę okoliczność powołać i ją wykazać. Brak takiego powołania skutkuje odrzuceniem skargi.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy odrzucił skargę D. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia, wskazując na brak uprawnienia do dokonywania czynności procesowych przed Sądem Najwyższym bez zawodowego pełnomocnika. D. S. wniosła zażalenie, twierdząc, że działała jako prokurator, co stanowiło wyłączenie z obowiązku zastępstwa. Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestniczki na postanowienie o odrzuceniu skargi.

Pełny tekst orzeczenia

III CZ 4/25 POSTANOWIENIE 11 marca 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Ewa Stefańska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 11 marca 2025 r. w Warszawie zażalenia D. S. na postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z 13 maja 2024 r., II 1 WSC 1/24, w sprawie ze skargi D. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie z wniosku K. S. z udziałem D. S. i Rzecznika Praw Dziecka o zmianę wyroku rozwodowego i o odebranie osoby podlegającej władzy rodzicielskiej lub pozostającej pod opieką odnośnie małoletnich M. S. i K. S., o zmianę wyroku rozwodowego, o zmianę wyroku rozwodowego, o wydanie zarządzenia w trybie art. 109 k.r.o. oraz o zmianę o zmianę kontaktów, oddala zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 13 maja 2024 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku odrzucił skargę uczestniczki D. S. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z 1 sierpnia 2023 r. Sąd ten wskazał, że skarga podlegała odrzuceniu z tego względu, że uczestniczka nie należy do kręgu podmiotów uprawnionych do dokonywania czynności procesowych w postępowaniu przed Sądem Najwyższym (art. 871 § 1 i 2 k.p.c.). III CZ 4/25 2 Zażalenie na to postanowienie wniosła uczestniczka, zaskarżyła je w całości i zarzuciła naruszenie art. 871 § 2 k.p.c. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych, a w sprawach własności intelektualnej także przez rzeczników patentowych. Zastępstwo to dotyczy również czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji (art. 871 § 1 k.p.c.). Artykuł 871 § 2 k.p.c. zawiera wyłączenia podmiotowe obowiązku występowania przed Sądem Najwyższym przez zawodowego pełnomocnika. Odnosi się do sytuacji, w których stroną, organem, jej przedstawicielem ustawowym lub pełnomocnikiem jest m.in. prokurator. W takim wypadku skarżący powinien powołać się na tę okoliczność oraz wykazać zajmowanie stanowiska objętego przedmiotowym wyłączeniem. W zażaleniu uczestniczka powołała się na to, że skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w Gdańsku z 1 sierpnia 2023 r., wniosła działając jako prokurator. Ze skargi nie wynika jednak, aby uczestniczka wnosząc skargę osobiście, powołała się na zajmowane stanowisko. Środek zaskarżenia wniesiony z naruszeniem art. 871 § 1 k.p.c., należy kwalifikować jako niedopuszczalny, a uchybienie leżące u podstaw tej oceny ma charakter nieusuwalny (zob. postanowienia SN: z 16 stycznia 2009 r., V CZ 87/08; z 8 października 2014 r., II CZ 53/14; z 10 marca 2016 r., III CZ 7/16; z 28 marca 2018 r., V CZ 16/18, i z 17 kwietnia 2019 r., V CZ 15/19). Sąd Okręgowy prawidłowo więc odrzucił skargę uczestniczki jako niedopuszczalną. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. III CZ 4/25 3 [wr] [a.ł]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 109 KROart. 871 § 1art. 871 § 2 KPCart. 871 § 1 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 1§ 2§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy