III CZP 70/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN - J. Pietrzykowski. Sędziowie SN: H. Dąbrowski (sprawozdawca), W. Kuryłowicz.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Stoczni S. w S. przeciwko Centralnemu Biuru Rozrachunków Zagranicznych PKP w B. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie postanowieniem z dnia 19 listopada 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c."Czy przez "wydanie przesyłki", od którego rozpoczyna się w myśl art. 30 § 2 pkt 1 umowy o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (SMGS) bieg terminu reklamacji i przedawnienia roszczeń związanych z tą przesyłką należy rozumieć moment faktycznego odebrania przesyłki, czy też moment, gdy kolej gotowa była do wydania przesyłki, a tylko odbiorca jej nie odebrał?"udzielił następującej odpowiedzi:Bieg terminu reklamacji do kolei i do wniesienia powództwa przeciwko kolei o odszkodowanie w przypadku częściowego zaginięcia przesyłki (art. 30 § 2 pkt 1 umowy o międzynarodowej komunikacji towarowej (SMGS) z dnia 1 listopada 1951 r. - Dz. T. i Z. K. z 1966 r. Nr 7, poz. 35) rozpoczyna się od dnia zawiadomienia odbiorcy o nadejściu przesyłki (art. 16 § 5 SMGS w związku z art. 128 ust. 2 pkt 1 dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami - Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7). Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 7.VIII.1976 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie zasądził od Polskich Kolei Państwowych - Centralnego Biura Rozrachunków Zagranicznych w B. na rzecz Stoczni S. kwotę 18.117 zł z odsetkami. Sąd Rejonowy ustalił, że powodowa Stocznia była adresatem przesyłki nadanej w ZSRR, którą strona pozwana przewoziła na podstawie umowy SMGS. Przy wydaniu przesyłki stwierdzono brak jednej skrzyni z odbiornikiem PAS 3 M. Strona pozwana odmówiła zapłaty odszkodowania za zaginioną część przesyłki.Twierdziła, iż dochodzone z tego tytułu roszczenie - wobec złożenia reklamacji po upływie dziesięciu miesięcy od wydania przesyłki - jest przedawnione. Sąd Rejonowy uznał obronę pozwanej za nieuzasadnioną. Wskazanym wyrokiem uwzględnił zatem powództwo.Rozpoznając rewizję, Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 § 1 k.p.c. budzące wątpliwości zagadnienie prawne, przytoczone w sentencji.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Umowa o międzynarodowej kolejowej komunikacji towarowej (SMGS) z dnia 1 listopada 1951 r. (Dz. T. i Z. K. z 1966 r. Nr 7, poz. 35) w art. 30 § 1 m.in. stanowi, iż reklamacje do kolei i powództwa przeciwko kolei z tytułu umowy przewozu można wnosić w ciągu dziewięciomiesięcznego terminu. Przy odszkodowaniu za częściowe zaginięcie przesyłki wskazany termin przedawnienia roszczeń liczy się, według postanowień art. 30 § 2 pkt 1 umowy SMGS, od dnia wydania przesyłki.Dla wykładni określenia "wydanie przesyłki" istotne są przede wszystkim postanowienia tak zatytułowanych unormowań zawartych w art. 16 cyt. umowy.W myśl tego przepisu (§ 1) po przybyciu przesyłki na stację przeznaczenia kolei obowiązana jest wydać, a odbiorca obowiązany jest przyjąć przesyłkę.Przy wskazaniu poza tym uprawnień i obowiązków kolei i odbiorcy, m.in. uprawnień i obowiązków przy dokonanym sprawdzeniu stanu przesyłki (§ 3), przepis art. 16 nie przewiduje odmowy przyjęcia przesyłki w razie zaginięcia jej części. Nie określa też samodzielnie, z dokonaniem jakiej czynności następuje w tym przypadku wydanie przesyłki miarodajne dla określenia daty, od której biegnie termin przedawnienia przysługujących odbiorcy z powyższego tytułu roszczeń. Zgodnie z postanowieniem § 5 powyższego przepisu "we wszystkich pozostałych", a więc samodzielnie w art. 16 cyt. umowy nie unormowanych, przypadkach przy wydaniu przesyłki stosuje się wewnętrzne przepisy kolei przeznaczenia. W przypadkach, w których miejsce przeznaczenia przesyłki położone jest na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, miarodajne dla oceny wskazanej kwestii są zatem przepisy dekretu z dnia 24 grudnia 1952 r. o przewozie przesyłek i osób kolejami (Dz. U. z 1953 r. Nr 4, poz. 7). W myśl art. 128 ust. 2 pkt 1 tego dekretu bieg przedawnienia roszczeń o odszkodowanie w przypadku częściowego zaginięcia przesyłki rozpoczyna się od dnia zawiadomienia o nadejściu przesyłki.Z przytoczonych względów na przedstawione pytanie należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji uchwały.