III K 842/54

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana M., osk. z art. 286 § 3 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Powiatowego w Nowogardzie z dnia 15 marca 1954 r. na podstawie art. 394-396, 400, 384 pkt 1 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kary w ten sposób, że uchylił orzeczenie o utracie przez oskarżonego Stefana M. prawa wykonywania zawodu dyżurnego ruchu.Uzasadnienie faktyczneProkurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej założył rewizję nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Powiatowego w Starogardzie z dnia 15 marca 1954 r. w sprawie Stefana M. osk. z art. 286 § 3 k.k., wnosząc o zmianę wyroku w części dotyczącej kary przez uchylenie orzeczenia o utracie prawa wykonywania zawodu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Zaskarżonym wyrokiem oskarżony Stefan M. uznany został za winnego tego, że jako dyżurny ruchu, działając nieumyślnie, nie dopełnił obowiązku wyprowadzenia składu pociągu na właściwy tor, wskutek czego doprowadził do wykolejenia się dwóch wagonów, które zostały rozbite. Za czyn ten oskarżony został skazany na podstawie art. 286 § 3 k.k. na karę pięciu miesięcy aresztu, która to kara została mu warunkowo zawieszona na okres dwóch lat. Ponadto Sąd orzekł na podstawie art. 48 § 2 lit. b k.k. dodatkową karę utraty prawa wykonywania przez oskarżonego zawodu dyżurnego ruchu na okres lat pięciu.Orzeczenie powyższej kary dodatkowej obraża przepis art. 48 § 2 pkt b k.k., gdyż wykonywanie obowiązków dyżurnego ruchu nie jest zawodem w rozumieniu tego przepisu.Przez zawód rozumieć należy każde zajęcie wymagające upoważnienia do jego wykonywania. Będzie to przeważnie zajęcie zarobkowe, chociaż możliwe jest także wykonywanie go nieodpłatnie. Należy tutaj zawód adwokata, lekarza, rzemieślnika, położnej, budowniczego itp. Nie dotyczy to osób pełniących funkcje wyłącznie na podstawie swego urzędu lub stanowiska publicznego. Osoby te tracą prawo wykonywania swych funkcji w razie skazania ich na utratę praw publicznych, gdyż utrata tych praw powoduje również utratę urzędów i stanowisk publicznych oraz zdolności do ich uzyskania (art. 45 k.k.).Dyżurny ruchu jest urzędnikiem przedsiębiorstwa Państwowego Polskie Koleje Państwowe i jako taki piastuje jeżeli nie urząd, to w każdym razie stanowisko publiczne, o którym mowa we wspomnianym wyżej art. 45 k.k. Skazanie dyżurnego ruchu PKP na utratę praw publicznych powoduje samo przez się utratę jego stanowiska urzędnika PKP i tym samym prawa wykonywania funkcji dyżurnego ruchu.Niezależnie od tego dyżurny ruchu podlega, jak każdy urzędnik, nadzorowi swoich władz, do których należy badanie i kontrolowanie uzdolnień pracowników i kwalifikacji do zatrudnienia ich w odpowiednich działach przedsiębiorstwa. Praca dyżurnego ruchu nie jest zawodem, lecz jedną z funkcji urzędnika kolejowego. Urzędnik kolejowy poza funkcją dyżurnego ruchu posiada kwalifikacje do pełnienia innych funkcji w dziedzinie kolejnictwa i w razie zdyskwalifikowania go jako dyżurnego ruchu może być zatrudniony w służbie wewnętrznej, np. jako kasjer kolejowy na stacji, jako kierownik magazynu, telegrafista itp.Skoro więc funkcja dyżurnego ruchu PKP nie jest zawodem w rozumieniu art. 48 § 2 lit. b k.p.k., skazanie oskarżonego na utratę tego "zawodu" było niedopuszczalne.Skazując oskarżonego na tę dodatkową karę Sąd orzekający przekroczył przysługującą mu granicę karania na niekorzyść oskarżonego (art. 384 pkt 1 k.p.k.).