III PR 67/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN T. Kasiński (sprawozdawca). Sędziowie SN: B. Błachowska, M. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Karola W. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego w D. i Skarbowi Państwa - Szpitalowi Górniczemu w B. o odszkodowanie, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 30 maja 1980 r.uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o rentę uzupełniającą w stosunku do pozwanej Kopalni Węgla Kamiennego w B. za okres po dniu 30.VI.1975 r. oraz w części orzekającej o kosztach procesu (p. 2 i 3) i w tym zakresie sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Katowicach do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód żądał odszkodowania z tytułu choroby zawodowej - pylicy płuc, której nabawił się w czasie pracy w pozwanej Kopalni jeszcze przed 1968 rokiem. W związku z tą chorobą powód złożył w dniu 5.XII.1968 r. wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o rentę inwalidzką, lecz w postępowaniu rentowym oraz przed Okręgowym Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wniosek ten nie został uwzględniony. W świetle dowodu z opinii biegłych, przeprowadzonego przed sądem I instancji, w początkowym okresie choroby układ krążeniowo-oddechowy powoda był wydolny i stan zdrowia powoda nie uzasadniał zakwalifikowania go do jakiejkolwiek grupy inwalidów, od 1975 r. jednak choroba się nasiliła i nastąpiły zaburzenia wentylacyjne płuc, stanowiące podstawę do zaliczenia powoda do III grupy inwalidów.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem zasądził od pozwanej Kopalni na rzecz powoda kwotę 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz rentę uzupełniającą (w zróżnicowanej wysokości) za okres od dnia 27.V.1971 r. do dnia 30.VI.1975 r. Powód wskutek choroby przesunięty został do niżej płatnej pracy bez kontaktu z pyłem krzemowym i zasądzona renta wyrównuje różnicę między tymi zarobkami a zarobkami, jakie by osiągnął, gdyby z winy Kopalni nie zachorował, przy czym podstawę prawną odpowiedzialności pozwanej stanowi art. 24 dekretu z 1968 r. o p.z.e. w związku z tym, że choroba jego powstała przed dniem 1.I.1968 r. Pogląd ten jest zgodny z wytycznymi wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 30 i 31.XII.1970 r. - III PZP 39/70 oraz uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 29.VI.1972 r. III PZP 54/71. Oddalenie żądania renty za okres po dniu 30.VI.1975 r. Sąd Wojewódzki uzasadnił tym, że "skoro od tej daty powód kwalifikował się do III grupy inwalidów i zostałyby mu przyznane świadczenia przewidziane w ustawie wypadkowej, a powód nie wystąpił z wnioskiem o rentę do ZUS, to bezczynność powoda nie może stanowić obciążenia zakładu dalszymi świadczeniami odszkodowawczymi".Rewizja powoda od tego wyroku, kwestionująca oddalenie żądania renty uzupełniającej za okres po dniu 30.VI.1975 r., jest uzasadniona. Z treści art. 22 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8) (rozciągniętej na choroby zawodowe rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 czerwca 1968 r. - Dz. U. Nr 22, poz. 145) stanowiącego, że świadczenia przewidziane w tej ustawie i ustalane w trybie w niej określonym stanowią wynagrodzenie wszelkich szkód wynikłych na skutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, należy wyprowadzić wniosek, że dopiero przyznanie przez organ rentowy renty inwalidzkiej wyłącza dochodzenie przez poszkodowanego chorobą zawodową (powstałą przed wejściem w życie ustawy) odszkodowania na zasadach ogólnych. Wynika to w szczególności ze sformułowania: "świadczenia (...) ustalone w trybie w niej określonym". Prawo do świadczeń z ustawy wypadkowej w sytuacji występującej w sprawie potwierdzają zarówno wytyczne Sądu Najwyższego, na które powołuje się sąd I instancji, jak i wyjaśnienie nr 3 Komitetu Pracy i Płac z dnia 5 września 1969 r. w sprawie terminu rozciągnięcia na choroby zawodowe przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. Urz. KPiP z dnia 20.X.1969 r. Nr 4, poz. 8). Według nich bowiem świadczenia przysługują również w przypadkach, gdy pracownik zatrudniony był przy pracach narażających na powstanie choroby zawodowej przed dniem 1.I. lub dniem 1.IX.1968 r. pod warunkiem, że inwalidztwo wskutek choroby zawodowej powstało po tej dacie.Błędnie zatem Sąd Wojewódzki oddalił roszczenie o rentę uzupełniającą po dniu 30.VI.1975 r. na tej tylko podstawie, iż biegli sądowi stwierdzili istnienie od tej daty u powoda inwalidztwa III grupy z powodu pylicy płuc. W takiej sytuacji istniały podstawy do zawieszenia postępowania (przy ewentualnym wydaniu wyroku częściowego w myśl art. 317 § 1 k.p.c.) stosownie do art. 177 § 1 pkt 3 albo postąpienie w myśl art. 177 § 2 k.p.c. Jeżeli po złożeniu ponownie przez powoda wniosku o rentę inwalidzką, renta ta zostałaby mu przyznana decyzją ZUS, roszczenie o rentę uzupełniającą podlegałoby uwzględnieniu za okres do daty, od której wypłacana byłaby renta inwalidzka (art. 75 ust. 2 pkt 1 ustawy o p.z.e.). Data ta może być różna od daty faktycznego zaistnienia inwalidztwa u powoda. W sytuacji, gdy powód ubiegał się już bezskutecznie (i to dwukrotnie) o rentę inwalidzką, nie można by uznać roszczenia o rentę uzupełniającą za okres od daty opinii biegłych do daty otrzymania renty z ZUS-u za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W przypadku natomiast niezłożenia przez powoda - mimo zakreślenia mu przez sąd terminu w tym celu - wniosku o rentę zasady współżycia społecznego mogłyby uzasadniać oddalenie żądania renty za okres po upływie tego terminu.Z tych względów wyrok w zaskarżonej części podlegał uchyleniu z przekazaniem sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 388 § 1 k.p.c.).