III URN 5/75
WyrokIzba Cywilna1975-04-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania renty inwalidzkiej przez organ rentowy, spowodowana błędem orzeczenia lekarskiego, uzasadnia przyznanie świadczeń wstecz od daty zgłoszenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że odmowa przyznania świadczeń rentowych, będąca następstwem błędu organu rentowego (w tym przypadku błędu orzeczenia lekarskiego), uzasadnia przyznanie świadczeń za okres nie dłuższy niż 3 lata wstecz od dnia zgłoszenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W sytuacji, gdy błąd organu rentowego spowodował wadliwą decyzję odmawiającą przyznania renty, świadczenia powinny być przyznane od daty, w której powstało prawo do tych świadczeń, z uwzględnieniem ograniczenia 3-letniego okresu wstecz.Stan faktyczny
Antoni M. złożył wniosek o rentę inwalidzką z tytułu wypadku przy pracy, który został odrzucony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z powodu braku stwierdzenia inwalidztwa. Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych, po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych, przyznał skarżącemu rentę inwalidzką II grupy od daty wstecznej. Wyrok ten został zaskarżony rewizją nadzwyczajną Prokuratora Generalnego PRL, który zarzucił naruszenie przepisów prawa i wniósł o przyznanie świadczeń od wcześniejszej daty.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych i przyznał skarżącemu rentę inwalidzką według drugiej grupy z tytułu wypadku przy pracy od dnia 11 stycznia 1972 r.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), G. Cieśliński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Antoniego M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w R. o rentę inwalidzką na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Okręgowego Sądu Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 28 maja 1974 r.uchylił zaskarżony wyrok i przyznał skarżącemu od dnia 11 stycznia 1972 r. rentę inwalidzką według drugiej grupy z tytułu wypadku przy pracy z dnia 21 sierpnia 1970 r.Uzasadnienie faktyczneDecyzją z dnia 3.III.1973 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddalił ponowny wniosek skarżącego o przyznanie mu renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy z dnia 21.VIII.1970 r.W związku z zaskarżeniem tej decyzji Okręgowy Sąd Ubezpieczeń Społecznych dopuścił dowód z opinii przeprowadzonej przez Klinikę Ortopedii Śląskiej Akademii Medycznej w B. z dnia 2.II.1974 r. W opinii tej stwierdzono u skarżącego stan po urazowym skręceniu i uderzeniu okolicy lędźwiowej kręgosłupa, uzasadniający zaliczenie skarżącego do II grupy inwalidzkiej.Na tej podstawie Okręgowy Sąd wyrokiem częściowym przyznał skarżącemu rentę inwalidzką II grupy od dnia 21.II.1974 r.Po uzupełniającej opinii biegłego Okręgowy Sąd wyrokiem końcowym zmienił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3.III.1973 r. i przyznał skarżącemu rentę inwalidzką II grupy z tytułu wypadku przy pracy od dnia 31.V.1972 r., tj. za trzy miesiące wstecz od dnia zgłoszenia wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Wyrok ten zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, zarzucając naruszenie istotnych przepisów prawa, a w szczególności art. 302 § 1 prawa o sądach ubezpieczeń społecznych, art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6) oraz naruszenie interesu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Rewizja nadzwyczajna na podstawie art. 275 k.p. w związku z art. 83 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1974 r. Nr 39, poz. 231) wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przyznanie skarżącemu świadczeń od dnia 11.I.1972 r.Uzasadnienie prawneRewizję nadzwyczajną należy uznać za uzasadnioną z następujących względów:Zgodnie z art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, w razie ponownego ustalenia prawa do świadczeń, przyznane świadczenia wypłaca się od dnia, w którym powstało prawo do tych świadczeń. Jednakże w wypadku gdy odmowa przyznania świadczeń była następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego, świadczenia przyznaje się za okres nie dłuższy niż 3 lata wstecz od dnia zgłoszenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.Po raz pierwszy z wnioskiem o przyznanie renty inwalidzkiej wystąpił skarżący w dniu 12.II.1971 r. Na podstawie wadliwych orzeczeń Obwodowej i Wojewódzkiej K.I.Z., które nie stwierdziły u skarżącego żadnego inwalidztwa, Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 23.IV.1971 r. odmówił skarżącemu przyznania renty inwalidzkiej.Wadliwą decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, odmawiającą przyznania renty inwalidzkiej, a spowodowaną błędem orzeczenia lekarskiego, należy uznać za błąd organu rentowego w rozumieniu art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6).Ponowny wniosek skarżącego o przyznanie mu renty wniesiono w dniu 23.VIII.1972 r. Prawo zatem do świadczeń rentowych przysługiwałoby skarżącemu od dnia 24.VIII.1969 r. Skoro jednak okres pobierania przez skarżącego zasiłku chorobowego zakończył się z dniem 19.II.1971 r., przeto świadczenia rentowe mogły być przyznane skarżącemu - jak słusznie stwierdzono w rewizji nadzwyczajnej - dopiero od dnia 20.II.1971 r. Trafnie jednak podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, że przepis art. 75 ust. 3 cytowanej ustawy emerytalnej nie pozwala na przyznanie świadczeń rentowych od tej daty (tj. od dnia 20.II.1971 r.), ponieważ zgodnie z tym przepisem okres 3-letni liczy się od daty wniesienia podania o złożenie rewizji nadzwyczajnej. Ponieważ podanie o wniesienie rewizji nadzwyczajnej zostało złożone w dniu 10.I.1975 r., przeto świadczenia rentowe mogą być przyznane - zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej - od dnia 11.I.1972 r.Uznając przeto zarzuty rewizji nadzwyczajnej za uzasadnione, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- III URN 25/81 1981-06-24Czy wadliwa decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca przyznania renty inwalidzkiej, spowodowana błędem orzeczenia lekarskiego, może być uznana za błąd organu rentowego w rozumieniu art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy…
- III URN 7/78 1978-05-15Czy organ rentowy, dopuszczając się uchybień proceduralnych przy rozpatrywaniu wniosku o rentę z tytułu choroby zawodowej, może być uznany za działający w błędzie w rozumieniu art. 75 ust. 2 pkt 2 ustawy o powszechnym za…
- II URN 11/78 1978-02-21Czy w przypadku ponownego ustalenia prawa do renty inwalidzkiej, gdy odmowa przyznania świadczeń była następstwem błędu organu rentowego lub odwoławczego, renta może być przyznana za okres wcześniejszy niż od dnia ponown…
- II UKN 99/98 1998-06-19Czy prawomocny wyrok oddalający odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania renty inwalidzkiej z powodu braku inwalidztwa w dacie złożenia wniosku i wydania wyroku, może być uznany za dotknięty błędem w rozumieniu art.…
- II UKN 171/98 1998-08-12Czy bezpodstawne pozostawienie wniosku o przyznanie prawa do renty inwalidzkiej bez rozpoznania przez organ rentowy jest równoznaczne z odmową przyznania świadczenia, którą należy traktować jako błąd organu rentowego w r…
Powołane przepisy
art. 302 § 1art. 75 ust. 2art. 275 KPart. 83art. 75 ust. 3§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.