IV CR 127/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana J. przeciwko Mariannie J. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 20 września 1954 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneStrony zawarły małżeństwo w 1933 r. Powód urodził się w 1905 r., pozwana w 1888 r. Dzieci z małżeństwa nie ma. Wyrokiem z dnia 20 września 1954 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo ustalając, że:1)pożycie stron było złe już w czasie okupacji,2)powód dotkliwie bił żonę,3)w czasie jednej z awantur pozwana rzuciła w męża wałkiem, a ten chwycił ją za gardło,4)powód został w 1947 r. aresztowany i skazany,5)w momencie aresztowania pozwana powiedziała mężowi "idź bandyto",6)po wyjściu z więzienia powód zamieszkał z inną kobietą, z którą żyje dotychczas i ma z nią dwoje dzieci,7)powód nie dawał żonie pieniędzy na utrzymanie,8)strony żyły ze sobą do maja 1952 r.Na podstawie takich ustaleń Sąd Wojewódzki przyjął, że wyłącznie winnym doprowadzenia do rozkładu pożycia jest powód, a art. 30 § 2 kod. rodz. nie może być zastosowany, gdyż w chwili wyrokowania rozłączenie stron trwało dopiero 2 lata.W rewizji od powyższego wyroku powód domaga się jego zmiany i orzeczenia rozwodu.Jak to słusznie zarzuca skarżący ustalenia zaskarżonego wyroku zawierają wewnętrzną sprzeczność. Jeżeli jest prawdą, że powód aresztowany w 1947 r. po wyjściu z więzienia nie wrócił do pozwanej, a zamieszkał z inną kobietą, to nie może być prawdą, że strony żyły ze sobą do maja 1952 r. Ponieważ w związku z tym ostatnim ustaleniem Sąd Wojewódzki uznał za niedopuszczalne zastosowanie art. 30 § 2 kod. rodz., co zadecydowało prawdopodobnie o treści wyroku, wyrok ten jako oparty na przesłance faktycznej, najpewniej nieprawdziwej, nie może być utrzymany w mocy.Skoro wyrok już z tęgo powodu musi być uchylony, zbędne jest badanie dalszych zarzutów rewizji.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien rozważyć wpływ, jaki na rozwój pożycia stron być może miała bardzo znaczna różnica wieku między stronami. Powinien też zbadać, w jakich warunkach doszło do zawarcia związku małżeńskiego między stronami.Szczególnie duża różnica wieku między małżonkami, zwłaszcza jeżeli znacznie starsza jest kobieta może, jak uczy doświadczenie życiowe, doprowadzić do rozkładu pożycia. O tym, czy znaczna różnica wieku powinna być uznana za ważny powód rozkładu pożycia w świetle zasad moralności socjalistycznej, decydują okoliczności konkretnego przypadku, jak np. czas trwania pożycia stron do chwili powstania rozkładu, przebieg tego pożycia, istnienie bądź nieistnienie dzieci z małżeństwa.Znaczna różnica wieku małżonków, stanowiąca w konkretnym wypadku ważny powód rozkładu pożycia, może być uznana za powód istniejący po obu stronach, lecz nie zawiniony przez żadnego z małżonków, za powód przez oboje zawiniony, wreszcie za powód istniejący po obu stronach, jednakże zawiniony tylko przez jedną ze stron.Wina polegać tu będzie na nowym lekkomyślnym zawarciu małżeństwa, mimo znacznej różnicy wieku. Ocena winy każdego z małżonków w zawarciu takiego małżeństwa wymaga dokładnego zbadania warunków i motywów, które skłoniły strony do jego zawarcia.Z reguły winę przypisać będzie można temu małżonkowi, który w chwili zawarcia małżeństwa miał już dostateczny zasób doświadczenia życiowego, pozwalający mu ocenić niebezpieczeństwo i prawdopodobne przyszłe skutki jego decyzji. Na winę małżonka wskazywać będzie też ustalenie, że jego decyzja zawarcia małżeństwa z osobą znacznie starszą od siebie miała tylko podłoże majątkowe, a po stronie małżonka starszego - okoliczność, że nakłonił do zawarcia z nim małżeństwa osobę znacznie młodszą od siebie, wykorzystując swoją o wiele lepszą sytuację majątkową.