IV CR 179/78

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 1978 r. sprawy z powództwa Jadwigi R., Mirosławy R. i Anity Dobrosławy R. jako spadkobierców Sławomira Antoniego R. przeciwko Skarbowi Państwa (Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne w Ł.) o 10 605 zł na skutek rewizji powódek od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 28 lutego 1977 r., sygn. akt I C 351/76 zmienia zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że zasądzoną od pozwanego na rzecz powoda kwotę 8 620 zł z odsetkami podwyższa do kwoty 10 605 zł z odsetkami. Uzasadnienie faktyczneSławomir R., zatrudniony w latach 1962-1973 na etacie fotografa w Muzeum Archeologicznym i Etnograficznym w Ł., wykonał - według przytoczonych w pozwie twierdzeń - 101 zdjęć fotograficznych znajdujących się w Muzeum Eksponatów, które to zdjęcia zostały następnie zamieszczone jako materiał ilustracyjny w przewodnikach po stałej wystawie Muzeum.Na tej podstawie powód wystąpił w pozwie dnia 15 listopada 1973 r. o zasądzenie od pozwanego tytułem wynagrodzenia za reprodukcję wykonanych zdjęć w przewodnikach kwoty 15 150 zł (licząc po 150 zł za jedno zdjęcie) z odsetkami i kosztami procesu.Sąd Powiatowy w Ł. wyrokiem z dnia 30 lipca 1974 r. uwzględnił powództwo do wysokości 10 650 zł z 8% od dnia 4 grudnia 1973 r., w pozostałej zaś części oddalił. Na skutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki uchylił wyrok w części uwzględniającej dochodzone roszczenie i w tym zakresie przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w I instancji, jako rzeczowo właściwemu stosowanie do art. 17 pkt 2 kpc (ochrona praw autorskich), do ponownego rozpoznania.Obecnie zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz ustawowych spadkobierców powoda (który zmarł 17 lutego 1977 r.) 8 620 zł z 8% od dnia 15 listopada 1973 r. i 3 900 zł kosztów procesu, dalej zaś idące żądanie oddalił. Według dokonanych ustaleń, wykonane przez powoda zdjęcia eksponatów “wykazują cechy twórcze właściwe fotografii", są zatem przedmiotem ochrony prawa autorskiego. Skoro zaś w zawartej z powodem przez Muzeum umowy o pracę nie wynikało “prawo pozwanego do reprodukcji w przewodnikach po wystawie Muzeum wykonanych przez powoda zdjęć fotograficznych eksponatów", powód jest uprawniony do żądania należnego wynagrodzenia za nie oparte na umowie wykorzystanie przez pozwanego tych zdjęć (art. 2 i 15 Prawa autorskiego). Wynagrodzenie to stanowi kwota 1 980 zł za 12 zdjęć z “Archeologii" 1968 r., nr 5, po 165 zł za zdjęcie, i kwota 9 450 zł za 70 zdjęć z “Numizmatyki" 1971 r., nr 7, po 135 zł za zdjęcie - łącznie kwota 11 430 zł, po obniżeniu zaś o 33,3% stosownie do cennika ZAIKS z 1950 r. - zasądzona kwota wynosi 8 620 zł.W części oddalającej powództwo o kwotę 1 985 zł, stanowiącej różnicę między pierwotnie zasądzoną przez Sąd Powiatowy i przez powoda nie kwestionowaną kwotą 10 605 zł a kwotą obecnie zasądzoną, zaskarżyli wyrok spadkobiercy powoda, zarzucając brak podstaw do obniżenia wynagrodzenia określonego według stawek przewidzianych w cenniku (art. 368 pkt 1 kpc). Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Określenie należnego powodowi - w świetle niewadliwie ustalonego stanu faktycznego sprawy - wynagrodzenia nie wynika w wypadku ani z umowy, skoro nie była zawarta, ani z przepisu szczególnego, który by w tym zakresie był z mocy art. 33 Prawa autorskiego z 1952 r. wyłącznie miarodajny.W szczególności nie ma takiego charakteru cennik Stowarzyszenia Autorów. Kompozytorów i Wydawców ZAIKS (por. OSNCP 1975 r., z. 1, poz. 3), wobec czego przewidziane w tym cenniku stawki wynagrodzenia twórców nie wiążą autora i nie wyłączają możliwości określenia należnego wynagrodzenia w innej wysokości.Wysokość wynagrodzenia nie wynikająca ani z umowy, ani z przepisu szczególnego określa się, stosownie do art. 40 Prawa autorskiego, na podstawie oceny wartości utworu, jego “pożytku społecznego" oraz “wysiłku twórczego, jakiego utwór wymagał". Także te kryteria mają zastosowanie w sprawie, stawki zaś cennika (powołane przez powoda) - tylko pomocnicze.Określona ostatecznie przez powoda na kwotę 10 605 zł wysokość dochodzonego wynagrodzenia odpowiada w świetle opinii biegłego powyższym kryteriom, uwzględniając m.in. także to, że reprodukowane w przewodnikach zdjęcia przedmiotów zabytkowych zostały wykonane do określonych celów badawczych, co wyłączało stosowanie jakichkolwiek w odwzorowaniu tych przedmiotów schematów. Dochodzone wynagrodzenie nie odbiega również od wynagrodzenia określonego według stawek cennika, pomijając niczym nie uzasadnione obniżenie przez Sąd orzekający stawek o 33,3%, zwłaszcza w sytuacji, gdy wobec braku umowy o honorarium za reprodukcję fotografii podlega - zgodnie z cennikiem - podwyższeniu o 100%, nie zaś obniżeniu.Z tych względów należało na podstawie art. 390 § 1 kpc zmienić zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo i orzec, jak w sentencji, zasądzając resztę należnego powodowi wynagrodzenia na podstawie art. 15 Prawa autorskiego.