IV CR 424/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Gola (sprawozdawca). Sędziowie SN: K. Olejniczak, S. Rudnicki.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Henryka T. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń w N. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Nowym Sączu z dnia 30 maja 1979 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się od strony pozwanej zapłaty kwoty 124.637,70 złotych z odsetkami w związku z wypadkiem komunikacyjnym w dniu 1.XII.1975 r., w wyniku którego uległ uszkodzeniu jego samochód marki "Fiat 132p". W dniu tym samochód powoda był oznaczony próbnym numerem KPr 172-75. Posiadał on dowód rejestracyjny na okres od dnia 27.XI. do dnia 30.XI.1975 r.Zwalczając stanowisko reprezentowane przez PZU w korespondencji, jaka poprzedziła wniesienie pozwu, powód podnosił, że pozwany zobowiązany jest do świadczeń z AC mimo, iż posiadał tylko próbną rejestrację, na nim samym zaś ciąży jedynie obowiązek uiszczenia opłat rejestracyjnych za dalszy okres.Pozwany powództwa nie uznał i domagał się jego oddalenia. Zarzucono, że posiadanie przez powoda jedynie próbnej rejestracji z pozwoleniem czasowym na korzystanie z pojazdu zwalniało PZU od obowiązku świadczenia za szkody poniesione przez powoda po dniu 30.XI.1975 r.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji stwierdził, że świadczeń z AC powód mógłby żądać, gdyby pojazd jego był w dniu powstania szkody pojazdem samochodowym zarejestrowanym w rozumieniu § 1 ust. 1 pkt 3 i § 22 ust. 2 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych z dnia 28 listopada 1974 r. Powód posiadał jedynie pozwolenie czasowe ze znaczkami próbnymi na okres od dnia 27.XI. do dnia 30.XI.1975 r. Wypadek nastąpił w dniu 1.XII., a więc poza okresem objętym rejestracją. Uiszczenie przez powoda po dniu 30.XI.1975 r. należności za przetrzymywanie tablic rejestracyjnych poza okres ważności pozwolenia czasowego nie wpływało na przedłużenie ważności pozwolenia czasowego, poza okres określony w tym pozwoleniu. Brak rejestracji pojazdy zwalniał PZU od obowiązku zapłaty należności za ubezpieczenia auto-casco.W rewizji powód wnosił o zmianę powyższego wyroku i uwzględnienie powództwa, bądź też o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki stanął na trafnym stanowisku, że świadczenie z ubezpieczenia auto-casco przysługuje w razie uszkodzenia, zniszczenia lub utraty zarejestrowanego pojazdu samochodowego (§ 22 ust. 2 wymienionego wyżej rozporządzenia).Samochód powoda w dniu wypadku, tj. w dniu 1.XII.1975 r., nie był pojazdem zarejestrowanym. Zasady rejestracji pojazdu samochodowego określone zostały w § 132 i nast. rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz. U. Nr 27, poz. 183 z późn. zm.). Powołane rozporządzenie dopuszcza do ruchu na drogach publicznych m. in. pojazdy:- zarejestrowane w kraju, to jest zaopatrzone w dowód rejestracyjny lub pozwolenie czasowe dopuszczające do ruchu i w tablice rejestracyjne lub inny dowód dopuszczający pojazd do ruchu albo- zaopatrzenie w pozwolenie czasowe dopuszczające do ruchu i tablice ze znakami próbnymi.Pozwolenie czasowe, łącznie z tablicami ze znakami próbnymi, stanowi dokument stwierdzający dopuszczenie pojazdu do ruchu na drogach publicznych (§ 145 ust. 2 rozporządzenia). Korzystanie z czasowego pozwolenia dozwolone jest tylko w zakresie i na warunkach na nim określonych (por. § 145 ust. 3 rozporządzenia). Powód uzyskał pozwolenie czasowe na okres 4 dni. Pozwolenie to nie uległo automatycznemu przedłużeniu poza okres w nim określony. Przeciwnie, właściciel pojazdu stosownie do brzmienia § 136 ust. 3 powołanego wyżej rozporządzenia obowiązany był zwrócić tablice rejestracyjne i pozwolenie czasowe z upływem terminu ważności tego pozwolenia. Pozwolenie to nie ulegało również przedłużeniu wskutek uiszczenia przez powoda ex post opłaty za korzystanie z tablic ze znakami próbnymi. Odmiennego stanowiska nie da się wyprowadzić ani z przepisów ustawy z dnia 27 listopada 1961 r. o bezpieczeństwie i porządku na drogach publicznych (Dz. U. Nr 53, poz. 295 z późn. zm.), powołanego wyżej rozporządzenia w sprawie ruchu na drogach publicznych, ani też z postanowień zarządzenia Ministra Komunikacji z dnia 25 czerwca 1971 r. w sprawie opłat rejestracyjnych od pojazdów samochodowych, przyczep i trolejbusów (M.P. Nr 35, poz. 227; zm.: M.P. 1973 r. Nr 4, poz. 31 i Nr 12, poz. 77).To ostatnie zarządzenie przewiduje (§ 4 ust. 2) obowiązek uiszczenia opłaty za przetrzymywanie tablic ze znakami próbnymi poza okres ważności pozwolenia czasowego, jeżeli okres ten przekracza 4 dni. Nie oznacza to jednak automatycznego przedłużenia okresu ważności pozwolenia czasowego z chwilą uiszczenia opłaty za przetrzymywanie tablic ze znakami próbnymi.Przeciwko odmiennemu bowiem stanowisku reprezentowanemu w rewizji przemawiają dwa argumenty. Po pierwsze, dopuszczenie możliwości automatycznego przedłużenia pozwoleń czasowych przekreślałoby cele, jakim służyć ma pozwolenie czasowe. Pozwolenie takie podyktowane jest m. in. troską o bezpieczeństwo ruchu na drogach publicznych, a ocena przydatności pojazdów samochodowych do ruchu zastrzeżona została organom do spraw komunikacji. Automatyczne przedłużenie pozwoleń czasowych wyłączałoby możliwość kontroli ze strony tych organów i umożliwiłoby wprowadzenie do ruchu na drogach publicznych pojazdów niebezpiecznych dla innych użytkowników tych dróg. Po wtóre, opłata, o której mowa w § 4 ust. 2 wymienionego wyżej zarządzenia Ministra Komunikacji, pobierana jest "w razie przetrzymania tablic". Wskazuje to na to, że jest to swoista kara za niedotrzymanie obowiązku zwrotu tablic ze znakami próbnymi bezzwłocznie po wygaśnięciu ważności pozwolenia czasowego. Nie może ona natomiast w żadnym wypadku być wykorzystywana do omijania rygorystycznych - z konieczności - regulacji z zakresu dopuszczenia pojazdów do ruchu na drogach publicznych i dowolnego przedłużenia ważności pozwoleń czasowych.Z przyczyn wyżej wymienionych należy dojść do wniosku, że świadczenie z obowiązującego ubezpieczenia auto-casco (§ 22 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 listopada 1974 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych - Dz. U. Nr 46, poz. 274 z późn. zmianami) nie przysługuje, gdy uszkodzenie pojazdu samochodowego dopuszczonego do ruchu na drogach publicznych na podstawie pozwolenia czasowego nastąpiło po upływie okresu wskazanego w tym pozwoleniu.W tej sytuacji nie mogły odnieść skutku zarzuty skarżącego oparte na podstawach zaskarżenia z art. 368 pkt 1 i 4 k.p.c., a ponieważ brak było podstaw, które podlegałyby uwzględnieniu z urzędu (art. 381 § 1 k.p.c.), Sąd Najwyższy z mocy art. 387 k.p.c. rewizję oddalił.