IV CZ 155/56

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Gross (sprawozdawca). Sędziowie: S. Piotrowski, J. Majorowicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysławy H. przeciwko Antoniemu H. o rozwód, po rozpoznaniu zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 30 maja 1956 r. w części oddalającej wniosek o uregulowanie sposobu zamieszkania i podział wspólnego mieszkania, uchylił powyższe postanowienie w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW sprawie z powództwa Władysławy H. przeciwko Antoniemu H. o rozwód Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 maja 1956.r. oddalił m. i. wniosek powódki o dokonanie - na czas trwania procesu - podziału mieszkania stron w ten sposób, by powódka zajęła pokój, a pozwany kuchnię. Rozstrzygnięcie swe w tym przedmiocie Sąd uzasadnił niemożliwością podzielenia lokalu składającego się tylko z jednego pokoju z kuchnią, gdyż byłoby to równoznaczne z eksmisją z pomieszczenia na zamieszkanie lub z przynależności mieszkania.Zażalenie pełnomocnika powódki uznać należy za usprawiedliwione.Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 11 sierpnia 1951 r. C. 786/51 (OSN z 1953 r. poz. 13), sąd w toku sprawy o rozwód ma możność "uregulowania prowizorycznego modus vivendi między stronami, które na podstawie uzyskanego poprzednio przydziału wspólnie mieszkają w jednym lokalu, gdy wytworzona sytuacja życiowa wymaga zapewnienia na czas procesu stronom spokojnego pozostawania w dotychczas zajmowanym lokalu". Sąd Najwyższy wskazał zarazem, że zarządzenia tego rodzaju nie powinny wykraczać poza ramy koniecznej potrzeby, a w szczególności nie mogą stwarzać "takiego stanu rzeczy, który byłby nieodwracalny bądź trudno odwracalny".Wbrew poglądowi, jaki wyrażony został w zaskarżonym orzeczeniu, nie może stanowić zasadniczej przeszkody do unormowania sposobu korzystania z mieszkania na czas procesu o rozwód okoliczność, że lokal mieszkalny składa się jedynie z pokoju i kuchni. Rzeczą bowiem Sądu jest również w tego rodzaju sytuacji, ewentualnie na podstawie opinii biegłego, znaleźć takie rozwiązanie trudności, które pozwoliłoby wszystkim zainteresowanym członkom rodziny spokojnie korzystać z pomieszczeń oraz niezbędnych urządzeń, jeśli istotnie sytuacja życiowa małżonka żądanie jego uzasadnia. Odmienne stanowisko byłoby nie do pogodzenia z zasadami współżycia społecznego, gdyż stwarzałoby immunitet dla osoby uniemożliwiającej w czasie procesu o rozwód spokojne korzystanie z mieszkania współmałżonkowi (a nieraz i dzieciom z małżeństwa), przy czym przesłanką takiego immunitetu miałaby być reguła, jakoby podział mieszkania składającego się z jednego pokoju z kuchnią nigdy nie był możliwy.W tym stanie rzeczy, gdy Sąd Wojewódzki wskutek przyjęcia błędnej przesłanki zasadniczej nie dokonał ustaleń koniecznych do rozstrzygnięcia wniosku powódki o podział mieszkania, Sąd Najwyższy na mocy art. 394 § 1 w związku z art. 384 k.p.c. orzekł jak w sentencji.