IV PR 305/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Myga. Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca), T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Zdzisława G. i Czesława F. przeciwko Dyrekcji Rozbudowy Miasta i Osiedli Wiejskich w K. o wynagrodzenie za projekt wynalazczy na skutek rewizji powodów od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Koszalinie z dnia 20 sierpnia 1982 r.oddalił rewizję.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagali się zasądzenia na ich rzecz od pozwanej Dyrekcji kwoty 150.000 zł. W uzasadnieniu pozwu wyjaśnili, że dochodzona kwota należy im się z tytułu przyjęcia przez pozwaną do stosowania projektu wynalazczego pt. "Koncepcja techniczna kanalizacji sanitarnej w M.", którego są współautorami.Zaskarżonym wyrokiem Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, a rozstrzygnięcie oparł na następujących ustaleniach oraz wynikających wnioskach:W 1969 r. pozwana dyrekcja, jako inwestor powierniczy, działający w imieniu Wojewódzkiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej w K. zaleciła biuru Projektów Budownictwa Komunalnego w W. opracowanie założeń techniczno-ekonomicznych (ZTE) kanalizacji sanitarnej miejscowości M. Założenia te przekazano stronie pozwanej w 1974 r. Wykonanie projektu technicznego strona pozwana zleciła Biuru Projektów Urbanistycznych i Komunalnych w K.Powodowie, będący pracownikami Biura w K., w dniu 13.XII.1975 r. zgłosili projekt wynalazczy pt. "Koncepcja techniczna kanalizacji sanitarnej w M.". Biuro Projektów w K. pozytywnie oceniło ten projekt, zlecając jego przekazanie stronie pozwanej. Pozwana pismem z dnia 14.VIII.1976 r. zleciła Biuru Projektów w K. opracowanie nowych założeń techniczno-ekonomicznych, uwzględniających z jednej strony proponowane przez powodów rozwiązanie, a z drugiej - pierwotne założenia techniczno-ekonomiczne opracowane przez Biuro Projektów w W. Wyniki tego porównania wypadły dla powodów niekorzystnie. Projekt powodów bowiem zakładał wyższy koszt inwestycji oraz dłuższy cykl jej wykonania. W związku z tym strona pozwana odmówiła przyjęcia projektu powodów do stosowania, jak również wypłacenia im wynagrodzenia.Na tle tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki doszedł do wniosku, że skoro powodowie nie odwołali się od odmownej decyzji strony pozwanej do jednostki nadrzędnej, to zgodnie z art. 105 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości nie wyczerpali trybu postępowania przewidzianego w tym przepisie, a zatem nie mogą swych roszczeń dochodzić na drodze postępowania sądowego. Jako drugą przesłankę uzasadniającą oddalenie powództwa wskazał Sąd Wojewódzki przepis art. 93 ustawy o wynalazczości z 1972 r., który zasadność domagania się przez autorów projektu wynalazczego wynagrodzenia uzależnia się od stwierdzenia, iż projekt został zastosowany i że przynosi efekty ekonomiczne. Sąd Wojewódzki podkreślił, że na etapie opracowania projektu nie ma miejsca na stosowanie projektu, ponieważ opracowanie tych założeń ze swej istoty stanowi dopiero bazę dla stosowania projektu.Wyrok ten zaskarżyli powodowie, wnosząc o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodzić się trzeba z zarzutem skarżących, że - wbrew stanowisku zajętemu przez Sąd Wojewódzki - powodowie wyczerpali tryb postępowania administracyjnego przewidziany w art. 105 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości i że wobec tego przysługiwała im droga postępowania przed sądem powszechnym dla dochodzenia roszczeń o wynagrodzenie za stosowanie projektu wynalazczego. Ze złożonego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym pisma Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich z dnia 18.II.1980 r., który jest jednostką nadrzędną dla strony pozwanej wynika, że powodowie od decyzji odmownej strony pozwanej w przedmiocie wypłacenia im wynagrodzenia wnieśli odwołanie do jednostki nadrzędnej. Cytowane pismo z dnia 18.II.1980 r. wspomnianego Wojewódzkiego Zarządu Rozbudowy Miast i Osiedli Wiejskich jest odpowiedzią na odwołanie powodów z dnia 5.XI.1979 r., na co w sposób wyraźny wskazuje zawarte w tymże piśmie określenie "W odpowiedzi na pismo (odwołanie) z dnia 5.XI.1979 r....". Jakkolwiek w tymże piśmie z dnia 18.II.1980 r. brak jest wyraźnej wzmianki, że jednostka nadrzędna nad stroną pozwaną również negatywnie ustosunkowuje się do żądania powodów o wypłacenie im wynagrodzenia, to jednak treść powołanego pisma, a w szczególności wzmianka o konieczności "poczekania do czasu całkowitego opracowania projektu technicznego oraz zrealizowania choćby w części zadania inwestycyjnego" wskazuje, że jednostka nadrzędna nad stroną pozwaną podtrzymała na obecnym etapie negatywną decyzję pozwanej, odmawiającą wypłacenia powodom wynagrodzenia.Drugi zarzut skarżących sprowadza się do twierdzenia, że opracowanie przez stronę pozwaną projektu technicznego (dokumentacji technicznej) według koncepcji powodów, co stanowi kolejny etap po opracowaniu założeń techniczno-ekonomicznych, jest już stosowaniem projektu w rozumieniu art. 93 ustawy o wynalazczości z 1972 r.; skarżący powyższy zarzut wywodzą z treści wspomnianego pisma z dnia 18.II.1980 r. Skarżący nie zaprzeczają jednak temu, że dotąd nie doszło do realizacji projektu wynalazczego powodów, tj. do realizacji inwestycji na podstawie projektu technicznego (dokumentacji technicznej).W związku z tym zarzutem powstaje do rozstrzygnięcia kwestia, czy samo opracowanie projektu technicznego (dokumentacji technicznej), bez podjęcia realizacji inwestycji według projektu wynalazczego, ma charakter stosowania projektu w rozumieniu art. 93 ustawy o wynalazczości z 1972 r.Problem, co należy rozumieć przez stosowanie projektu wynalazczego, był wielokrotnie rozważany w praktyce orzeczniczej Sądu Najwyższego, czego wyrazem jest uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 23.VI.1977 r., V PZP 1/77 (OSNCP 1977, poz. 173). Zgodnie z treścią cytowanej uchwały "stosowaniem pracowniczego projektu wynalazczego w rozumieniu art. 93 ust. 1 i 2 ustawy o wynalazczości jest urzeczywistnienie projektu w sposób przemysłowy, polegające na wytwarzaniu wyrobów lub urządzeń albo na użyciu w znaczeniu technicznym sposobu wytwarzania bądź sposobu pracy - według projektu wynalazczego, przynoszące efekty ekonomiczne lub społeczne". W uzasadnieniu cytowanej uchwały podkreślono, że stosowaniem pracowniczego projektu wynalazczego jest tylko takie urzeczywistnienie istoty projektu w formie materialnoprawnej, które następuje w działalności przemysłowej, pojmowanej najszerzej. Zwrócić trzeba uwagę, że art. 93 ustawy o wynalazczości wiąże ściśle pojęcie stosowania projektu wynalazczego z pojęciem uzyskania efektów ekonomicznych, wynikających z tego stosowania, skoro ust. 2 art. 93 stanowi, że podstawą do ustalenia wysokości wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy są efekty uzyskane przez stosowanie projektu. Samo opracowanie projektu technicznego (dokumentacji technicznej) nie przynosi jeszcze żadnych efektów ekonomicznych, jeśli nie doszło do realizacji inwestycji. Faktowi, że do takiej realizacji nie doszło nie zaprzeczył w postępowaniu przed Sądem Najwyższym pełnomocnik jednego z powodów, skoro biorąc ten fakt pod uwagę domagał się w ostatecznym wyniku zasądzenia tymczasowego wynagrodzenia w trybie art. 99 ustawy o wynalazczości z 1972 r., a - jak wiadomo - takie tymczasowe wynagrodzenie przysługuje wówczas, gdy projekt wynalazczy może być zastosowany dopiero w przyszłości.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że samo opracowanie projektu technicznego (dokumentacji technicznej), bez podjęcia realizacji inwestycji według projektu wynalazczego, nie jest stosowaniem projektu wynalazczego w rozumieniu art. 93 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości.Zaznaczyć trzeba, że - wbrew stanowisku reprezentowanemu przez powodów - projekt techniczny nie został w całości opracowany. Z pisma z dnia 18.II.1980 r., na które powołuje się strona powodowa wynika tylko to, że projekt techniczny jest w trakcie opracowania, a zatem, że dotychczas nie został opracowany w całości.Nie można też podzielić zarzutu, że powodom należy się tymczasowe wynagrodzenie za pracowniczy projekt wynalazczy, przewidziane w art. 99 ustawy o wynalazczości. Jak bowiem wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20.III.1979 r., IV PZ 18/79 (OSNCP 1979, poz. 200), które Sąd Najwyższy w obecnym składzie podziela, wspomniane tymczasowe wynagrodzenie nie może być dochodzone w drodze sądowej przed ustaleniem jego wysokości przez jednostkę nadrzędną. W niniejszej sprawie takie ustalenie nie miało miejsca, a więc droga sądowa do dochodzenia tymczasowego wynagrodzenia nie jest dopuszczalna.Wobec braku uzasadnionych zarzutów rewizyjnych Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.