K 515/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia St. Rybczyński. Sędziowie: A. Bachrach (sprawozdawca), J. Haber. Prokurator: T. Dąbrowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jana S., osk. z art. 215 k.k., po rozpoznaniu rewizji oskarżonego założonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 marca 1950 r., na mocy art. 395 i 481 k.p.k. utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.Rewizja oskarżonego zarzuca wyrokowi obrazę art. 9, 329 i 347 k.p.k. art. 14 § 1 i 2, art. 20 § 1 oraz art. 215 § 1 i 2 k.k. przez: zakwalifikowanie działania oskarżonego jako przestępstwa z art. 215 § 1 k.k. i przyjęcie przez Sąd, iż oskarżony dopuścił się spowodowania katastrofy w komunikacji lądowej, aczkolwiek chodziło o sporadyczne wykolejenie poszczególnych parowozów, wagonu cysterny lub dwóch pustych wagonów osobowych, co nie stwarzało niebezpieczeństwa powszechnego, oraz ustalenie wbrew ekspertyzie, iż obsłudze kolejowej groziło niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia... Oskarżony jedynie przez pomyłkę przesunął uchwyt zwrotnicy Nr 49 zamiast uchwyt Nr 51. Ten błąd oskarżonego, zdaniem autora rewizji, pozbawia czyn oskarżonego cech bezprawności, a tym samym wyklucza jego winę, dla zastosowania zaś przepisu art. 215 § 1 k.k. konieczne jest stwierdzenie umyślności działania (art. 14 § 1 k.k.)...Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny.Zarzuty rewizji są niesłuszne ze względów następujących:Przedmiotową przesłanką przestępstwa z art. 215 § 1 k.k. jest spowodowanie niebezpieczeństwa katastrofy, nie zaś spowodowanie samej katastrofy. Choćby przeto w pewnych warunkach katastrofa nie nastąpiła albo przebieg jej był wskutek działania różnych czynników ubocznych najbardziej łagodny, to i w takich razach sprawca może być pociągnięty do odpowiedzialności z art. 215 k.k., gdy ustalony jest bezpośredni związek pomiędzy jego postępowaniem a możliwością powstania dającej się przewidzieć w normalnych warunkach katastrofy.Fakt, że wadliwe operowanie zwrotnicą kolejową w czasie ruchu pociągów powoduje niebezpieczeństwo katastrofy, jest notorycznie znany i nie wymaga dowodów. Jeśli takie wadliwe operowanie zwrotnicą kolejową wbrew instrukcjom służbowym, przestrogom i pouczeniom zdarza się często w pracy zwrotniczego, to choćby rozmiar wywołanych przez to katastrof był pod względem strat materialnych niewielki, a katastrofy nie powodowały ofiar w ludziach, to jednak i w takim wypadku niebezpieczeństwo w rozumieniu art. 215 k.k. zostaje wywołane i sprawca ponosi za nie odpowiedzialność na podstawie tego przepisu. Rozmiar niebezpieczeństwa nie zawsze bowiem zostaje pochłonięty rozmiarem katastrofy, artykuł zaś 215 k.k. ściga nie sprawców katastrofy, lecz sprawców niebezpieczeństwa katastrofy.Skoro w sprawie niniejszej oskarżony Jan S. wbrew instrukcjom, upomnieniom i przestrogom powodował kilkakrotnie wykolejenie jednostek kolejowych, to działaniem tym wypełnił stan faktyczny art. 215 k.k. i kwalifikacja jego czynu w zaskarżonym wyroku jest prawidłowa.Przechodząc do zagadnienia umyślności, stwierdzić należy, że Sąd Apelacyjny trafnie zastosował § 1 wyż. wym. artykułu przypisując oskarżonemu zamiar ewentualny.Przypisanie oskarżonemu winy umyślnej w postaci bezpośredniego zamiaru wywołania niebezpieczeństwa nie posiadałoby oczywiście podstaw dowodowych, podobnie jak nie ma podstaw do przyjęcia, iż oskarżony wprost godził się na katastrofę kolejową.W takich wypadkach odpowiedzialność jego byłaby znacznie surowsza. Są natomiast dostateczne podstawy do ustalenia, iż oskarżony S. wykonywając w sposób niedbały swoje odpowiedzialne obowiązki nastawniczego przewidział i godził się na niebezpieczeństwo katastrofy, choć mniemał, że uniknie samej katastrofy.Dyspozycja art. 215 § 1 k.k. wymaga sprowadzenia samego niebezpieczeństwa katastrofy, a więc stworzenia takiej sytuacji, w której katastrofa bezpośrednio grozi.Jeżeli więc sprawca zamiarem ewentualnym obejmuje sprowadzenie niebezpieczeństwa katastrofy, wypełnia tym samym dyspozycję art. 215 § 1 k.k. zgodnie z art. 14 § 1 k.k.Okoliczność zaś czy sprawca, godząc się na niebezpieczeństwo katastrofy, przypuszczał, że mimo wszystko do niej nie dojdzie, nie uchyla jego odpowiedzialności z § 1 art. 215 k.k.W tym stanie rzeczy zamiar ewentualny oskarżonego trafnie zastosowany został do przedmiotu ochrony prawnej art. 215 k.k. tj. do niebezpieczeństwa, nie zaś - jak błędnie pragnie rewizja - do skutku tego niebezpieczeństwa, tj. katastrofy, a przeto wyrok jest prawidłowy i należało orzec jak w sentencji.