RAdw 18/61

SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 1961 r. sprawy adwokata M.M., obwinionego z art. 87 ustawy o ustroju adwokatury, z powodu rewizji złożonej przez Ministra Sprawiedliwości (L. dz. A-680/61) od orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej dla spraw Adwokatów z dnia 17 grudnia 1960 r. (sygnatura WKD 76/60).Uzasadnienie faktyczneAkt oskarżenia zarzuca obwinionemu adwokatowi M.M., że:1)w grudniu 1958 r. w sprawie karnej przeciwko H.S., od wyroku Sądu Powiatowego w P. z dnia 17 grudnia 1958 r. (k.p. 495/57), mimo polecenia swego klienta, nie wniósł rewizji, przez co dopuścił się naruszenia swych obowiązków zawodowych;2)w maju 1959 r. w sprawie karnej przeciwko I.K., od wyroku Sądu Powiatowego w Ch. z dnia 27 maja 1959 r. (k.p. 47/57) nie wniósł bądź nie zapowiedział rewizji wbrew życzeniu swojej klientki, przez co dopuścił się naruszenia swych obowiązków zawodowych;3)w grudniu 1957 r. w sprawie karnej przeciwko J.B., toczącej się przed Sądem Powiatowym w Ch., z naruszeniem godności zawodu adwokata bezpodstawnie wyłudził od swego klienta J.B. kwotę 300 zł pod pretekstem, że pieniądze te zużyje w związku ze staraniem się o zmianę składu ławników w jego sprawie, oraz zażądał nadto 200 zł tytułem rzekomych kosztów;4)w czerwcu 1957 r. w Ch. naruszył swoje obowiązki zawodowe przez to, że za załatwienie sprawy J.S. przyjął zaliczkę w kwocie 300 zł, jednakże zlecenia nie wykonał, wskutek czego zleceniodawca J.S. po 8 miesiącach zmuszony był cofnąć udzielone mu pełnomocnictwo.Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna Izby Adwokackiej w P. orzeczeniem z dnia 26 marca 1960 r. uznała obwinionego za winnego postawionych mu pod ust. 1), 2), 3) i 4) zarzutów i wymierzyła mu na mocy art. 89 ustawy o ustroju adwokatury karę dyscyplinarną zawieszenia w czynnościach zawodowych: za czyn objęty ust. 1) oskarżenia - na okres 6 miesięcy, za czyny wymienione w ust. 2) i 3) oskarżenia - na okres po 3 miesiące, a za czyn wymieniony w ust. 4) oskarżenia - na karę dyscyplinarną upomnienia.Poszczególne kary zawieszenia w czynnościach zawodowych sprowadziła Wojewódzka Komisja Dyscyplinarna do kary łącznej 6 miesięcy zawieszenia w czynnościach zawodowych.W myśl § 40 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 11 marca 1960 r. o postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach adwokatów, Wojewódzka Komisja wymierzyła obwinionemu zryczałtowaną opłatę w kwocie 1.200 zł.Od orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej odwołali się Prokurator Wojewódzki i Rzecznik Dyscyplinarny Rady Adwokackiej w P. domagając się podwyższenia obwinionemu kary za czyn wymieniony w ust. 3) oskarżenia, a w związku z tym podwyższenia również kary łącznej.Od orzeczenia tego odwołał się również obwiniony, wnosząc o uniewinnienie go od zarzucanych mu czynów objętych ust. 1), 3) i 4) oskarżenia oraz o złagodzenie kary za przewinienie wymienione w ust. 2) oskarżenia.Wyższa Komisja Dyscyplinarna dla Spraw Adwokatów orzeczeniem z dnia 17 grudnia 1960 r. (WKD 76/60) uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej kary za przewinienie objęte ust. 1) oskarżenia i za czyn ten wymierzyła obwinionemu karę dyscyplinarną zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 3 miesięcy; zatwierdziła zaskarżone orzeczenie co do czynów objętych ust. 2) i 4) oskarżenia; wymierzyła obwinionemu za czyny objęte ust. 1, 2 i 4) oskarżenia łączną karę dyscyplinarną zawieszenia w czynnościach zawodowych na okres 3 miesięcy, uznając karę tę za całkowicie odcierpianą; uchyliła zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej ust. 3) oskarżenia i obwinionego uniewinniła od zarzuconego mu w tymże ustępie czynu; na zasadzie § 40 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 marca 1959 r. o postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach adwokackich wymierzyła obwinionemu zryczałtowaną opłatę za obie instancje w kwocie 2.400 zł.Od prawomocnego orzeczenia Wyższej Komisji Dyscyplinarnej wniósł Minister Sprawiedliwości rewizję w części dotyczącej wymiaru kary dyscyplinarnej, jako niewspółmiernie łagodnej w stosunku do stopnia zawinienia obwionionego, i domagał się uchylenia tegoż orzeczenia w zaskarżonej części, wydania wyroku co do istoty sprawy i wymierzenia adwokatowi M. za czyny wymienione w ust. 1), 2) i 4) oskarżenia oraz łącznie - kary dyscyplinarnej wydalenia z adwokatury.Minister Sprawiedliwości podniósł w rewizji, że stanowisko Wyższej Komisji Dyscyplinarnej w zakresie wymiaru kary dyscyplinarnej obwinionemu za popełnienie trzech czynów, co do których orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Dyscyplinarnej o winie utrzymane zostało w mocy, nie jest trafne. Obwiniony dopuścił się bowiem trzech czynów w różnych latach i z okazji prowadzenia różnych spraw, przy czym czyny te są rodzajowo podobne, świadczą więc o rażącym lekceważeniu obowiązków zawodowych przez obwinionego w ciągu dłuższego czasu. Fakty te zobowiązywały Komisję do rozważenia kwestii, czy obwiniony ma nadal rękojmię do wykonywania zawodu, czy też tę rękojmię utracił i powinien być wydalony z adwokatury, a to tym więcej, że przeciwko obwinionemu M. toczy się postępowanie karne przed Sądem Powiatowym dla miasta P. o przestępstwo z art. 187 k.k., dokonane w okresie zawieszenia go w wykonywaniu zawodu w niniejszej sprawie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wywody rewizji Ministra Sprawiedliwości, że orzeczenie Wyższej Komisji Dyscyplinarnej w zakresie wymierzonych adwokatowi M. kar za poszczególne czyny przypisane obwinionemu, jako też w zakresie kary łącznej, są słuszne, o tyle, że - istotnie - wymierzone obwinionemu kary poszczególne i kara łączna za przypisane mu czyny są rażąco łagodne w stosunku do szkodliwości społecznej przypisanych mu czynów. Tak więc jest nie do przyjęcia stanowisko Wyższej Komisji Dyscyplinarnej uzasadniające złagodzenie kary wymierzonej obwionionemu za czyny objęte ust. 2) oskarżenia, jakoby szkodliwość społeczna czynów obwinionego została "wybitnie zmniejszona" przez to, że klient nadal darzy zaufaniem obwinionego i powierza mu swoje sprawy. Jest niewątpliwie rzeczą klienta oceniać skutki zaniedbań w pracy adwokata, przy czym klient może mu takie zaniedbanie wybaczyć zarówno bezinteresownie, jak i za odpowiednim ekwiwalentem materialnym. Formułowanie jednak na tej podstawie przez najwyższy organ dyscyplinarny adwokatury wniosków o większej lub mniejszej szkodliwości społecznej przewinienia godzi nie tylko w społeczne zadania zawodu adwokata, lecz również w zadania, jakie wkłada na adwokata obowiązujące ustawodawstwo.Wyższa Komisja Dyscyplinarna nie rozważyła przy tym, jaką szkodliwość społeczną przedstawiają czyny obwinionego objęte sprawą niniejszą a ocenianą łącznie jako przykład niedopuszczalnego stylu pracy adwokata, narażającego na utratę zaufania jego samego i zespół, którego jest członkiem.We wszystkich trzech wypadkach nastąpiło zaniedbanie najbardziej podstawowych obowiązków adwokata, a w sprawie S. postępowanie adwokata M. stoi prawie na pograniczu przestępstwa karnego, gdyż pobrał od klienta 1.500 złotych, rewizji zaś nie wniósł.Dlatego też Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie w części dotyczącej kary łącznej i zmienił to orzeczenie w części dotyczących kar wymierzonych obwinionemu za poszczególne przewinienia, wymierzając mu karę dyscyplinarną, zawieszenia w czynnościach zawodowych za przewinienie opisane w ust. 1) oskarżenia - na okres 9 miesięcy, za przewinienie objęte ust. 2) oskarżenia - na okres 6 miesięcy i wreszcie za przewinienie opisane w ust. 4) oskarżenia - na okres 3 miesięcy. Jako karę łączną wymierzył Sąd Najwyższy obwinionemu karę zwieszenia w czynnościach zawodowych na okres 1 roku. Ponadto zasądził od obwinionego na mocy § 40 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 11 marca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 21, poz. 134) tytułem kosztów postępowania za obie instancje kwotę 2.400 zł.Przy wymiarze kary Sąd Najwyższy miał na względzie z jednej strony znaczną szkodliwość społeczną przewinień przypisanych obwinionemu M. a z drugiej strony młody wiek obwinionego, pozytywną przeszłość konspiracyjną w walce z okupantem oraz jego warunki rodzinne.Podniesiona w rewizji Ministra Sprawiedliwości okoliczność mająca rzutować na nieprzydatność adwokata M. w adwokaturze z tego względu, że przeciwko niemu toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 187 k.k. dokonane przez niego w okresie tymczasowego zawieszenia w czynnościach zawodowych w sprawie niniejszej - nie może rzutować na wymiar kary w sprawie niniejszej wobec braku prawomocnego wyroku skazującego obwinionego M. w postępowaniu karnym za ten czyn. W razie wykazania, że M. istotnie dopuścił się przestępstwa z art. 187 k.k., za czyn ten - niezależnie od odpowiedzialności karnej - M. będzie mógł być pociągnięty do odpowiedzialności dyscyplinarnej i dopiero wówczas będzie można ocenić szkodliwość społeczną czynu obwinionego, o którym wspomina Minister Sprawiedliwości w rewizji.Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.