RNw 23/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes gen. bryg. K. Jankowski.Sędziowie: płk J. Badecki, płk J. Drohomirecki (sprawozdawca), płk Z. Furtak, płk A. Kruszka, ppłk C. Lipski, płk A. Porzecki, Prokurator: płk Z. Jaźwiński.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na skutek wniosku rewizyjnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego sprawę Mariana C, skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Szczecinie z dnia 18 lutego 1965 r. za przestępstwo określone w art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P. oraz za przestępstwo określone w art. 154 k.k.W.P. Pierwsze przestępstwo polegało na tym, że oskarżony w dniu 11 października 1964 r. w N., działając wspólnie z oskarżonym B., dopuścił się w stanie nietrzeźwości czynnej napaści na starszego w stopniu służbowym Stanisława J. w ten sposób, że wspólnie z oskarżonym B. wyciągnął go siłą z gospody, a potem wraz z B. i innymi żołnierzami bił go rękami po ciele, następnie zaś po ponownym wejściu tegoż J. do gospody zamierzył się na niego krzesłem, na skutek czego J. doznał lekkich obrażeń ciała. Za przestępstwo to Sąd I instancji skazał C. na karę 3 lat i 6 miesięcy więzienia i orzekł degradację.Drugie przestępstwo przypisane w wyroku C. polegało na tym, że oskarżony w tym samym miejscu i czasie dopuścił się czynu hańbiącego honor, godność i powagę Wojska Polskiego w ten sposób, że w stanie nietrzeźwości podbiegł do siedzącego w gospodzie Józefa S., znieważył go niecenzuralnymi słowami, a następnie uderzył go dwukrotnie ręką w głowę. Za przestępstwo to Sąd I instancji wymierzył karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia.Jako karę łączną Sąd I instancji wymierzył C. karę 4 lat więzienia i orzekł degradację.Sąd Najwyższy, uznając wszystkie ustalenia Sądu I instancji co do obu czynów przypisanych oskarżonemu C. za prawidłowe, zmienił ocenę prawną tych czynów w ten sposób, że uznał je za jedno przestępstwo określone w art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P. Jednocześnie Sąd Najwyższy uchylił orzeczoną przez Sąd I instancji karę łączną 4 lat więzienia oraz karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia za przestępstwo określone w art. 154 k.k.W.P., a karę 3 lat i 6 miesięcy więzienia, wymierzoną za przestępstwo określone w art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P., złagodził do 3 lat więzienia.Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w swym wniosku rewizyjnym domagał się zmiany postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 1965 r. w sprawie Mariana Ignacego C. w ten sposób, że orzeczoną przez Sąd I instancji - jako karę łączną - karę 4 lat więzienia utrzymuje się jako karę za przestępstwo określone w art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P.Sąd Najwyższy w zwiększonym składzie postanowił, w uwzględnieniu wniosku rewizyjnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, zmienić postanowienie Sądu Najwyższego Izby Wojskowej z dnia 30 kwietnia 1965 r. w sprawie Mariana C. w ten sposób, że za karę jednostkową za przestępstwo z art. 117 § 1 i 2 w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P. została uznana orzeczona pierwotnie - jako kara łączna - kara 4 lat więzienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w uzasadnieniu swego wniosku podkreśla, że uważa złagodzenie kary skazanemu przez instancję rewizyjną za niesłuszne z następujących względów:1)skoro Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do zredukowania zasięgu działania przestępnego oskarżonego, uznanego przez sąd I instancji za dwa przestępstwa, to przy ocenie słuszności kary wymierzonej przez ten sąd powinien był wziąć pod uwagę karę łączną, to jest karę 4 lat więzienia, a nie karę jednostkową, gdyż w ocenie sądu I instancji właśnie kara łączna stanowić miała reakcję za całość przestępnego działania oskarżonego;2)Sąd Najwyższy słusznie wymienił szereg okoliczności obciążających, lecz poprzestał - bez żadnego uzasadnienia na stwierdzeniu, że nie mogą one wpłynąć na podwyższenie kary ponad ustawowe minimum. Tego rodzaju decyzja nie jest zrozumiała i pozostaje w sprzeczności z art. 49 k.k.W.P. Jeżeli okoliczności obciążające istnieją, a do takich niewątpliwie należą: działanie w stanie nietrzeźwości, w miejscu publicznym, wobec zebranych osób oraz wspólnie z młodszym stopniem wojskowym, to obowiązkiem Sądu było uwzględnienie tych okoliczności i tym samym nie było możliwe wymierzenie kary w wysokości ustawowego minimum. Istniejące bowiem w sprawie okoliczności łagodzące w postaci dotychczasowego nienagannego trybu życia oskarżonego C. i jego trudnej sytuacji rodzinnej nie są w stanie zrównoważyć wskazanych wyżej okoliczności obciążających. Okoliczność, że J. nie doznał poważniejszych uszkodzeń ciała, jest bez znaczenia, bo gdyby J. doznał takich uszkodzeń, stanowiłoby to jeszcze jedną okoliczność obciążającą;3)przestępstwo popełnione przez oskarżonego C. polegało nie tylko na czynnej napaści na J., lecz także na znieważeniu Józefa S. i na dwukrotnym uderzeniu go w głowę. Skoro już za pierwszy fragment czynu przestępnego skazanego nie można było mu wymierzyć kary niższej od 3 lat więzienia, a Sąd Najwyższy karę tę wymierzył za całość działania przestępnego, to uznać należy, że drugi fragment czynu oskarżonego pozostawiono w ogóle bez ukarania.Wywody wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego należy uznać za zasadne:Sąd Najwyższy w powiększonym składzie wyraził już pogląd następującej treści: "Instancja rewizyjna uznając, że przypisany skazanemu czyn nie stanowi dwu lub więcej przestępstw, lecz jedno przestępstwo, które pokrywa się w całości z ustalonym przez sąd I instancji zasięgiem przestępnego działania sprawcy, powinna utrzymać w mocy karę łączną" (Postanowienie składu siedmiu sędziów R Nw 32/64 z dnia 13.VII.1964 r. - OSNKW nr 11/64).W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał wszystkie ustalenia Sądu I instancji za prawidłowe i w niczym nie zredukował ustalonego w wyroku zasięgu przestępczego działania skazanego. Zmiana więc wyroku w zakresie kwalifikacji była jedynie wynikiem zastosowania przez Sąd Najwyższy prawidłowej oceny prawnej do ustalonego przez Sąd I instancji w sposób prawidłowy stanu faktycznego.Mimo że ciężar przestępnego działania skazanego pozostał w wersji Sądu Najwyższego niezmieniony, Sąd ten uznał, że dokonana korektura wyroku w zakresie kwalifikacji pociąga za sobą celowość uchylenia kary łącznej oraz kary wymierzonej z art. 154 k.k.W.P., a nadto że zasadne jest złagodzenie kary za przestępstwo z art. 117 § 1 i 2 k.k.W.P. w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P. Nie negując słuszności dokonanej przez Sąd Najwyższy zmiany kwalifikacji, stanowiska Sądu Najwyższego w kwestii kary nie można uznać za słuszne.Sąd I instancji wymierzył kary jednostkowe odzwierciedlające społeczne niebezpieczeństwo fragmentów przestępnego działania skazanego oraz dał w karze łącznej trafny wyraz oceny społecznego niebezpieczeństwa całości tego działania. Skoro podział tego działania na dwa przestępstwa, jak to wyżej wskazano, był błędny, to i kary za nie wymierzone muszą być uznane za nie odpowiadające właściwej ocenie całości działania oskarżonego jako jednego przestępstwa, wyczerpującego wprawdzie znamiona obu zastosowanych przepisów, ale podlegającego zakwalifikowaniu z przepisu surowszego. Sąd I instancji dał wyraz ocenie całości działania przestępnego w karze łącznej i kara ta - jako odpowiadająca stopniowi zawinienia w świetle podkreślonych we wniosku Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego okoliczności obciążających - powinna być utrzymana w mocy, z tym zastrzeżeniem, że zmianie ulega podstawa jej wymiaru z art. 32 § 3 i 33 § 1 na art. 117 § 1 i 2 w związku z art. 124 § 1 k.k.W.P.