Rw 367/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg (sprawozdawca). Sędziowie: płk Z. Furtak, ppłk E. Dudzik.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Henryka K., skazanego za przestępstwo z art. 311 § 1 i 3 w związku z art. 316 i art. 59 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności z degradacją i orzeczeniem na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w kwocie 3.000 zł, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N.,nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy. Uzasadnienie faktyczneHenryk K. został uznany za winnego popełnienia przestępstwa z art. 311 § 1 i 3 w związku z art. 316 i 59 § 1 k.k. i skazany na karę 3 lat pozbawienia wolności z degradacją i z orzeczeniem nawiązki na rzecz pokrzywdzonego w kwocie 3.000 zł za to, że w dniu 8 lutego 1970 r. na zabawie tanecznej w kasynie oficerskim jednostki wojskowej w N.1 dopuścił się czynnej napaści na oficera w ten sposób, że będąc w stanie nietrzeźwości pobił bez powodów Zbigniewa F. i użył pod jego adresem słów wulgarnych, zadając mu obrażenia w postaci złamania kości nosa, rozcięcia warg i krwiaka oka lewego, przy czym zachowaniem tym okazał rażące lekceważenie podstawowych zasad porządku prawnego w obliczu uczestników zabawy. Obrońca wnosił w rewizji o poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego, o wydatne złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary oraz o uchylenie orzeczenia o degradacji i o zasądzeniu nawiązki na rzecz pokrzywdzonego. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Obrońca mylnie interpretuje przepisy art. 311 i 316 k.k.Na podstawie art. 316 k.k. czynna napaść dokonana na żołnierza starszego stopniem podlega karze na równi z czynną napaścią na przełożonego, o której mówi art. 311 k.k. - i to bez względu na to, czy czynna napaść została dokonana w związku z pełnieniem przez starszego stopniem obowiązków służbowych, czy też bez związku z pełnieniem takich obowiązków. Natomiast żołnierz równy stopniem w stosunku do sprawcy korzysta z ochrony art. 316 w związku z art. 311 jedynie wówczas, gdy czynna napaść została dokonana na żołnierza równego stopniem wojskowym w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych. Wynika to wyraźnie z brzmienia art. 316 k.k. i jego gramatycznej wykładni. Przepis ten brzmi następująco: "Karze przewidzianej w art. 311-315 podlega żołnierz, który dopuszcza się czynu określonego w tych przepisach względem żołnierza starszego stopniem albo równego stopniem w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych". Gdyby warunek pełnienia obowiązków służbowych odnosił się nie tylko do równego stopniem żołnierza, ale także do starszego stopniem żołnierza, to wówczas - według wszelkich zasad gramatyki - ustawa musiałaby użyć słów "przez nich", a nie "przez niego", jak w rzeczywistości zostało to sformułowane w art. 316 k.k.Niezależnie jednak od wykładni gramatycznej trzeba tu wziąć także pod uwagę wykładnię historyczną. Również w dawnym kodeksie karnym Wojska Polskiego z 1944 r. z ochrony przed czynną napaścią korzystał starszy stopniem na równi z przełożonym bez względu na to, czy czynna napaść była dokonana w czasie lub z powodu pełnienia przezeń obowiązków służbowych (art. 117 § 1 k.k.W.P.). Dokonanie czynnej napaści na starszego stopniem w czasie lub z powodu pełnienia przezeń obowiązków służbowych stanowiło jedynie okoliczność kwalifikującą (art. 117 § 2 k.k.W.P.). Intencją ustawodawcy kodeksu karnego z 1969 r. nie było złagodzenie lub ograniczenie odpowiedzialności karnej sprawców czynnej napaści, lecz raczej rozszerzenie tej odpowiedzialności i objęcie ochroną prawną oprócz przełożonych i starszych stopniem także żołnierzy równych stopniem w stosunku do sprawcy, z tym tylko zastrzeżeniem, że czynna napaść na równego stopniem jest dokonana jedynie wówczas, gdy równy stopniem w czasie zdarzenia wykonywał swoje obowiązki służbowe (np. wchodził w skład patrolu). 2. Przyjęta więc w zaskarżonym wyroku kwalifikacja prawna czynu oskarżonego z zastosowaniem art. 316 i 311 k.k. jest słuszna. Ponieważ oskarżony spowodował u pokrzywdzonego Zbigniewa F. uszkodzenie ciała, zasadnie zastosowano § 3 art. 311 k.k., a ponieważ oskarżony działał ponadto - w rozumieniu powszechnym - bez jakiegokolwiek powodu oraz publicznie, przeto słusznie uznano ten czyn za mający charakter chuligański i zastosowano jeszcze art. 59 § 1 k.k.3. Wymierzona oskarżonemu kara pozbawienia wolności, jako stanowiąca ustawowe minimum kary (przy zastosowaniu art. 59 § 1 k.k.), nie podlega złagodzeniu. Słuszne też było orzeczenie kary degradacji i nawiązki na rzecz pokrzywdzonego. Sąd I instancji nie był związany wnioskiem występującego na rozprawie prokuratora i miał pełne prawo orzec degradację, mimo że prokurator w swoim przemówieniu końcowym nie żądał orzeczenia degradacji. Brutalny sposób działania oskarżonego, który był podoficerem w stosunku do oficera Zbigniewa F., oraz konieczność wymierzenia oskarżonemu stosunkowo surowej kary pozbawienia wolności powodują, że oskarżony nie może być podoficerem po odbyciu kary, nie może on uczyć podwładnych żołnierzy dyscypliny wojskowej, skoro sam ją tak brutalnie złamał. Pokrzywdzony odniósł poważne obrażenia cielesne, słusznie więc Sąd I instancji zasądził od oskarżonego nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego. W tych warunkach brak było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku (...).