Rw 965/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki.Sędziowie: ppłk A. Kruszka (sprawozdawca), mjr H. Kwaśny.Prokurator: mjr J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym sprawę Jana M., skazanego wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 1964 r. za przestępstwo z art. 2 § 1 ustawy z 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) na karę 3 lat więzienia i 5.000 zł grzywny i na zapłacenie 20.279 zł na rzecz jednostki wojskowej i 860 zł kosztów zastępstwa prawnego - za to, że od 22 listopada 1963 r. do 24 stycznia 1964 r. w N. i N., działając systematycznie, dokonywał zaboru mienia społecznego, za które był odpowiedzialny, w ten sposób, że jako pracownik cywilny administracji jednostki wojskowej, zatrudniony na stanowisku starszego ekonomisty, przywłaszczył sobie zakupione na zlecenie tej jednostki różne materiały elektrotechniczne, które był obowiązany dostarczyć do magazynu, i wskutek tego zagarnął wymienione materiały elektryczne ogólnej wartości 20.279 zł.Obrońca zaskarżył wyrok z powodu naruszenia prawa materialnego oraz wymierzenia niewspółmiernie surowej kary i wnosił o poprawienie kwalifikacji prawnej czynu na art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i o wymierzenie kary w dolnych granicach ustawowych, a ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Obrońca wywodził w skardze rewizyjnej, że Sąd I instancji nie ustosunkował się należycie do kwestii kwalifikowanej odpowiedzialności oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. i nie wyjaśnił w tym zakresie wszystkich wątpliwości. Obrońca jest zdania, że skoro oskarżony sprawował funkcję, z którą nie wiązała się odpowiedzialność materialna, gdyż nie podpisywał on żadnego w tym względzie zobowiązania, to skazanie go z art. 2 § 1 cytowanej ustawy jest bezzasadne i nastąpiło z naruszeniem tego przepisu.Obrońca uważa, że oskarżonemu wykazano jedynie winę popełnienia przestępstwa z art. 1 § 1 cytowanej ustawy i że w ramach sankcji karnej zawartej w tym artykule powinien on ponieść konsekwencje karne. Przyznanie się oskarżonego do czynu, okazana skrucha i zobowiązanie się do pokrycia szkody są okolicznościami, które - zdaniem obrońcy - przemawiają za wymierzeniem kary w wysokości dolnej ustawowej granicy.Sąd Najwyższy postanowił skargę rewizyjną obrońcy pozostawić bez uwzględnienia, a wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w Poznaniu z dnia 30 czerwca 1964 r. w sprawie Jana M. utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Kwalifikowana odpowiedzialność karna z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. nie jest uzależniona od pewnych czysto formalnych okoliczności w rodzaju podpisania przez sprawcę zobowiązania się do "materialnej odpowiedzialności", lecz od ustalenia, czy funkcja bądź stanowisko, jakie sprawca zajmuje, zobowiązuje go do sprawowania zarządu mieniem, które jest przedmiotem zamachu z jego strony, bądź do ochraniania, przechowania lub zabezpieczenia tego mienia. Spełnienie formalności pisemnego zobowiązania się do ponoszenia materialnej odpowiedzialności za to mienie nie stanowi kryterium stosowania kwalifikacji prawnej czynu z art. 2 § 1 cyt. ustawy.Jeśli chodzi o oskarżonego, to jego funkcja jako pracownika cywilnego w jednostce wojskowej polegała między innymi na zaopatrywaniu magazynów centralnych jednostki w potrzebne materiały do instalacji elektrycznych przez dokonywanie zakupu tych materiałów i dostarczenie ich do magazynu. Z funkcją zatem oskarżonego związana była odpowiedzialność co najmniej za zabezpieczenie zakupionych materiałów w okresie od momentu pobrania ich z hurtowni aż do chwili przekazania do magazynu.Oskarżony popełnił zarzucony mu czyn właśnie w stosunku do takiego mienia, i to w czasie, w którym z tytułu swej funkcji odpowiedzialny był za jego zabezpieczenie. Stąd też nie można się dopatrywać błędu w tym, że sąd wyrokujący uznał kwalifikowaną postać winy oskarżonego popełnienia przestępstwa z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r.Wymierzona oskarżonemu za ten czyn kara, aczkolwiek surowa, jest represją współmierną do stopnia zawinienia sprawcy oraz wagi społecznego niebezpieczeństwa popełnionego przestępstwa. Uwzględnia ona to, że oskarżony okazał się osobnikiem w wysokim stopniu zdemoralizowanym, którego może odwieść od popełnienia przestępstw w przyszłości tylko represja o odpowiedniej dolegliwości. Do takiego wniosku trzeba dojść, jeśli się uwzględni, że oskarżony dopuścił się przestępstwa w stosunku do mienia o dość dużej wartości wkrótce po skazaniu go przez sąd powszechny z art. 286 § 1 k.k. za wykorzystanie uprzednio sprawowanej funkcji do celów osobistych oraz wkrótce po przyjęciu go do pracy w jednostce, że był pracownikiem nieobowiązkowym, że pieniądze uzyskane ze sprzedaży zagarniętych materiałów przeznaczył na alkohol, wreszcie że kierował się niskimi pobudkami.W świetle tych okoliczności przyznanie się oskarżonego (zresztą dopiero w późnej fazie postępowania przygotowawczego w obliczu istnienia dowodów obciążających) nie może mieć większego wpływu na wymiar kary. Również przyznanie powództwa cywilnego wobec oczywistego faktu spowodowania przez oskarżonego szkody w mieniu społecznym nie stanowi przekonywającego aktu skruchy oskarżonego i czynnego żalu, zwłaszcza że - jak dotychczas - pozostaje jedynie deklaracją, za którą nie poszły konkretne działania oskarżonego wyrównujące szkodę.