V K 171/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Kubec (sprawozdawca).Sędziowie: W. Ostrowski, F. Szeliński.Prokurator: I. Jakubiec.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Daniela U. i Stanisława R., oskarżonych z art. 23 k.k. w związku z art. 30 § 1 dekretu z dnia 23 marca 1956 r., z powodu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Zielonej Górze-Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie z dnia 30 sierpnia 1963 r. oraz utrzymanego nim w mocy wyroku Sąd Powiatowego w Słubicach z dnia 19 marca 1963 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3 oraz 388 § 1 k.p.k.uchylił oba zaskarżone wyroki i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Słubicach.Prokurator Powiatowy oskarżył Daniela U. oraz Stanisława R. o to, że dnia 8 listopada 1962 r. w Ł., działając wspólnie, usiłowali dokonać nielegalnego przekroczenia granicy państwowej z Polski do Niemieckiej Republiki Demokratycznej, jednakże zamierzonego skutku nie osiągnęli, gdyż zostali zatrzymani przez funkcjonariusza MO.Sąd Powiatowy w Słubicach wyrokiem z dnia 19 marca 1963 r. uniewinnił obu oskarżonych z powyższego zarzutu.Od wyroku tego założył rewizję prokurator, wnosząc o jego uchylenie, i o uznanie oskarżonych za winnych popełnienia czynu zarzucanego im w akcie oskarżenia.Sąd Wojewódzki w Zielonej Górze-Ośrodek Zamiejscowy w Gorzowie, jako rewizyjny, wyrokiem z dnia 30 sierpnia 1963 r. utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.Oba te wyroki zaskarżył rewizją nadzwyczajną Prokurator Generalny PRL, który wnosił o uchylenie obu zaskarżonych wyroków i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Słubicach w innym składzie, zarzucając obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na przyjęciu błędnego poglądu prawnego, że działanie oskarżonych nie wykraczało poza sferę czynności przygotowawczych, i w konsekwencji na niesłusznym uniewinnieniu oskarżonych, jakkolwiek działanie oskarżonych, którzy dotarli do granicy Polski i Niemieckiej Republiki Demokratycznej w zamiarze jej przekroczenia, zawierało wszelkie znamiona przestępstwa przewidzianego w przepisie art. 23 k.k. w związku z art. 30 dekretu z dnia 23 marca 1956 r. o ochronie granic państwowych (Dz. U. Nr 9, poz. 51).W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Prokurator Generalny dowodzi, że uniewinniając oskarżonych, Sądy obu instancji uznały, iż działanie oskarżonych nie wykroczyło poza ramy niekaralnych czynności przygotowawczych, gdyż oskarżeni zatrzymani zostali na terenie miasta S., w którym mogła przebywać nieokreślona liczba osób, a realizacja zamiaru oskarżonych miała nastąpić dopiero w późnych godzinach wieczornych lub nocnych.Powyższy pogląd prawny należy uznać za błędny i pozostający w sprzeczności ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Najwyższy w postanowieniu w sprawie IV KO 139/57.W uzasadnieniu cytowanego postanowienia Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wybranie się w drogę, w stronę, gdzie znajduje się upatrzona granica, z zamiarem przekroczenia tej granicy po dotarciu do niej, wybiega poza teren czynności przygotowawczych i przeradza się w działanie bezpośrednio skierowane ku urzeczywistnieniu wspomnianego zamiaru.W sprawie niniejszej zostało bezspornie ustalone, że oskarżeni przybyli do S., tj. do miasta położonego przy granicy Polski i NRD, z zamiarem przekroczenia tej granicy. W działaniu zatem oskarżonych - wbrew poglądowi prawnemu obu Sądów - mieszczą się wszelkie znamiona przestępstwa przewidzianego w przepisie art. 23 k.k. w związku z art. 30 dekretu z dnia 23 marca 1956 r. o chronię granic państwowych (Dz. U. Nr 9, poz. 51).Sądy obu instancji, uniewinniając oskarżonych, dopuściły się więc obrazy przepisów prawa materialnego.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził m.in. następujący pogląd:Oskarżeni - jak to wynika z ich wyjaśnień - w celu przekroczenia granicy udali się do S. i dotarli już do samej granicy, lecz zamiaru swego nie zrealizowali z powodu napotkania nie przewidzianej przez nich przeszkody w postaci rzeki Odry i strażnika na moście, co było dla nich zaskoczeniem, gdyż sądzili, że granica przechodzi przez las, a nie wzdłuż rzeki.W tych warunkach należało przyjąć, iż usiłowanie zostało zakończone (zatamowane) już w chwili dojścia do samej granicy, a chwilowe odstąpienie od realizacji zamiaru nie było dobrowolne, lecz nastąpiło z przyczyn od oskarżonych niezależnych, gdyż po napotkaniu nieoczekiwanej przeszkody powstała konieczność zaopatrzenia się w łódź i przeczekania do nocy. Do ponowienia usiłowania przekroczenia granicy nie doszło, ponieważ oskarżeni zostali zatrzymani przez organa MO.Z tych względów Sąd Najwyższy, uznając wniosek rewizji nadzwyczajnej za słuszny, uchylił oba zaskarżone wyroki i sprawę przekazał Sądowi Powiatowemu w Słubicach do ponownego rozpoznania.