V K 629/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Paluch.Sędziowie: M. Fic (sprawozdawca), M. Bogusławski.Prokurator: J. Sztumpf. SentencjaSąd Najwyższy w sprawie nieletniego Kazimierza M. i nieletniego Stanisława P., oskarżonych z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), po rozpoznaniu założonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej na korzyść Kazimierza M. od wyroku Sądu Powiatowego w Legnicy z dnia 17 czerwca 1961 r., na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 2, 386, 387 i 388 § 1 k.p.k.:1) uchylił zaskarżony wyrok;2) nieletnich Stanisława P. i Kazimierza M. uznał za winnych tego, że działając wspólnie i obaj z rozeznaniem dokonali kradzieży pomocy naukowych wartości około 60 złotych na szkodę miejscowej Szkoły Podstawowej w J., i za to na podstawie art. 71 k.k. w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) zastosował wobec Stanisława P. i Kazimierza M. środek wychowawczy w postaci oddania ich pod dozór kuratora (...).Sąd dla nieletnich w Legnicy wyrokiem z dnia 17 czerwca 1961 r. orzekł umieszczenie nieletniego Kazimierza M. w zakładzie poprawczym za to, że w marcu 1961 r., działając wspólnie z nieletnim Stanisławem P., dokonał kradzieży pomocy naukowych na szkodę miejscowej Szkoły Podstawowej, do której uczęszczał. Czyn nieletniego, chociaż dotyczył mienia wartości około 60 złotych, zakwalifikowany został jako przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228). Powyższy wyrok uprawomocnił się.Od wyroku Sądu Powiatowego w Legnicy (Wydział dla Nieletnich) z dnia 17 czerwca 1961 r. w części dotyczącej kary wymierzonej nieletniemu Kazimierzowi M. założył rewizję nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości.Rewizja zarzuca rażącą niewspółmierność orzeczonego środka wychowawczo-poprawczego w stosunku do niebezpieczeństwa społecznego czynu przypisanego nieletniemu Kazimierzowi M. i wnosi o zmianę zaskarżonego orzeczenia w ten sposób, że zamiast umieszczenia nieletniego Kazimierza M. w zakładzie poprawczym stosuje się środek wychowawczy w postaci oddania pod dozór kuratora. Rewizja zarzuca też, że czyn nieletniego został nieprawidłowo zakwalifikowany przez Sąd Powiatowy w Legnicy jako przestępstwo z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. zamiast z § 2 tegoż przepisu.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja nadzwyczajna jest słuszna.Orzeczenie w stosunku do nieletniego najsurowszego środka wychowawczo-poprawczego nie jest uzasadnione okolicznościami sprawy.Pomijając błędną kwalifikację prawną czynu, nie można było nie mieć na uwadze i takich faktów, jak np. tego, że nieletni pierwszy raz stawał przed sądem, że w chwili popełnienia czynu miał lat 15 i że zabrał przedmioty mające dla niego charakter ciekawostki. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, pochodzi on z wielodzietnej rodziny chłopskiej (9 dzieci) i w domu nie miał dostatecznej opieki. Omawiany wypadek, jako dotyczący stosunkowo drobnego czynu w powiązaniu z opinią nieletniego, uzasadniał potrzebę wzmożenia opieki nad nieletnim, przy czym dobór środka wychowawczego powinien być proporcjonalny do sytuacji nieletniego i jego osobowości.Przepis art. 70 k.k. nie może być stosowany niejako automatycznie, gdy sąd tylko stwierdzi, że nieletni działał z rozeznaniem. Skoro na rozprawie ojciec nieletniego wyjaśnił, że syn nie sprawia mu kłopotów wychowawczych, to wzgląd pedagogiczny dyktował tylko potrzebę wzmocnienia i kontroli opieki. Stosowanie od razu najsurowszego środka wychowawczego, odrywanie nieletniego od warunków, w których oddziaływanie na niego otoczenia mogło dać pozytywne rezultaty, nie było niczym uzasadnione.Ponieważ zarzut błędnej kwalifikacji czynu dotyczy również Stanisława P., Sąd Najwyższy na podstawie art. art. 386, 387 k.p.k. poprawił błędną kwalifikację również co do czynu przypisanego temu oskarżonemu.Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.