V KR 72/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Pawelec. Sędziowie: W. Ochman (sprawozdawca), T. Rybicki.Prokurator Prokuratury generalnej: S. Kołodziej.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jana M., oskarżonego z art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Ł. z dnia 1 lutego 1982 r.utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Ł. wyrokiem z dnia 1 lutego 1982 r. uznał oskarżonego Jana M. za winnego tego, że w dniu 17 grudnia 1981 r. w Zakładach Produkcji Zabawek w C. organizował (wraz z prawomocnie skazanym Zdzisławem D.) wśród załogi akcję protestacyjną, polegającą na założeniu opasek z nadrukiem "Solidarność", która miała na celu zwolnienie z aresztu Stanisława Z., i po odstąpieniu od trybu postępowania doraźnego - na podstawie art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - skazał go na karę jednego roku pozbawienia wolności z zaliczeniem okresu tymczasowego aresztowania od dnia 17 grudnia 1981 r.Wyrok Sądu Wojewódzkiego zaskarżył obrońca oskarżonego i w rewizji zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na niesłusznym twierdzeniu, że oskarżony Jan M. zorganizował wśród załogi akcję protestacyjną, podczas gdy w rzeczywistości można mu jedynie przypisać uczestnictwo w takiej akcji, od której dobrowolnie odstąpił i w czasie której nakłonił pozostałych pracowników do przerwania protestu (ci usłuchali oskarżonego, zdjęli opaski i w konsekwencji tego zapanował spokój) - tj. popełnił czyn określony w art. 50 ust. 1 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, i na podstawie art. 376 § 1 i art. 386 § 2 k.p.k. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku, a na podstawie art. 50 w zw. z art. 46 pkt 7 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - o odstąpienie od wymierzenia kary oskarżonemu Janowi M.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie jest zasadna.Z ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że w dniu 17 grudnia 1981 r. w godzinach rannych zatrzymany został przewodniczący komisji zakładowej związku w Zakładzie Produkcji Zabawek w C. Stanisław Z. Pracownicy zakładu zdecydowali się na wyrażenie protestu, a w celu jego przeprowadzenia zwrócili się do zastępcy przewodniczącego tej komisji oskarżonego Jana M. Chodziło bowiem o dostarczenie opasek z symbolem "Solidarność", którymi dysponował oskarżony. Oskarżony opaski te w liczbie około 30-50 przyniósł i pracownicy założyli je. Opaskę założył także oskarżony. Tak więc akcja protestacyjna - zawieszona na podstawie art. 14 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym - odbyła się i oskarżony Jan M. - jako zastępca przewodniczącego komisji zakładowej związku w Zakładzie Produkcji Zabawek w C. - w organizowaniu tej akcji przez dostarczenie opasek i ich założenie miał istotny współudział. Akcją protestacyjną bowiem jest wszelkie zachowanie się (działanie, zaniechanie) jej uczestników, zmierzające przez różne zewnętrznie przejawiające się formy do osiągnięcia zamierzonego celu. Akcją protestacyjną może być więc założenie opasek, o czym mowa w niniejszej sprawie, jeżeli tego rodzaju forma protestu uznana została przez uczestników tej akcji za skuteczną. Zamiarem oskarżonego Jana M. było wyrażenie protestu przeciw prawnej decyzji władzy o tymczasowym aresztowaniu Stanisława Z. i w tym też zamiarze organizował akcję protestacyjną w opisanej formie.W związku z tymi ustaleniami nie można podzielić poglądu wyrażonego w rewizji, że czynności oskarżonego były jedynie czynnościami technicznymi. Oskarżony bowiem przez dostarczenie opasek i ich założenie przez część załogi nadał akcji protestacyjnej określone wymiary i znaczenie. Nie była to więc tylko czynność techniczna, jeżeli po dostarczeniu przez oskarżonego opasek akcja protestacyjna przybrała charakter właściwego protestu, o jaki chodziło pracownikom i oskarżonemu.Druga kwestia podniesiona w rewizji dotyczy odstąpienia przez oskarżonego od dalszej akcji protestacyjnej.Wobec zaistniałej sytuacji w związku z akcją protestacyjną w Zakładach Produkcji Zabawek w C. na teren zakładu przybyli: naczelnik miasta i gminy w C., komendant Posterunku MO w C. i komisarz wojskowy, którzy wraz z dyrektorem zakładu spotkali się w świetlicy z protestującymi pracownikami i zażądali przerwania akcji protestacyjnej w ciągu 10 minut. Oskarżony po naradzie z pracownikami odstąpił od kontynuowania protestu, pracownicy zdjęli opaski i udali się na halę produkcyjną. Akcja protestacyjna została więc przerwana i oskarżony odstąpił od jej kontynuowania dopiero po zdecydowanej interwencji organów władzy i porządku publicznego. W takich warunkach nie można uznać dobrowolnego, a więc bez wpływu okoliczności zewnętrznych, odstąpienia od kontynuowania akcji protestacyjnej, jak też nie można twierdzić, aby oskarżony nakłaniał do zaprzestania protestu przez innych pracowników.Mając to na względzie, wina oskarżonego została przez Sąd Wojewódzki ustalona prawidłowo, a kwalifikacja prawna przypisanego mu czynu jest zasadna.Jeżeli chodzi natomiast o wymiar kary jednego roku pozbawienia wolności, uznać należy karę tę za współmierną, uwzględniającą wszystkie dyrektywy wymiaru kary określone w art. 50 k.k. Oskarżony Jan M. popełnił przestępstwo o znacznym stopniu szkodliwości społecznej, tym bardziej że czyn ten zdarzył się w pierwszych dniach obowiązywania stanu wojennego, kiedy akcja protestacyjna w każdej jej formie stwarzała realne i szczególne zagrożenie dla spokoju i porządku publicznego, a rola oskarżonego w zorganizowaniu akcji protestacyjnej pracowników w tych zakładach była znaczna.Sąd Wojewódzki bowiem uwzględnił przy wymiarze kary okoliczności łagodzące, o których mowa w uzasadnieniu wyroku, i okoliczności te w dostateczny sposób uzasadniają - wraz z okolicznościami obciążającymi - wymiar kary zastosowany wobec oskarżonego.