II KRN 298/91

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Andrzej Murzynowski.Sędziowie SN: Halina Gordon-Krakowska (spr.), Henryk Kwaśny, Alfred Michalczyk, Lidia Misiurkiewicz, Marek Sokołowski, Stanisław Zabłocki.SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu w dniu 24 października 1991 r. sprawy W. P. oskarżonego z art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 155) z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego na korzyść (...) od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 21 października 1982 r., sygn. (...), i wyroku Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1983 r., sygn. akt (...),zmienia zaskarżone wyroki i W. P. uniewinnia od zarzucanego mu czynu; kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w C. wyrokiem z dnia 21 października 1982 r. (sygn. akt (...)) uznał W. P. za winnego tego, że dnia 31 sierpnia 1982 r. w C. kierował akcją protestacyjną, prowadząc pochód Aleją (...), wzywając przechodniów do udziału w nim oraz nakłaniając uczestników do stawiania czynnego oporu organom porządkowym, to jest przestępstwa z art. 46 ust. 2 dekretu o stanie wojennym, i odstępując od trybu doraźnego, na podstawie art. 46 ust. 2 dekretu skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności, zawieszając ją warunkowo na mocy art. 73 § 1 i 2 oraz art. 74 § 1 k.k. na 4 lata. Na mocy art. 75 § 1 k.k. Sąd wymierzył W. P. grzywnę w kwocie 60 tysięcy złotych, z zamianą w razie nieuiszczenia w tarninie na karę zastępczą 100 dni pozbawiania wolności, przyjmując 1 dzień pozbawienia wolności za równoważny grzywnie w kwocie 600 złotych.Obrońcy w rewizji wnosili o zmianę zaskarżonego wyroku i ukaranie W. P. za wykroczenie z art. 50 ust. 1 dekretu o stanie wojennym grzywną. Prokurator wnosił z kolei o wymierzenie surowszej kary pozbawiania wolności, bez zawieszenia.Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 26 stycznia 1983 r. (sygn. akt (...)) zmienił zaskarżony wyrok w tan sposób, że uchylił orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawiania wolności i karze grzywny oraz obniżył wymierzoną karę do jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności.Powyższe wyroki zaskarżył na korzyść W. P. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego i zarzucając w rewizji nadzwyczajnej:1. obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:a) art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stania wojennym - wynikającą z bezzasadnego zastosowania tego przepisu do czynu przypisanego W. P.,b) art. 1 k.k. - wynikającą z nieuwzględnienia tego przepisu przy ocenie czynu przypisanego W. P.,wniósł o zmianę tych wyroków przez uniewinnienie W. P.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nadzwyczajna jest zasadna.Sąd Wojewódzki w C. prawidłowo ustalił, że osk. W. P.:- był jedną z osób biorących udział w pochodzie po zakończeniu nabożeństwa w kaplicy (...),- znajdował się w czołowej grupie pochodu liczącej około 30 osób,- przywiązał sztandar "Solidarności" do krzyża na Grobie Nieznanego Żołnierza,i to jego zachowanie słusznie zakwalifikował jako zwykłe uczestnictwo w pochodzie, ale niezrozumiałe jest stanowisko sądu na jakiej podstawie - wobec powyższych ustaleń - przyjął w ślad za aktem oskarżenia, że oskarżony - kierował akcją protestacyjną - prowadził pochód Aleją (...), wzywał do udziału w nim i nakłaniał innych uczestników pochodu do czynnego oporu organom porządkowym, a te elementy znalazły się w opisie czynu przypisanego oskarżonemu.Wprawdzie Sąd Wojewódzki przyjął, że oskarżony w pewnym fragmencie kierował akcją protestacyjną, a nastąpiło to wówczas, gdy pochód protestacyjny na widok oddziałów ZOMO zatrzymał się, oskarżony wysunął się do przodu i pierwszy przekroczył jezdnię, a w ślad za nim ruszyły inne osoby uczestniczące w pochodzie, ale takie stanowisko jest nietrafne.Do przyjęcia bowiem kierowania akcją protestacyjną nie wystarczy ustalanie nawet bardzo aktywnego udziału w niej, gdy nie łączy się to z rzeczywistą możliwością panowania nad rozwojem i przebiegiem akcji. Sąd Wojewódzki w motywach zaskarżonego wyroku nie wykazał, by oskarżony w jakikolwiek uchwytny sposób - poza przekroczeniem jezdni - wpływał na zachowanie grupy, w której się znajdował, a okoliczności sprawy wskazują na to, że nie miał żadnych możliwości panowania nad rozwojem i przebiegiem wydarzeń.Z powyższych względów ocena prawna czynu oskarżonego dokonana przez Sąd Wojewódzki była błędna, bowiem nie było żadnych podstaw do zakwalifikowania tego czynu z art. 46 ust. 2 cyt. dekretu.Zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalał jedynie na przyjęcie, że W. P. uczestniczył w pochodzie protestacyjnym przeciwstawiającym się naruszeniu Porozumienia Gdańskiego z sierpnia 1980 r. i upominającym się o prawa człowieka, co mogło wyczerpywać znamiona z art. 50 ust. 1 dekretu o stanie wojennym.W aktualnym stanie prawnym taki czyn nie stanowi wykroczenia, a więc uzasadniało to zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od przypisanego mu czynu.