V KR 165/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN Z. Dominikowski.Sędziowie SN: F. Kozłowski, S. Pawelec (spr.).SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie Izba Karna po rozpoznaniu sprawy W. P. oskarżonego z art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1982 r. o stanie wojennym z powodu rewizji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w C. z dnia 21 października 1982 r., sygn. akt (...):1.zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchyla orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności i karze grzywny;2.obniża wymierzoną oskarżonemu karę pozbawienia wolności do 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności zaliczając na jej poczet okres tymczasowego aresztowania od 31 sierpnia do 21 października 1982 r.;3. zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty 6.000 zł oraz obciąża go kosztami postępowania w sprawie.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w C. wyrokiem z dnia 21 października 1982 r., sygn. (...),1. uznał oskarżonego W. P. za winnego tego, że dnia 31 sierpnia 1982 r. w C. kierował akcją protestacyjną, prowadząc pochód Al. (...), wzywając przechodniów do udziału z nim oraz nakłaniając uczestników do stawiania czynnego oporu organom porządkowym i za tak przypisany czyn z mocy art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 4 lat,2.na mocy art. 575 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu grzywnę w wysokości 60.000 zł z zamianą w wypadku jej nieuiszczenia w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności w wysokości 100 dni, przyjmując iż 1 dzień tej kary jeść równoważny grzywnie w wysokości 600 zł,3.na mocy art. 83 § 3 k.k. na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył oskarżonemu okres tymczasowego aresztowania od 31 sierpnia do 21 października 1982 r. przyjmujący, iż jeden dzień tej kary jest równoważny grzywnie w wysokości 600 zł,4.zasądził ponadto należne koszty sądowe.Od tego wyroku rewizje wnieśli prokurator i obrońca oskarżonego.Rewizja prokuratora zaskarżyła powyższy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze, zarzucając w niej: "rażącą jej niewspółmierność w stosunku do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu, a polegającą na wymierzeniu oskarżonemu kary pozbawienia wolności zbyt łagodnej, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania".Podnosząc tego rodzaju zarzut autor rewizji wnosi: o zmianę zaskarżonego wyroku przez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności znacznie surowszej.Rewizja oskarżonego wyrokowi temu zarzuca:-"obrazę przepisu art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. Nr 29, poz. 154) przez błędne jego zastosowanie do czynu przypisanego oskarżonemu, w miejsce przepisu art. 50 ust. 1 wymienionego dekretu, którego to przepisy ustawowe znamiona wypełnia czyn oskarżonego".W oparciu o wymienioną wyżej podstawę rewizyjną, rewidujący wnosi:-o zmianę zaskarżonego wyroku i skazanie oskarżonego za wykroczenia z art. 50 ust. 1 cyt. wyżej dekretu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja obrońcy, jako kwestionująca winę oskarżonego wymaga rozważenia w pierwszej kolejności.Istota rewizji wraz z uzasadnieniem sprowadza się do stwierdzenia, iż W. P. kierując przez pewien okres w dniu 31 sierpnia 1982 r. akcją protestacyjną nie popełnił przestępstwa wyczerpującego dyspozycję art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1982 r. o stanie wojennym.Analiza całokształtu materiału dowodowego w sprawie, na podstawie którego Sąd Wojewódzki oparł ustalenia w zakresie winy oskarżonego, doprowadza do wniosku o zasadności ustaleń Sądu Wojewódzkiego. Wbrew bowiem poglądowi rewizji zeznania świadków L. K. (...), J. G. (...), Z. R. (...) i innych wskazują wyraźnie na to, że oskarżony kierował akcją protestacyjną, w dniu 31 sierpnia 1982 r. prowadząc pochód Al. (...) i wzywając przechodniów do udziału w nim oraz nakłaniając uczestników tej manifestacji do stawiania czynnego oporu organom porządkowym.Dla oceny prawnej działanie oskarżonego w czasie akcji protestacyjnej w dniu 31 sierpnia 1982 r. znaczenie pojęcia "kierować" według słownika polskiego nie jest wystarczające, nawet przy przyjęciu, że znaczenie tego słowa obejmuje: wyłącznie drogi działania w postaci rządzenia kimś, stania na czele, kierowania czyimiś krokami, dawania komuś wskazówek (vide słownik Języka Polskiego, PWN Warszawa 1978 r., tom I str. 914). Ocena prawna wyrażenia ustawowego kto "kieruje" strajkiem, lub akcją protestacyjną, uwzględniać musi zarówno przesłanki podmiotowe (zamiar) jak i przedmiotowe (sposób działania) i prowadzić w świetle materiału dowodowego i okoliczności do stwierdzenia, że rola jaką spełnił oskarżony w czasie akcji protestacyjnej była rolą kierującą tą akcją samodzielnie bądź w zespole. Także że fakt fragmentarycznego prowadzenia manifestacji (co przyznaje rewizja) nie świadczy jeszcze, że roli tej nie pełnił do końca akcji tym bardziej, że konfiguracja manifestacji się zmieniała. Mimo tego zachowanie oskarżonego nie straciło swego przywódczego charakteru.Sąd Najwyższy po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego w sprawie, a także oceny dowodów dokonanej przez Sąd Wojewódzki uznał, że brak jest podstaw faktycznych i dowodowych do zmiany oceny dowodów i poglądu prawnego Sądu Wojewódzkiego w zakresie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu.Z podanych wyżej powodów Sąd Najwyższy nie podzielił wywodów rewizji obrońcy oskarżonego, że zakresem swojej działalności obejmował on jedynie znamiona wykroczenia przewidzianego w art. 50 § 1 k.p.k.Przechodząc do rozważań nad wymiarem kary, zauważyć należy, że rewizja prokuratora trafnie podnosi, iż Sąd Wojewódzki wymierzając oskarżonemu za przypisany czyn karę w sposób niedostateczny uwzględnił stopień jego społecznego niebezpieczeństwa, zwłaszcza te okoliczności, które charakteryzują stronę podmiotową działania. Oskarżony W. P. mając pełną świadomość bezprawności działania przewodził w sposób prowokacyjny akcją protestacyjną w najbardziej ruchliwym punkcie miasta. Wykazując pełne zdecydowanie w działaniu, w szczególności zaś wtedy, kiedy zawiązał flagę z napisem "Solidarność" na grobie Nieznanego Żołnierza i wykrzykiwał obraźliwe słowa pod adresem funkcjonariuszy MO, mimo znanych mu konsekwencji prawnych.Charakter podejmowanych (szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przez oskarżonego) czynności doprowadził do zagrożenia porządku i bezpieczeństwa publicznego o niebezpiecznych konsekwencjach społecznych w okresie obowiązywania stanu wojennego. Okoliczności te mają istotny wpływ na ocenę szkodliwości społecznej popełnionego przez oskarżonego przestępstwa wyczerpującego dyspozycję art. 46 ust. 2 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym, a więc i na wymiar kary.Zespół wymienionych wyżej przesłanek oraz brak szczególnych podstaw do uznania, że warunkowo zawieszona kara pozbawienia wolności powstrzyma go od dalszej działalności przestępczej przemawia za uchyleniem warunkowego zawieszenia jej wykonania.Sąd Najwyższy mimo wynikających z akt sprawy okoliczności łagodzących podkreślanych przez Sąd orzekający w uzasadnieniu wyroku (...) podzielił pogląd zaprezentowany w rewizji prokuratora co do uchylenia warunkowego zawieszenia wykonania kary.Sąd Najwyższy doszedł jednakże do przekonania, że zespół okoliczności przemawiający za oskarżonym pozwala natomiast na obniżenie wymierzonej mu kary do 1 roku i 6 miesięcy z uwagi na jego ciężką sytuację rodzinną wynikającą z akt sprawy.Mając powyższe względy na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.Orzeczenie o kosztach Sądowych znajduje uzasadnienie w art. 547 § 1 k.p.k. i art. 1 pkt 1 k.k. "e" ustawy z dnia 29 grudnia 1982 r. o zmianie ustawy o opłatach w sprawach karnych.