Z 37/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Drohomirecki. Sędziowie: ppłk J. Gawrysiak (sprawozdawca), ppłk H. Kwaśny.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym zażalenie prokuratora na postanowienie Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 1969 r., mocą którego na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151) umorzono postępowanie karne przeciwko Andrzejowi Z., oskarżonemu o przestępstwo z art. 109 § 1 k.k.W.P., a mianowicie o to, że w dniu 16 czerwca 1969 r. samowolnie opuścił jednostkę wojskową w N. i w zamiarze dłuższego uchylenia się od służby wojskowej, po przebraniu się w ubranie cywilne, ukrywał się w różnych miejscowościach do dnia 18 lipca 1969 r., kiedy to dobrowolnie powrócił do jednostki.Prokurator w zażaleniu zarzuca, iż Sąd I instancji niesłusznie umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu na podstawie ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii i wnosi o uchylenie postanowienia Sądu I instancji oraz przekazanie sprawy temu sądowi do rozpoznania na rozprawie. W uzasadnieniu zażalenia prokurator wywodzi, że z treści art. 8 ust. 2 i 2 ustawy amnestyjnej wynika, iż z wymienionych w tym przepisie dobrodziejstw korzysta sprawca, który najpóźniej w terminie do dnia 31 grudnia 1969 r. zgłosi się do organów ścigania. Zgłoszenie, jak z powyższego wynika, musi nastąpić już pod rządami obowiązującej ustawy, a nie wcześniej. Skoro ustawa weszła w życie dopiero w dniu 22 lipca 1969 r., to zgłoszenie warunkujące skorzystanie z dobrodziejstw wymienionych w art. 8 może nastąpić dopiero po dniu wejścia w życie tego aktu prawnego, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, ponieważ oskarżony dobrowolnie powrócił wcześniej do jednostki, a mianowicie w dniu 18 lipca 1969 r.Sąd Najwyższy nie uwzględnił skargi rewizyjnej prokuratora i postanowienie Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 2 sierpnia 1969 r. w sprawie Andrzeja Z. utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Wywody prokuratora abstrahują od treści art. 8 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii (Dz. U. Nr 21, poz. 151), a opierają się jedynie na poglądzie wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 października 1965 r. (I KR 158/65), że "art. 8 dekretu o amnestii z dnia 20 lipca 1964 r. ma zastosowanie tylko do tych sprawców przestępstw, którzy zgłosili się do władz po wejściu w życie tego dekretu, a nie uprzednio" (vide OSN, wyd. Gen. Prok. z 1965 r., zesz. 12, poz. 131). Pogląd ten znajdował oparcie w cytowanym dekrecie amnestyjnym, który w art. 8 wyraźnie wskazywał, że zgłoszenie się sprawcy przestępstwa do właściwych władz powinno nastąpić "nie później niż w ciągu trzech miesięcy od dnia wejścia w życie dekretu".Poglądu tego nie można jednak w pełni zastosować przy wykładni przepisów ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii, którą stosuje się w zasadzie do przestępstw popełnionych przed dniem 15 lipca 1969 r. Oskarżony, jak wynika z akt sprawy, dopuścił się dezercji trwającej od dnia 16 czerwca do dnia 18 lipca 1969 r., w którym to dniu dobrowolnie powrócił do jednostki wojskowej. Gdyby więc oskarżony powrócił do jednostki przed dniem 15 lipca 1969 r., a sąd ponadto uznał, że należałoby wymierzyć mu za dezercję karę, która uległaby darowaniu, to nie ulega wątpliwości, że wobec oskarżonego miałby zastosowanie art. 5 cytowanej ustawy amnestyjnej. Nie byłoby również przeszkód do zastosowania tego przepisu wobec oskarżonego przez potraktowanie dokonanej przezeń dezercji jako przestępstwa popełnionego przed dniem 15 lipca 1969 r., aczkolwiek trwało ono jeszcze po tym dniu, gdyby oprzeć się na orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 5 lutego 1965 r., które pozwala na zastosowanie art. 8 dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii do sprawców dezercji, trwającej zarówno przed, jak i po dniu 22 lipca 1964 r. (vide OSNKW z 1965 r. zesz. 6, poz. 59).Niezależnie jednak od powyższego należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie popełnił błędu przez to, iż na podstawie art. 8 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii umorzył postępowanie karne przeciwko Andrzejowi Z., oskarżonemu o przestępstwo z art. 109 § 1 k.k.W.P., zagrożone karą pozbawienia wolności do 5 lat.W pierwszej kolejności trzeba bowiem podkreślić, że w odróżnieniu od dekretu z dnia 20 lipca 1964 r. o amnestii ustawa z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii - w art. 8 ust. 4 - wyraźnie stanowi, że ust. 3 tegoż artykułu stosuje się również do przestępstw trwałych, a więc i do przestępstwa dezercji, trwającej zarówno przed, jak i po dniu 15 lipca 1969 r. Podkreślić bowiem należy, że art. 8 ust. 4 cytowanej ustawy nie określa terminu początkowego, od którego licząc sprawca dezercji powinien się zgłosić do organu powołanego do ścigania przestępstw. Przepis ten określa jedynie końcowy termin okresu, w którym powinno nastąpić to zgłoszenie się, stanowiąc, iż sprawca powinien to uczynić nie później niż do dnia 31 grudnia 1969 r. Skoro zatem ustawa nie określiła wyraźnie początkowego terminu omawianego okresu, to przy określeniu tego terminu należy mieć na uwadze fakt, że ustawa weszła wprawdzie w życie w dniu 22 lipca 1969 r., jednakże zasięgiem swym objęła przestępstwa popełnione przed dniem 15 lipca 1969 r. Ten fakt przemawia między innymi za tym, że art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii powinien mieć zastosowanie nie tylko wtedy, gdy sprawca dezercji zgłosi się do właściwych władz po dniu 22 lipca 1969 r., czyli po dniu wejścia w życie tej ustawy, lecz także wówczas, gdy sprawca uczyni to wcześniej, mianowicie począwszy od dnia 15 lipca 1969 r.Wychodząc z tych założeń należy przyjąć, że decyzja Sądu I instancji o umorzeniu postępowania karnego przeciwko oskarżonemu jest prawidłowa, ponieważ spełnił on warunki określone w art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii. Odmienna wykładnia tego przepisu byłaby nie do przyjęcia, jeśli się zważy, że korzystają z niego sprawcy dezercji, którzy zgłosili się do właściwych władz dopiero po wejściu w życie ustawy amnestyjnej, a nadto będą mogli zeń korzystać sprawcy dezercji, którzy do tej pory trwają w przestępstwie i zgłoszą się dopiero do właściwych władz, po upewnieniu się o bezkarności, którą gwarantuje im przepis art. 8 ust. 4 w związku z ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii. W tej sytuacji względy słuszności i sprawiedliwości przemawiały również za umorzeniem przeciwko oskarżonemu postępowania karnego, gdyż zgłosił się on do władz dobrowolnie w takim czasie, w którym nie mógł właściwie jeszcze liczyć na bezkarność, nie znając treści ustawy amnestyjnej, aczkolwiek nie jest wykluczone, że mógł już powziąć wiadomość o możliwości jej ogłoszenia.W związku z powyższym należy stwierdzić, że art. 8 ust. 4 ustawy z dnia 21 lipca 1969 r. o amnestii stosuje się do sprawcy przestępstwa dezercji, który przed dniem 15 lipca 1969 r. samowolnie opuścił jednostkę wojskową i po tym dniu w zamiarze dłuższego lub trwałego uchylenia się od służby wojskowej przebywał poza tą jednostką, jeżeli w okresie od 15 lipca do 31 grudnia 1969 r. dobrowolnie powróci do jednostki wojskowej lub zgłosi się do organu powołanego do ścigania przestępstw.