Z 56/68

Skład orzekającyPrzewodniczący, sędzia płk Z. Wizelberg (sprawozdawca).Sędziowie: ppłk H. Kwaśny, płk J. Radwański.Prokurator: ppłk E. Petrykowski.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym zażalenie Zastępcy Prokuratora Pomorskiego Okręgu Wojskowego na postanowienie Sądu Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 1968 r. w sprawie Henryka L., w której wymieniony Sąd zwrócił akta prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego.Henryk L. oskarżony został m.in. o to, że będąc na stanowisku Szefa Sztabu jednostki wojskowej w N. i sprawując z tego tytułu zarząd nad mieniem wojskowym, w dniu 14 października 1967 r. polecił Szefowi WAG-u jednostki wojskowej w N.1 wypisać asygnatę na 18,20 m2 gumolitu wartości 1.474 zł 20 gr. na potrzeby 3 batalionu, a następnie nie przekazał pobranego gumolitu z magazynu jednostki batalionu, lecz skradł go i przekazał swojej krewnej Elżbiecie K., zamieszkałej w N.2 Czyn ten został zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. o odpowiedzialności karnej za przestępstwa przeciw własności społecznej (Dz. U. Nr 36, poz. 228).Sąd Pomorskiego Okręgu Wojskowego powziął w toku rozprawy w dniu 25 listopada 1968 r. następujące postanowienie:"Odroczyć rozprawę i akta sprawy Henryka L. zwrócić prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego w kierunku sprawdzenia obrony oskarżonego, a mianowicie: a) przez odnalezienie w jednostce wojskowej w N.1 dokumentów dotyczących zakupu gumolitu w 1965 r. oraz dokumentów stanowiących podstawę zaprzychodowania tegoż gumolitu w magazynie WAG-u, b) przez ustalenie na podstawie dokumentów finansowych, ile razy oskarżony Henryk L. płacił za gumolit i w jakiej wysokości oraz czy gumolit, za który płacił, odebrał z magazynu WAG-u przed październikiem 1967 r., c) przez sprawdzenie na podstawie dokumentów, czy w magazynie WAG-u jednostki wojskowej w N.1 mogło nastąpić zaprzychodowanie gumolitu stanowiącego prywatną własność Henryka L.".Postanowienie powyższe zaskarżył zastępca Prokuratora Pomorskiego Okręgu Wojskowego, który wnosząc o uchylenie tego postanowienia, wywodzi w obszernym zażaleniu, że postępowanie przygotowawcze nie wymaga uzupełnienia. "Stany magazynowe gumolitu w jednostce wojskowej w N.1 były zawsze - jak twierdzi się w zażaleniu - zgodne ze stanami faktycznymi i badanie w chwili obecnej dokumentów stanowiących podstawę zaprzychodowania nabytego przez jednostkę w 1965 r. gumolitu nie wniesie nic nowego i w niczym nie zmieni dotychczasowych ustaleń. Dowody te potwierdzają jedynie fakt posiadania w magazynie jednostki i prawidłowego rozchodowania ze stanu magazynowego gumolitu, co w sposób jednoznaczny i przekonywający potwierdzone już zostało dotychczas zeznaniami świadków Franciszka K. i Bolesława C.".Sąd Najwyższy postanowił zażalenia zastępcy Prokuratora Pomorskiego Okręgu Wojskowego na postanowienie Pomorskiego Okręgu Wojskowego w Bydgoszczy z dnia 25 listopada 1968 r. w sprawie Henryka L. nie uwzględnić, a powyższe zaskarżone postanowienie pozostawić w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Nie można się zgodzić z tezą zawartą w zażaleniu, jakoby zeznania przesłuchanych świadków Franciszka K., Bolesława C. i innych czyniły zbędnym dowód z dokumentów. Chociażby wymienieni świadkowie byli jak najbardziej godni wiary, to jednak jeżeli zeznania ich mogą znaleźć albo potwierdzenie, albo zaprzeczenie w dostępnych dokumentach, obowiązkiem prowadzącego dochodzenie lub śledztwo było te dokumenty zbadać i przedstawić je sądowi.Jest rzeczą powszechnie wiadomą, że świadkowie, którzy mają do czynienia z mnóstwem różnych operacji magazynowych czy finansowych, mogą po upływie pewnego czasu niektórych z nich - mimo najlepszej swej woli - nie pamiętać. Toteż konieczne jest, aby w sprawach o rozmaite nadużycia gospodarcze nie polegano tylko na pamięci poszczególnych świadków, magazynierów czy finansistów, lecz aby zawsze przesłuchania tych świadków opierały się na konkretnych dokumentach magazynowych czy finansowych, które należy tym świadkom okazać i żądać od nich ustosunkowania się do tych dokumentów.Zeznania świadków magazynierów czy finansistów w sprawach o nadużycia gospodarcze, złożone bez oparcia na dokumentach magazynowych czy finansowych i bez ustosunkowania się tych świadków do okazanych im dokumentów, tam gdzie dokumenty takie istnieją i dadzą się odnaleźć - nie mogą być uznane za pełnowartościowy dowód dla sądu.W sprawie oskarżonego Henryka L. Sąd I instancji w świetle obrony oskarżonego nabrał uzasadnionych wątpliwości, które przedstawił przekonywająco w zaskarżonym postanowieniu. Wątpliwości te mogą być całkowicie lub przynajmniej częściowo usunięte przez zbadanie istniejącej dokumentacji magazynowej, której w toku postępowania przygotowawczego nie badano.Argumenty zawarte w zażaleniu prokuratora odnoszące się do wiarygodności zeznań przesłuchanych świadków nie mogą zastąpić tak przekonywających dowodów, jakimi są dokumenty. Jeżeli prokurator uważa, że żądane przez Sąd I instancji dokumenty wzmocnią tylko wiarygodność przesłuchanych świadków, to i tak nie ma przecież przeszkód, aby usunąć w ten sposób wątpliwości, jakie się zrodziły w Sądzie I instancji na tle obrony oskarżonego.W zaskarżonym postanowieniu słusznie wskazano, że przeprowadzenie dowodów z dokumentów archiwalnych i związane z tym niezbędne przesłuchanie świadków wymagają uzupełnienia postępowania przygotowawczego, gdyż dokonanie tych czynności w toku rozprawy znacznie utrudniłoby postępowanie sądowe.