IV KZ 115/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Kafarski (sprawozdawca).Sędziowie: S. Kotowski, T. Gdowski.Prokurator: J. Smoleński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Stefana P., Krzysztofa S., Bolesława K. i Mieczysława S., oskarżonych z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), po rozpoznaniu zażalenia prokuratora na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Kielcach z dnia 15 czerwca 1961 r. w przedmiocie zwrotu akt do uzupełnienia postępowania przygotowawczego postanowiłzażalenie to pozostawić bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneZarzuty zażalenia prokuratora są następujące:1. Sąd Wojewódzki mógł sam na rozprawie przeprowadzić dowód z opinii biegłych;2. postanowienie zostało przez Sąd Wojewódzki wydane przedwcześnie po przesłuchaniu samych tylko oskarżonych, choć przeprowadzenie dalszych dowodów, a zwłaszcza przesłuchanie biegłych, mogło wykazać, że zebrane w toku postępowania przygotowawczego dowody są wystarczające.W konkluzji zażalenie wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Kielcach celem jej merytorycznego rozpoznania.Sąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:I. Art. 305 § 1 k.p.k. przewiduje nie absolutną niemożność uzupełnienia braków postępowania przygotowawczego na rozprawie, ale taką sytuacje, która wobec braków postępowania przygotowawczego prowadziłaby do konieczności wielokrotnego odraczania i przerywania rozprawy, a więc sytuację, w której rozprawa sądowa musiałaby się zająć w znacznej mierze sukcesywnym ustaleniem okoliczności istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i stopniowym ujawnieniem dowodów.Przed odpowiedzią, czy w niniejszej sprawie zachodzi taka właśnie sytuacja, należy przede wszystkim stwierdzić, że prokuratura miała obowiązek (art. 233 § 1 lit. c) k.p.k.) w toku postępowania przygotowawczego wszechstronnie wyjaśnić okoliczności sprawy, kierując się przy tym wyjaśnianiu zasadą wyrażoną w art. 8 k.p.k. Ten podstawowy obowiązek nie został spełniony w sprawie niniejszej. Wynika to w szczególności z faktu, że biegli, badając rachunkowość prowadzonych przez oskarżonych przedsiębiorstw za czas od 4 lipca do 16 sierpnia 1960 r., wykazali, że niedobór, pod zarzutem przywłaszczenia którego pozostają oskarżeni, powstał w okresie wcześniejszym, jednakże skoro nie zbadali dokumentów za okres wcześniejszy, to nie wyjaśnili (bo nie mogli tego zrobić) machinacji, wskutek których powstał niedobór.W związku z tym pozostaje również kwestia sprawdzenia prawdziwości wyjaśnień oskarżonego Stefana P., że w maju 1958 r. podpisał na prośbę Bolesława K. fikcyjną fakturę na 100.547 zł, aby uchronić Bolesława K. przed ujawnieniem braków w prowadzonym przez niego magazynie.Ustalenie tej okoliczności, istotnej dla ustalenia winy oskarżonych, nie może nastąpić na podstawie wyjaśnień oskarżonych, gdyż przerzucają oni winę na siebie, starając się własną winę zmniejszyć do rozmiarów minimalnych. Dlatego przeprowadzenie badania rachunkowości za okres wcześniejszy pozwoli ustalić, kiedy powstał niedobór i w drodze jakich przestępczych machinacji. Rzuci to światło na rolę każdego z oskarżonych przy powstaniu niedoboru i pozwoli ocenić, który z nich przywłaszczył sobie określone sumy i w jakim zakresie działali oni w celu ukrycia braków.Przeprowadzenie badania dokumentacji nie może ograniczyć się jedynie do badania dokumentacji magazynu i sklepu, ale powinno objąć również odnoszącą się do ich działalności dokumentację MHD i WZPO. Dlatego zakres tej pracy jest poważny i dlatego zajdzie potrzeba wyjaśnienia szeregu okoliczności, które wynikną w związku ze zbadaniem tej dokumentacji i opinią biegłych. Dlatego też przekazanie sprawy w trybie art. 305 § 1 k.p.k. było uzasadnione.II. Podstawę orzeczenia sądu stanowi całokształt okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego. Jednakże zasada ta (art. 320 k.p.k.) ma zastosowanie jedynie przy wyrokowaniu. Dlatego też sąd, wydając postanowienie o przekazaniu sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego, może oprzeć się również na całokształcie materiałów zebranych w tym postępowaniu, choćby nawet nie zostały one ujawnione na rozprawie. Przemawia za tym również art. 251 § 1 lit. d) k.p.k.Ze względu na powyższe Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.